Een receptenboek en een werkplekspel

Een paar weken geleden nam Ton Oosterwijk van e-office contact met mij op. Hij had via een collega van de bibliotheek gehoord over ons project rondom het nieuwe werken en wilde wel eens van gedachten wisselen. Ook stuurde hij mij informatie over e-office en een preview van een boek. Dat boek – klein receptenboek voor het nieuwe werken – kon, als ik dat wilde, opgestuurd worden. Wat ik zag en las in de preview was erg interessant en dus vroeg ik om een exemplaar.

Ik kende e-office niet voordat Ton contact met mij opnam en op de website lees ik meer over het bedrijf.

e-office, the human software organisation is opgericht in 1991. Direct vanaf het begin hebben wij ons gespecialiseerd in de creatie van de optimale digitale werkomgeving voor professionals.

Onder hun klanten bevinden zich grote namen zoals Vodafone en Rabobank maar bijvoorbeeld ook de Universiteitsbibliotheek van Utrecht waar zij geholpen hebben bij de opbouw van de Virtuele Kenniscentra.

Uiteraard hebben ze het nieuwe werken ook ingezet in hun eigen organisatie en noemen het daar Work21. E-office kan een veranderingstraject bij jouw organisatie ondersteunen, meehelpen een visie ontwikkelen of een work21-scan uitvoeren. Ook organiseren zij workshops en een summerschool.

Het klein receptenboek voor het nieuwe werken

Het boek – klein receptenboek voor het nieuwe werken – is ontstaan nadat Roland Hameeteman een ander boek had geschreven (De kracht van mensen) en hier veel vragen over kreeg in de trant van leuk zo’n visie van een bedrijf zonder afdelingen, regels of functies, maar hoe doe je dat nou zo dat het ook gaat werken?

En dus ontstond het klein receptenboek voor het nieuwe werken. Wat ook echt een receptenboek is en daarmee lekker wegleest, erg geschikt is om nog eens door te bladeren en waar ik op momenten erg hard heb moeten lachen om de titels van de recepten.

Het boek bevat 49 recepten, die beginnen met het vinden van een missie en eindigen met een feestje. Je kunt alle recepten maken, maar je kan er ook een paar uitkiezen die je lekker lijken. Waar het in het boek om gaat is: wat is handig voor jou, wanneer ben je het meest productief en hoe doe jij jouw werk het beste en met welke middelen? Ben je geen chatter, chat dan niet. Heb je geen geld voor een nieuwe kantoorinrichting, je hoeft dat ook niet te kopen om het nieuwe werken te implementeren. En je hoeft zeker niet thuis te werken als dat voor jou niet fijn aanvoelt.

Elke recept wordt voorzien van een aantal symbolen. Een boekje dat iets zegt over de moeilijkheid van het recept, de zandloper die iets zegt over hoeveel tijd de bereiding ongeveer nodig heeft en een ?! die weergeