het nationale bibliotheekcongres – deel 3

Als je denkt dat ik er al was, dan had je de sessies gemist. De laatste post over het nationale bibliotheekcongres. Ik maakte het mezelf makkelijk. Ik koos voor de Engelsen zoals ik ze omdoopte. Zij zaten in verschillende thema’s maar in 1 zaal dus kon ik blijven zitten. Voor 1 spreker stond ik op om te verplaatsen en dat was Aat Vos maar daarover later meer.

De eerste Engelsman die ik hoorde spreken was Alex Clifton van Storyhouse in Chester.

Wat een enthousiasme heeft deze man. In sneltreinvaart leerde hij ons dat het gebouw van het Storyhouse 37 miljoen had gekost. Dat er een theater, een bibliotheek, een bioscoop en een restaurant in zit. Maar dat het hart van de filosofie erachter en het gebouw de bibliotheek is. Dat er 50.000 boeken in de open opstelling staan en dat de deuren niet op slot gaan. Dus als het restaurant open is kun je ook boeken lenen. En als je naar de film kan kun je ook eten.

Belangrijke vragen in het proces van het Storyhouse waren:

  • what is real
  • what is good
  • what is normal
  • who are we
  • how should we live

Deze vragen zijn belangrijk als je wilt weten wat de community wil en welke rol je als gebouw/instelling kan spelen. Het grote doel is het verbinden van mensen met elkaar. Zij willen creativiteit stimuleren en vieren. Er zijn 111 community groepen per maand die gebruik maken van het gebouw en dit kan echt van alles zijn. De mensen van Storyhouse cureren alles, maar organiseren niets. Zij geven gebruikers de ruimte om zelf iets te organiseren.

Een interessante…. Er zijn geen beveiligingspoortjes. Dus als je iets mee wilt nemen kun je dat doen. Ook interessant…. blended service. Iedereen weet alles en kan iedereen helpen. Het concept van het Storyhouse is zo goed, dat bezoekers niet naar de bioscoop of de bibliotheek gaan, nee ze gaan naar Storyhouse. En dus zijn er 1 miljoen bezoekers in een jaar en wil Alex Clifton het liefste nog meer Storyhouses in de wereld.

In Nederland zie je ook steeds meer multifunctionele accommodaties ontstaat. Vaak is een bibliotheek hier onderdeel van. Ik ken er nog niet voldoende om te weten of het bij ons net zo succesvol is als in Chester. Dus heb je een voorbeeld voor mij, laat het me weten. Vanuit De Domijnen kijk ik ook naar voorbeelden van culturele organisaties, onder 1 vlag, maar in verschillende gebouwen. Bijvoorbeeld zoals in Sittard, de bibliotheek, de schouwburg, het filmhuis, het poppodium, het archief en musea onder 1 naam en in 1 organisatie maar in meerdere gebouwen verspreid over de stad en het verzorgingsgebied.

Nigel Spencer van de British Library vertelde over user experience.

a fuller understanding of our users current experience is the key to developing succesful future services

Hiervoor gebruikte hij het business model canvas en heeft hij gekeken naar wat komen ze doen in plaats van wat bieden we aan. Uit eigen ervaring weet ik dat deze methode goed werkt omdat je een ander inzicht krijgt in de gebruiker. Het gaat er niet om dat je denkt het wel te weten. Of dat je over de gebruiker kan praten in plaats van met ze.

just look for evidence to support what we hope is correct

Voor de verschillende soorten van betrokkenheid van gebruikers hebben ze verschillende soort gebruikersprofielen. Ze doen elk kwartaal een enquête onder dezelfde mensen. Maar deze vragen zeggen nog niets over toekomstig gebruik dus moesten ze meer de diepte in. Hiervoor gebruiken ze idea spotlight als idee management platform. De ideeën die hier ontstaan zijn van de gebruikers. En of het nu iets nieuws is of niet, dat maakt niet uit. De gebruiker heeft aan de wieg gestaan en dat is belangrijk.

every point of contact with a customer is a potential learning experience

Neil MacInnes vertelde over het Manchester Renewal Programme.

Er is in Manchester een centrale bibliotheek en er zijn 15 vestigingen. Er wonen ongeveer 550.000 mensen in Manchester. De centrale bibliotheek onderging een transformatie en was in 2017 klaar. Zij ontvangen 1,5 miljoen bezoekers per jaar. Het is een ontzettend mooi oud gebouw met een moderne inrichting.
Nu is Manchester niet ver van Chester en volgens sommigen in 1 dag te doen. Ik denk dan fieldtrip, wie gaat er mee?

Zoals gezegd maakte ik voor architect Aat Vos een uitstapje naar een andere ruimte. Het rare is, dat ik in alle jaren dat ik bibliotheken bezoek, nog nooit een bibliotheek van Aat Vos heb bezocht. Ik heb een idee dat daar verandering in gaat komen in de komende jaren. De sessie had als naam de bibliotheek als krachtkern. En naast Aat Vos sprak ook Roxane van Acker (Bibliotheek Zuid Kennemerland) en Bas Pietersen (The Alignment House). Met zijn 3-en gaven zij een reisverslag uit Haarlem. Drie jaar geleden begon deze reis omdat zij in Haarlem op zoek waren naar een bibliotheek die past binnen de huidige samenwerking.

De kern van het verhaal zijn de mensen die die bibliotheek levend maken.

missie: uitblinken in ontwikkeling van burgers in werkgebied en het vergroten van het zelfbewustzijn.

Dit abstracte verhaal vertalen naar de praktijk komt er op neer dat ze op zoek zijn naar de bibliotheek als publieke huiskamer. En dat is ook de vraag die bij Aat Vos is neergelegd. Hij schreef er tenslotte ook een boek over, de bibliotheek als 3e plek. Een plek die veilig en bekend is, een plek voor datgene wat je wilt, met wie en voor zolang je wilt. En plek die gratis is, etc. Er is hier wel een probleem mee, want het publieke domein wordt steeds meer een plek die exclusief is voor mensen die dat kunnen betalen. En dus wil je de plek teruggeven aan het publiek door het aanbieden van een gemengd programma waarbij de mensen die komen betekenis geven aan de plek.

the place is always part of the story

En dus deden ze onderzoek. Gedegen onderzoek. Naar wat speelt er in het verzorgingsgebied. The Alignment House gebruikt hiervoor Mosaic. De gebruikersgroepen werden goed in kaart gebracht en de behoeften zijn duidelijk. En nu zijn er 3 schetsen voor 3 wijken in Haarlem gemaakt. Noord, Oost en Schalkwijk.

En nu is het zoeken naar financiering. En dan uitvoeren. De presentatie was een mooi voorbeeld van hoe gedegen onderzoek en de tijd nemen om de klant te leren kennen je helpt bij het vormgeven van de wens. Ik denk dat Haarlem geen probleem zal hebben met het uitvoeren omdat tegen een verhaal als dit moeilijk nee te zeggen is.

Nu is het zo dat ik binnenkort een vergadering in Kerkrade heb….. en laat dat nu net een bibliotheek zijn waar Aat Vos heel erg bij betrokken is.

De laatste sessie die ik kon volgen van David Fletcher. En was Alex Clifton al een enthousiaste spreker, David Fletcher stuiterde werkelijk door de zaal.

Hij had een idee om startups bij elkaar te brengen, zocht een ruimte, zag lege plekken in de bieb en ging samenwerken. Hij begon klein maar groeide in no-time uit en wordt nog steeds groter. Het enthousiasme en het hebben van een goed idee, David Fletcher laat zien dat je dan succesvol kan zijn. Als je jouw bibliotheek een plek wil laten zijn voor zzp-ers, hackatons of een innovatie hub, kijk dan even op de site van Wimbletech, misschien dat David je verder kan helpen.

stay local, grow local, support local

En toen was het tijd voor de prijsuitreiking van De Beste Bibliotheek van Nederland. De Domijnen Ligne was genomineerd en we zaten bij de laatste zes. Supertrots natuurlijk dat anderen ons hadden genomineerd. Compleet onverwachts ook. Mark Deckers maakte een foto van de de laatste zes.

Media preview

We mochten kort iets zeggen op de vraag van de jury. Ik mocht iets zeggen over de samenwerking met Zuyd Hogeschool. Want dat is wel uniek in Nederland. Een openbare bibliotheek samen met een Hogeschool bibliotheek waarbij onze collecties in elkaar over gaan en de verschillende collega’s samen aan de informatiebalie zitten. Naast natuurlijk het feit dat de bibliotheek onderdeel is van een grote culturele organisatie. Wij hebben dan ook een afdeling educatie die alle cursussen en workshops en de basiseducatie voor de hele organisatie organiseert. En (ja ik wil het toch even kwijt) als de jury dan schrijft dat wij, als bibliotheek, weinig organiseren dan denk ik, dat klopt als je dat bij de bibliotheek zoekt op de website. Want daar staat dat niet. Het staat bij educatie. Maar goed ik snap dat de constructie die wij hebben nieuw is in Nederland en dat iedereen hier aan moet wennen. Zwolle dus als winnaar. Ik moet er nog gaan kijken, net als bij de andere genomineerden. Ik zal mijn lijstje vast gaan maken. Heb je goede toevoegingen, bibliotheken die ik echt moet zien. Laat het me weten. Ik kom graag op bezoek.

het nationale bibliotheekcongres – deel 2 – het plenaire gedeelte

Op dinsdag 20 maart was het dan tijd voor het Nationale Bibliotheekcongres. Ik was hier nog niet eerder geweest, had er geen verwachtingen van, behalve dan dat ik veel bekenden zou tegen komen. De locatie (Theater de Kampanje) was fantastisch, mooi, groot en ruim. Vlak bij het station dus dat was ook fijn toen we aan het einde van de dag weer naar huis gingen. De catering was goed geregeld. Alleen het programma daaromheen maakte het lastig. Ik moest snel een broodje eten omdat mijn eerste sessie al begon. Later bleek dat er eigenlijk 2 uur lang hapjes en soepjes langskwamen in de grote ruimte maar dat heb ik gemist. Geen probleem hoor, begrijp me niet verkeerd, ik heb voldoende gegeten en gedronken en ik ben lekker bij de sessies gaan zitten.

Maar eerst het plenaire gedeelte. Dit werd begeleid door Lucas de Man. Ik kijk graag naar zijn televisieprogramma’s en in irl is hij net zo goed. Hij weet precies de juiste vragen te stellen.

De eerste vragen stelde hij aan Lily Knibbeler (directeur van de KB).

Je zal op de komende foto’s zien dat het decor de hele tijd wijzigt. Er komen objecten uit de hoogte, er worden attributen neergezet. Het plaatje verandert per spreker en die extra toevoeging maakte het mooi, heel erg mooi. Maar goed Lily legde uit waarom het congres het thema BRICKS, BITS & BOOKS!
Bouwen aan de Bibliotheek van overmorgen had gekregen en waarom het gebouw zo ontzettend belangrijk is. En dat was echt toeval, dat ik, die dol ben op bibliotheekgebouwen naar een congres mocht over gebouwen.

Maarten Hajer stelde het programma samen. Hij is faculteitshoogleraar Urban Futures aan de Universiteit van Utrecht. Zijn quote op de website van het congres:

“Hoe kunnen we tussen de stenen leven creëren?”

In april 2018 opent Maarten Hajer  ‘Places of Hope’, een tentoonstelling/manifestatie over de (ruimtelijke) toekomst van Nederland die hij samen met Michiel van Iersel cureert.

De belangrijkste vraag van vandaag was, wat zijn de ontwikkelingen in het publieke domein. En Maarten probeerde door hier zelf op te reflecteren en gasten uit te nodigen die met hem dit bespraken een beeld aan ons te schetsen.

Dus wat is het publieke domein, wat is een goede plek? Samen op zoek naar plekken waar je je prettig voelt, waar je vindt waar je niet naar op zoek was, een plek waar iets nieuws kan ontstaan. Een plek waar je kan onderzoeken, voelen, denken, praten over wie wij zijn. Maarten Hajer geeft ons verschillende voorbeelden. Van plekken die het heel goed doen en waar mensen spontaan bij elkaar komen (Scheveningen om Pokemons te vangen of het kunstwerk in Chicago van de waterspugende mensen). Of plekken waar betekenisvolle frictie kan plaatsvinden (zoals een performance in Tate Britain met de titel Human Cost). Het publieke domein is nooit onomstreden en moet voortdurend worden bevochten. Maar hoe zorg je dat het publiek echt tot uitwisseling komt? Onder welke condities gaan we om met de frictie? We moeten zoeken naar plekken die ons mentale veerkracht geven.

Lucas de Man suggereert dat het publieke domein te braaf is geworden. Je hebt veel vergunningen nodig als je iets wilt organiseren in het publieke domein en dan is het vaak ook nog vermaak voor de massa of het is te heftig en dan word je opgepakt. Maarten Hajer reageert hierop en zegt: “mensen kunnen pas contact met anderen maken als de omgeving veilig is.”

Na een muzikaal intermezzo is het tijd voor twee architecten. Francine Houben en Michiel Riedijk.

Maarten Hajer vroeg hen:

neem een beeld mee van een publieke ruimte waar je jaloers op bent
en welk publiek domein heb je wel gemaakt maar is geen bibliotheek

Voor Francine Houben is de publieke plek van iedereen met meerdere verhalen en meerdere interpretaties. Zij nam als voorbeeld het Pantheon in Rome en de Rabobank in Sittard. Michiel Riedijk meent dat publieke gebouwen moeten spreken, herkenbaar en associatief zijn. Het gebouw moet je verleiden om er te willen zijn. Wat hij ziet is dat er overal toegangspoortjes ontstaan en dat het gemeenschappelijke en publieke deel niet langer meer vanzelfsprekend is. Zijn voorbeelden waren Temple Street in Hong Kong en Beeld & Geluid in Hilversum.

Als laatste voorbeelden kregen wij te zien Belvedere in Rotterdam, ook wel het Verhalenhuis genoemd. Deze plek is informeel ontstaan en een waanzinnig mooi voorbeeld van hoe een plek publiek kan worden. Hun missie is mensen en gemeenschappen in de hedendaagse stad zichtbaar maken middels kunst, cultuur en (persoonlijke) verhalen. Met als doel het geluk van mensen bevorderen, en zo werken aan een meer betrokken stad en samenleving.

Verhalenhuis Belvédère from Verhalenhuis Belvédère on Vimeo.

Ik vind het ontzettend jammer dat ik hier niet ben geweest toen ik nog in Rotterdam woonde.

En Nicole van Wessum vertelde over het theaterfestival De Parade.

Een belangrijke opgave voor veel theaters, bibliotheken en musea is de veelzijdigheid van hun gebouw te vergroten, zonder hun diepgang kwijt te raken.

Een festival dat tijdelijk in het publieke domein plaatsvindt. Maarten Hajer vindt dit voorbeeld de paradox van de openbaarheid. Door het plaatsen van een hek om het festival wordt het veiliger.

Het was een mooi begin van de dag. Genoeg om over na te denken. Hoe past de bibliotheek in dat publieke domein? Wat doen wij om een veilige plek te creëren, waar mensen echt contact met elkaar kunnen maken en samen kunnen zijn? Hoe maken we dat gebouw echt OPEN.

 

het nationale bibliotheekcongres – deel 1

Op 20 maart werd het Nationale Bibliotheekcongres gehouden in Den Helder en een dag eerder mocht ik al mee met een bustoer langs mooie en bijzondere bibliotheken. In de bus zaten collega’s van de KB, andere bibliotheken uit het hele land en mensen van de IFLA. Een leuke en gezellige groep dus. We begonnen om 9 uur in Den Haag bij de KB. De eerste stop van de bus was de bibliotheek van de TU Delft. Wilma van Wezenbeek (directeur) en Francine Houben (architect) hadden een presentatie voorbereid.

Het was leuk om terug te zijn maar ook gek. Want je werkt er niet meer en er zijn natuurlijk dingen veranderd. Toch was het goed om even koffie te drinken met collega’s en bij te praten.

Na een uurtje weer in de bus op weg naar Gouda.

Ook hier werden we opgewacht door de directeur (Erna Staal) en de architect (Jan David Hanrath). De chocoladefabriek waar de bibliotheek in zit is een bijzonder gebouw en tot stand gekomen door serieuze bezuinigingen. Alle locaties werden gesloten en er mocht een gebouw als bibliotheek worden ingericht. De focus in het gebouw is inspiratie, creatie, kennisdelen en participatie. Tijdens openingstijden vind je 2 personeelsleden op de vloer die klanten helpen (tussen 11.00 – 20.00 uur). In het nieuwe gebouw worden er veel meer boeken uitgeleend dan voorheen, ook al was dat niet een doel op zich. Het gebouw is 7 dagen per week open van 9.00 – 21.00 uur.


Ik werd blij van de huisregels. Maar ook van hun librarian in residence programma. En natuurlijk van het gebouw. Als je er nog niet geweest bent moet je zeker een keer langs gaan. En dan lekker gaan lunchen bij Kruim.

Zij maakten voor ons de lunchpakketjes voor in de bus. Tijd om even ergens te zitten was er niet. Hup op naar de volgende locatie, dat was Amsterdam.

Martin Berendse (directeur) en Thomas Offermans (architect) vertelden ons over de plannen en ideeën voor de toekomst, zoals de nieuwe bibliotheek op de zuidas, samen met de universiteit. Het plan is om hier 24/7 open te zijn. Een plan om in de gaten te houden dus. Momenteel wordt er veel verbouwd en opgeknapt in de OBA. De rondleiding was kort en snel maar gaf wel een goed beeld voor de mensen in de groep die er nog nooit geweest waren. We hadden nog wel een ritje voor de boeg dus snel in de bus en op naar Den Helder.

En dan kom je voor het eerst binnen in de beste bibliotheek van 2017, School 7 in Den Helder.

Wat een fantastisch gebouw met een supermooie inrichting. Marcel van der Veer ontwierp het interieur en vertelde over het proces. Het bibliotheekgebouw is een combinatie van oud en nieuw.

De boeken staan in het nieuwe gebouw, dit is vanwege het gewicht. Het oude gebouw zie je op verschillende plekken terug, zoals hier waar het dak en de oude ramen te zien zijn.

Maar ook hier in de doorkijkjes die je overal in het gebouw vindt.

Mooie doorkijkjes ook naar buiten. Ik kan me voorstellen dat bezoekers hier graag komen. Dat ze hun favoriete plekjes hebben. De ramen zijn omkleed met meubels waardoor een knusse sfeer ontstaat. De medewerkers zijn duidelijk herkenbaar door waanzinnig mooie bedrijfskleding (je snapt die staat op mijn wensenlijstje) en de koffiecorner heeft een mooi aanbod lekkere dingen. In oude wc’s zijn hoekjes gemaakt voor kinderen en dat vind ik een grappig detail.

Ik heb de overige kandidaten vorig jaar niet gezien maar ik snap wel dat Den Helder heeft gewonnen. Het is het totaalplaatje en dat was helemaal af.

Meer foto’s van deze bezoeken staan op flickr en die vind je hier.

worden we de beste?

Aanstaande dinsdag weten we het. Wel pas aan het einde van de middag. Dan horen we of we met De Domijnen de beste bibliotheek van Nederland zijn geworden. Het zou natuurlijk fantastisch zijn als we winnen. Want zeg nou zelf dat is toch wel een hele bijzondere titel om te krijgen.

Het voelt wel een beetje raar voor mij. Ik ben pas in Sittard komen werken toen de bibliotheek in Ligne al af was. Dus met de plannen maken en het bouwen heb ik niets te maken gehad. Ik kwam in een gespreid bedje. Maar ik ben wel supertrots op de nominatie en als we winnen dan glunder ik natuurlijk gewoon mee. En natuurlijk zijn er altijd wel dingen die beter kunnen, af is nooit helemaal af. Gelukkig maar.

Deze foto is vorig jaar april gemaakt. Uiteraard in de bibliotheek Ligne. Ik werkte toen net een half jaar bij De Domijnen. En er is heel veel gebeurd in het afgelopen jaar. Ik heb veel nieuwe mensen ontmoet. Ik probeer mijn focus te verdelen over het museum, de bibliotheek en het archief. Ik ren me soms helemaal rot en op andere momenten heb ik wat meer tijd om te lezen en op de hoogte te blijven. Het zuiden bevalt heel erg goed. Maar ik vind het ook heerlijk om op pad te zijn.

En daarom vind ik het zo fijn dat ik mee mag met de International Library Express Tour aanstaande maandag. Georganiseerd door Erik Boekesteijn, Simon Duursema, Silvia Settels van Probiblio en de KB.
We starten bij de KB en gaan dan via de TU Delft, naar Gouda, naar Amsterdam en naar Den Helder. We krijgen presentaties van architecten en inrichters en we gaan ‘s avonds ook nog met de groep eten. Het wordt een mooie dag.

En dan op dinsdag is het nationale bibliotheekcongres. Het zal jullie misschien verbazen maar ik ben hier dus nog nooit naartoe geweest. Ik ben heel benieuwd hoe het zal zijn. Wie ga ik allemaal ontmoeten? Oude bekenden, nieuwe gezichten. Het worden vast een hele boel leuke mensen. Ik moet me nog verdiepen in het programma dus als je tips hebt, laat het me weten. Nu is Den Helder niet om de hoek dus ik blijf niet voor het diner. Ik heb er zin in. Tot dinsdag!

op bezoek bij Tashin in Amersfoort

Op 18 april vorig jaar bezocht ik de 4e pleisterplaats ontmoeting van route 2020. Een van de sprekers daar was Tashin Bulbul van de openbare bibliotheek in Amersfoort, Het Eemhuis. Ik was zo onder de indruk van zijn aanpak dus toen een aantal Zuyd en De Domijnen collega’s meer wilden weten over het omgaan met lastige klanten, jongeren en mensen met een rugzakje, gingen we bij Tashin op bezoek.

Tashin is toezichthouder, coach en gastheer. Hij is gekomen toen de bibliotheek werkte met beveiligers. Naast hen nam Tashin een aantal uren van de dag die taken over. Maar ook de rol van gastheer nam hij op zich. Hij sprak bezoekers aan op huisregels, maakte een praatje om zo de bezoekers te leren kennen en liep veel rond. Tashin kreeg de kans om na te denken over de beste omstandigheden, om te beginnen met hospitality en preventief willen zijn in plaats van alleen maar handhaven. De groep collega’s van de frontoffice werden meegenomen in dit proces en kregen training. Een aanpak van gezamenlijkheid werkt tenslotte beter dan dat je het alleen moet doen.

Het eerste wat Tashin aanpakte waren de huisregels, die waren niet duidelijk.

Nu herken ik dat wel. In ons gebouw, waar wij samen met de bibliotheek van Zuyd Hogeschool zitten, gebruiken we 2 verschillende sets huisregels. Hier duidelijkheid in scheppen gaat zeker helpen. Ook het gebruik van pictogrammen helpt heel goed. In Amersfoort kom je door het hele gebouw bordjes tegen en schermen met de huisregels, maar ook op de tafels liggen briefjes. 

Geen uitgeprinte A4-tjes maar mooi papier met daarop de pictogram en meer uitleg.

Tashin heeft inmiddels drie collega’s met wie hij de hele week en ook de weekenden op de vloer is. Niet in de ochtend want dan is het niet nodig, maar wel ‘s middags en ‘s avonds. Samen met de collega’s van de frontoffice spreekt hij bezoekers aan op gedrag. Als iemand gedrag vertoond wat niet wenselijk is dan krijgt hij/zij een gebouwverbod voor een dag. En in hele ernstige gevallen een gebouwverbod voor 3 maanden. Maar dan maakt een bezoeker het wel heel bont.

Maar het mooie aan de aanpak in Amersfoort is dat zij hun best doen om de bezoeker te leren kennen, om een band op te bouwen. Zij maken zich zorgen als iemand die er elke dag is niet komt. Ook is er veel contact met de winkels en restaurants op het plein, de daklozenopvang naast hen en met de wijkagent.

En het werkt heel goed. Zo goed dat Tashin en zijn collega’s ook tijd hebben voor bibliotheektaken en ook voor (kleine) beheertaken. Ik word heel blij van de aanpak in Amersfoort en zou deze graag overnemen in Sittard-Geleen.

Het Eemhuis is een fantastisch gebouw met een hele mooie bibliotheek. Zeker de moeite waard om eens te bezoeken als je in de buurt bent. Misschien herken je Tashin, of een van zijn collega’s wel. Wij keken van bovenaf of een collega van Tahin deed wat zij hoorde te doen. En ja, ze deed het geweldig. Ze sprak iedereen aan die iets deed wat niet mocht. Op een vriendelijke manier. En de bezoekers luisterden. Het was fascinerend om te zien.

museum kennisdag

Gister bezocht ik de Museum kennisdag van de Museum Vereniging. Het werd georganiseerd in museum Louwman in Den Haag. De inloop startte om 9 uur dus mocht ik vroeg op en in de trein. Tussen allemaal Feyenoord supporters die in Rotterdam een feestje gingen vieren.

De dag bestond uit verschillende sessies met lange pauzes er tussen zodat er voldoende tijd was om te netwerken. Zo was het dus ook niet erg dat elke sessie vreselijk uit liep want zelfs dan kwam je ruim op tijd aan bij de volgende sessie. Het museum is een super mooie locatie met veel zalen, fijne catering en een goede atmosfeer. In de lunchpauze konden we fijn om het gras buiten zitten.

De eerste sessie: Collectie Digitaal delen.
Sprekers:Arne Wossink – projectleider Vereniging Wikimedia Nederland | Peter Gorgels  Internetmanager Rijksmuseum | Linda Volkers – Marketing Manager Rijksmuseum

In het verhaal van Arne stond kennis vrij toegankelijk maken centraal. Dat is iets wat Wikimedia Foundation wil maar ook wat veel musea willen. Inmiddels staan er 38 miljoen mediabestanden in de wikimedia commons en dat aantal groeit elke dag. Zo voegen bijvoorbeeld de KB en het Tropenmuseum ook hun beelden aan deze database toe. Een belangrijke vraag die je jezelf moet stellen voordat je de collectie van jouw museum online zet is hebben wij de rechten op de beelden? Deze informatie heb je nodig, het liefste op papier, voordat je bestanden in het publieke domein zet. Denk ook bijvoorbeeld na over welke cc-licentie je wilt gebruiken voor je digitale beeldbank.


Peter Gorgels en Linda Volkers namen ons mee naar Rijksstudio. Een concept van het Rijksmuseum om de collectie in high resolutie beelden online te zetten. Iedereen mag met de beelden doen wat hij wil. En soms gaat het Rijksmuseum samenwerkingen aan met bijvoorbeeld Heineken en Etsy. Inmiddels staan er 310.000 beelden online. Het voordeel is dat het grootste deel van de collectie rechtenvrij is.

Rijksstudio is gebaseerd op Pinterest en Instagram in een tijd dat die twee apps opkwamen. Er zijn verschillende manieren om de collectie te benaderen, een tijdlijn, een top 100 en een zoekbalk. Je kan zelf een collectie samenstellen en zo museumdirecteur worden. Voor het Rijksmuseum is het online zetten van de beelden een manier om een hele grote groep mensen te bereiken. Deze groep, waaronder ook de culture snacker, hoeft niet geïnteresseerd te zijn in kunst maar houdt wel van mooie plaatjes. Met de beelden mag je dus alles doen, ook commerciële activiteiten. En je kan bijvoorbeeld ook meedoen met de wedstrijd die elk jaar wordt uitgeschreven – de Rijksstudio Award – vorig jaar 2600 inzendingen.

De tweede sessie: hoe kan ik mijn museum sterker profileren richting mijn gemeente(raad)?
Sprekers: Jouetta van der Ploeg – directeur Stadsmuseum Zoetermeer | Saskia van Schaik – senior netwerkregisseur cultuur bij de gemeente Zoetermeer | Marjonne Kube – van Dijk – conservator Stadsmuseum Zoetermeer

Stadsmuseum Zoetermeer nam de publicatie Meer dan Waard als uitgangspunt voor het gesprek met de gemeente. Een enorm succes zo bleek en binnenkort opent het Living Museum in Zoetermeer, een museum over Lifestyle in Nederland van na 1950. Een bijzonder mooi traject waar in een aantal weken heel veel met publiek, experts en anderen is georganiseerd in samenspraaksessies. Na 3 korte presentaties gingen we met de tafelgenoten in gesprek. De verschillen zijn groot. Werk je voor een stad of dorp, ben je privaat gefinancierd of krijg je subsidie van de gemeente. De uitdagingen zijn groot en daarom zijn voorbeelden van successen zoals Zoetermeer fijn.

sessie 3: vrijwilligers in het museum
sprekers: Douwe Minkema – Nationaal Militair Museum | Sjoerd Staal – VSB fonds | Jacqulien van Schaik-Bakker – museum Beelden aan Zee

Een hot item, de zaal zat dan ook vol. Sjoerd had een stappenplan voor vrijwilligersbeleid en stelde tussendoor vragen aan Douwe en Jacqulien en hiermee werd het een leuk interactieve sessie want het publiek deed ook gewoon mee.

  1. beschrijf waarom je wilt werken met vrijwilligers | hoe past dit in de visie van het museum (denk na over de selectie, want je kan niet iedereen aannemen en als je dit we doet krijg je later spijt)
  2. hoe haal je vrijwilligers binnen | mee laten lopen | inwerken | heb je iets van een proeftijd
  3. begeleiding (bij Beelden aan Zee werken partners (zo noemen zij de vrijwilligers) 46 dagdelen per jaar waarvan 6 dagdelen in het weekend) | denk ook na over hoe je de vrijwilligers informeert, gebruik je hier bijvoorbeeld intranet voor
  4. basisvoorwaarden (wat spreek je af over vergoeding)
  5. belonen
  6. beëindigen (beide musea hanteerden de leeftijdsgrens van 75 jaar)

Iedere deelnemer aan de sessie kreeg een printje van het handboek voor vrijwilligers van het Nationaal Militair Museum mee en daarin staan hele interessante dingen om mee te nemen als je met vrijwilligers gaat werken. Het VSB-fonds deed onderzoek naar vrijwilligers in musea, een slide uit dat onderzoek staat hieronder. Zeker de moeite waard om door te lezen als je wilt starten met vrijwilligers.

De 6 stappen die Sjoerd tijdens de presentatie besprak staan hier ook in beschreven.

de laatste sessie: Global Branding
Spreker: Frank Houben – directeur global branding & marketing communications KLM

Op het programma stond een presentatie van Google maar die werd op het laatste moment geannuleerd. De vervangende sessie over social media leek mij niet veel toe te voegen dus wandelde ik door het museum naar de presentatie van Frank Houben. Zoals je van een groot commercieel bedrijf mag verwachten was dit een goed onderbouwd verhaal dat startte met de WHY. Ik dacht even aan Simon Sinek. Frank vertelde over het kompas dat KLM gebruikt. Liet waanzinnig mooie filmpjes zien van samenwerking met brandpartners. Zoals deze samenwerking met Disney.

En hij noemde de gouden regels om anders te zijn zoals create a buzz, create emotion, pull don’t push, push your limits and never give up. En als laatste be inspired – stay hungry! En zo inspireerde Frank in de laatste sessie van de dag mij en vele anderen.

cubiss bijeenkomst – collectioneren nieuwe stijl

Vorige week reisde ik naar Strijp-S om bij Seats2Meet een Cubiss bijeenkomst bij te wonen. Het thema was al bekend omdat een aantal maanden geleden een zelfde soort bijeenkomst was georganiseerd voor Limburgse bibliotheekdirecteuren bij De Domijnen in Sittard. Toch stond er voldoende nieuws op het programma om het een interessante middag te maken. En waren er genoeg nieuwe mensen om te ontmoeten.

Cubiss had de middag als volgt aangekondigd:
Iedere bibliotheek is met zijn omgeving in gesprek over de toekomst van de bibliotheek. Een vraagstuk dat urgenter is dan ooit, gezien de voortgaande digitalisering van informatie, veranderingen in de samenleving en de terugtrekkende beweging van de overheid. Om richting te geven aan de ‘bibliotheek van de toekomst’ zijn bibliotheken zoekende. Een belangrijke vraag die daarbij wordt gesteld, is wat de rol en betekenis van de collectie is.

De introductie hierop werd gegeven door twee ministers van het ministerie van Verbeelding, Rob Bruijnzeels en Joyce Sternheim. Zij presenteerden het visiestuk van collectie naar collectie. Het visiestuk is zeker de moeite waard om eens te lezen en de aanbevelingen goed tot je door te laten dringen. Het zal ook een stuk zijn dat de komende tijd vaak wordt aangehaald en dan is het ook fijn om de inhoud te kennen.

Na het visiestuk vraagt de dagvoorzitter aan drie bibliotheekdirecteuren om te reageren op de inhoud.

De directeur van de Openbare Bibliotheek Den Bosch geeft ons een inkijkje in hoe zij met een jaarthema aan de slag zijn gegaan.

Zij kozen voor het thema tijd en hebben alle activiteiten daaraan opgehangen. Een mooi idee en zeker goed uitvoerbaar. Ook voor de klanten is het dan duidelijk dat een activiteit bij het jaarthema hoort. Alhoewel ik van iemand uit de zaal begreep dat een nieuw ontworpen meubel die in de bibliotheek stond met boeken over tijd niet werd gezien als onderdeel van het geheel. Deze bibliotheek zocht heel duidelijk de verbinding tussen de collectie en de programmeurs. Een verbinding die in veel bibliotheken, zo begrijp ik, een beetje verloren is gegaan toen deze afdelingen uit elkaar zijn getrokken.

De presentatie van Errol van de Werdt (directeur Stichting Mommerskwartier in Tilburg, waar ook het Textielmuseum onder valt) had de mooie titel, het museum is geen meneer meer. Voor mij is het Textielmuseum en heel goed voorbeeld van een museum dat zich de afgelopen jaren opnieuw heeft uitgevonden. Ik kom er graag en volg ze ook online. Misschien heeft dat ook te maken met het feit dat een oud collega uit Rotterdam in de bibliotheek van het museum werkt en haar kwam ik dan ook hier weer tegen. Nederland is ook maar een heel klein land.

Zijn betoog was inspirerend en ja ik heb aantekeningen gemaakt maar om nu de kern hier uit te pakken vind ik lastig. Het is vooral de manier waarop zij in Tilburg omgaan met het begrip betekenis geven en participeren/co-creëren dat ik bijzonder vind. Zij zijn een museum, een werkplaats en een academie in een. De lijntjes met Tilburg zijn kort en een bezoek op korte termijn zit in de planning. Ik ga hier vast nog meer over schrijven.

Na de presentaties was het tijd in groepjes van 10 in een worldcafe setting verder te praten over de uitdagingen die ons te wachten staan. Er was ook gevraagd om iets mee te nemen voor de collectie nieuwe stijl. De meesten hadden een boek meegenomen wat niet mocht ontbreken.

En ik natuurlijk niet. Ik had niets meegenomen omdat ik een mens mee wilde nemen (en die waren er al genoeg in de zaal). Een mens met een mooi verhaal dat was mijn toevoeging aan het geheel.

En Erik Boekesteijn, die de dag afsloot, had het ook over de mensen en hoe je de collectie en de verhalen met hen kan verbinden. Zijn jaar als beste bibliothecaris van Nederland is voorbij en nu brengt hij een deel van zijn tijd door in het land. Voor de KB mag hij namelijk bibliotheken helpen met innovatie. En zo kwam hij laatst ook langs in Limburg.

Voor dat idee moet ik nog even verder aan de slag met collega’s. Maar er is een zaadje geplant en dat is altijd goed. Als de zon weer gaat schijnen wordt dat een heel leuk idee met veel verbindingen. Ook met de collectie. En met mensen.

Cubiss had een goede middag georganiseerd op een inspirerende plek. Ik laat het allemaal even bezinken. Maar een lijst van te-lezen-rapporten en visies. Mocht je nu een tip voor me hebben, laat het me even weten. Mag via de socials of de mail, je weet me wel te vinden.

toekomstbestendige bibliotheken door maatschappelijke waarde

Het is alweer twee weken geleden dat ik naar Amersfoort reisde voor een seminar over toekomstbestendige bibliotheken door maatschappelijke waarde. De dag werd georganiseerd door BiblioConsult in het Eemhuis en die locatie stond nog op mijn lijstje dus had ik een extra reden om te gaan.

eemhuis

Het seminar werd als volgt aangekondigd:
Toekomstbestendigheid is op dit moment een term waarmee wordt aangegeven dat naar deze situatie gestreefd wordt. Maar waar hebben we het nu concreet over? Heeft iedereen hetzelfde beeld ten aanzien van de toekomstbestendige situatie en over hoe we daar komen en wat daarvoor nodig is?
 
Binnen de visie van BiblioConsult is een toekomstbestendige bibliotheek een publieke organisatie die werkt in een omgeving met marktprikkels en publieke doelen. De publieke doelen worden als maatschappelijke prestatie-indicatoren vastgelegd en overeengekomen met de lokale samenwerkingspartners, waaronder de gemeentelijke organisatie. Dit vraagt om een gedegen aanpak.
 
Een onderdeel van de toekomstbestendigheid is volgens BiblioConsult het aan kunnen tonen van de maatschappelijke winst die de organisatie maakt. In de huidige periode waarin bibliotheken worden geconfronteerd met bezuinigingen en vragen over het bestaansrecht is het voor u als maatschappelijk ondernemer van belang dat u dit aan kunt geven. Pas dan wordt een gesprek met uw opdrachtgever echt zinvol en gaat het over de inhoud en niet alleen over de euro’s.
Want zolang we niet weten wat iets oplevert, is de prijs altijd te hoog.

Jos Debeij (KB) mocht als dagvoorzitter de deelnemers meenemen in de geschiedenis van de bibliotheek. Waar komen we vandaan en wat dragen bibliotheken bij aan de ontwikkeldoelen van 2030 die door de VN zijn opgesteld. Er kwamen veel documenten langs die vanaf dat moment op mijn te-lezen-lijstje staan. Want ik begrijp ook wel dat een UB iets anders is dan een OB en dat ik nog wat in te halen heb als het gaat om kennis opdoen.

jos_debeijDus het overzicht van Jos is superfijn voor mij. Hierna was het de beurt voor Math Göbbels (BiblioConsult) die vooral inging op het meten van toekomstbestendigheid en maatschappelijke waarde. Wat is de maatschappelijke betekenis van de bibliotheek en kun je dit algemene belang meten? Kun je dan dat belang vergelijken met andere culturele instellingen om op deze manier met een 0-meting de waarde uit te drukken. Na het doen van interventies kun je dan een 1-meting doen. Je vraagt leden, stakeholders en de politiek over de betekenis van de bibliotheek. Dit kunnen zij door % aangeven met eens of oneens. Je merkt dan als snel dat het oordeel van de leden heel anders is dan wat de stakeholders en de politiek van ons verwachten. Een andere meetmethode is het meten naar aanleiding van aangeboden producten, bijvoorbeeld Klik en Tik en Boekstart. Op deze manier is het beeld van de bibliotheek als het gaat om maatschappelijk waarde beter uit te drukken.

Mariet Wolterbeek (directeur de Bibliotheek Z-O-U-T) bracht de praktijk.

mariet_wolterbeek

Ik was erg onder de indruk van haar aanpak met het productenboek. Alles is beschreven en er is een prijs aan gehangen. Op deze manier is de bedrijfsvoering transparant en is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Ook kun je op deze manier helder communiceren over de inhoud en je kan eenvoudiger aansluiten bij de bedrijfsdoelen van de gemeente. Door het op deze manier aan te pakken werk je samen met de gemeente vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
In 2007 zijn ze gestart met deze manier van werken. In 2012 deden zij een 1-meting en in 2015 een 2-meting. Op deze manier kun je het personeel ook laten zien welk effect hun werk heeft gehad. Het gesprek dat je dan voert met de gemeente gaat over de inhoud.

Erika Spil liet als wethouder van Bunnik zien hoe de bibliotheek overkomt bij de gemeentelijke politiek. Wat volgens haar geen andere organisatie heeft  (en de bibliotheek dus wel) is dat de bibliotheek laagdrempelig is, zij is waardevrij, betrouwbaar en het is een ontmoetingsplek.

erika_spilVraag niet aan de gemeente wat ze van je verwachten maar vertel ze wat je doet (gebruik emotie) en vertel over de inhoud. Veel wethouders zitten in de processen en niet in de inhoud dus moet je ze meenemen en met goede voorbeelden binnen komen. Zoals helpen werkeloosheid verminderen en preventief de jeugdzorg helpen tegen een stijging van laaggeletterdheid.

Hein Leemans (zelfstandig onderzoeker Bureau Leemans en docent onderzoek Avans+ en Hogeschool Rotterdam) liet ons de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein zien. Een interessante site om later nog eens beter naar te kijken. Elk half jaar komt er een update, met eind januari de nieuwste versie. Er zijn 15 thema’s in de monitor benoemt, zoals jeugd, WMO, participatie, etc. Op www.waarstaatjegemeente.nl vind je meer informatie. Neem eens een kijkje bij het dashboard en als je rapporten wilt downloaden kan dat ook.

De laatste spreker van de dag was Carel Konings (rector Amadeus Lyceum Leidsche Rijn). Hij liet vanuit onderwijsperspectief zien wat toekomstbestendigheid voor hen betekent. Zij hebben 1450 leerlingen. Bieden vmbo-tl tot gymnasium aan. En zij hebben geen eigen schoolbibliotheek, dit budget hebben zij aan de OB gegeven.

De dag beëindigden we met de resultaten van een enquête die wij eerder hadden ingevuld. Want hoe toekomstbestendig vonden wij onszelf nu eigenlijk. De meningen waren verdeeld. De een is nu eenmaal wat verder dan de ander. Ik denk dat er nog genoeg te doen is en ik wil graag beginnen met het productenboek van Mariet. Ik zag oude bekenden en ontmoette nieuwe mensen. Tijdens onze dag werd het gebouw ontruimt en zodoende liepen wij naar de borrel door een heel leeg gebouw. Hoe vaak maak je dat nog mee….

eenmhuis2

Meer foto’s van de dag staan in dit album op Flickr.

het wordt een heel groot avontuur

Na 10 jaar, met ontzettend veel plezier,  werken bij de TU Delft Library wordt het tijd voor een nieuw avontuur. En dus gaat ons huis in de verkoop, worden de spullen gepakt en vertrekken wij naar het zuiden. Sittard om precies te zijn. Ik ga werken bij De Domijnen als hoofd exposities, collecties & informatie.

De Domijnen is dé culturele instelling in Sittard-Geleen die professionals, cultuurliefhebbers en vrijwilligers verbindt. Zij produceert en programmeert activiteiten voor iedereen in de regio. Samen met alle cultuurinstellingen in de regio wil De Domijnen kunst en cultuur stimuleren en nog aantrekkelijker maken.

Ik heb er ontzettend veel zin in. De bibliotheek en het museum zijn pas in een nieuw gebouw getrokken en zien er fantastisch uit.

domijnen-balie

Ook is de bibliotheek van de Hogeschool Zuyd in het gebouw aanwezig. En dat geeft een bijzondere sfeer en verschrikkelijk veel mogelijkheden tot samenwerken.

zuyd

Vanaf 1 november start ik op donderdag en vrijdag in Sittard en dan vanaf 1 januari begin ik fulltime. Het wordt dus druk de komende weken. Ook omdat we daar een huis willen kopen en ons huis in Rotterdam willen verkopen. Vandaag is deze op Funda gekomen dus mocht je nog mensen kennen.

Ik kijk met een heel veel plezier terug op de tijd die ik in Delft heb gehad. Ik mocht de wereld over reizen om op bezoek te gaan bij nieuwe bibliotheken en om congressen te bezoeken. Ik was onderdeel van de Liber Architecture Group. UGame – ULearn zal ik nooit vergeten, mijn eerste grote project en samenwerking met Jaap en Erik van toen nog DOK. Maar ook de implementatie van het nieuwe werken, projecten rondom mobiel en in de laatste jaren Head op Open Spaces. Zo’n functietitel krijg ik toch nooit meer. En dan het gebouw….. zo’n ikoon…. Gelukkig is Francine in Sittard in de buurt want zij ontwierp het kantoor van de Rabobank. Ik ga de Delftse collega’s ontzettend missen maar kijk ook uit naar al die nieuwe mensen die ik ga ontmoeten.

limburgse-vriendinnetje

En deze twee vriendinnetjes in het zuiden, reuzeblij zijn zij. En ik ook, want ik woon straks om de hoek.

Op mijn blog wil ik blijven schrijven maar misschien dat de onderwerpen veranderen. Ik kan er nog niet zoveel over zeggen. Ik weet dat er voldoende speelt in de Openbare Bibliotheekwereld, museumland en de archiefwereld. Veel in-het-land collega’s zal ik daarom dus blijven ontmoeten en dat is fijn. Er verandert veel en ook niet. Ik heb er zin in!

een tinker table

Gister lanceerden we in de Library een tinker table. Het idee deed ik vorig jaar in Amerika tijdens een congres op en nam ik mee. Toen ik een presentatie gaf over wat ik op dat congres had geleerd liet ik dit idee ook zien. Ik noemde het toen een gadget bar.

Collega Ivan van de afdeling R&D vond het een goed idee en samen met zijn collega Karin maakte hij een opzet. Dit legde hij aan mij voor en samen verfijnden we het.

We wilden een ontmoetings-, en inspiratieplek creëren in de centrale hal waar onze studenten gratis  nieuwe technologie uit kunnen proberen. We wilden klein beginnen dus met arduino’s, makey makey, little bits, raspberry pi en lego.

Ook hebben we  boeken aangeschaft voor extra informatie en inspiratie.

Na de zomer gaan we uitbreiden en in december evalueren we en schrijven we een voorstel voor hoe verder. We laten alles open liggen dus we beveiligen niet. We gaan er van uit dat studenten de spullen gebruiken en laten liggen voor anderen om ook te gebruiken. Het idee is wel om de spullen ook uitleenbaar te maken.

Hier ben ik op bananen piano aan het spelen. Super grappig!

En Wilma probeerde het ook. Tijdens het opbouwen kwamen nieuwsgierige studenten al kijken wat we aan het doen waren. Ik denk dat het een groot succes gaat worden.

Ow ja en tinker table als naam vonden wij beter passen dan gadget bar. We wilden de verwachtingen ook niet te hoog laten zijn. En knutselen is wat je met deze spulletjes kan doen.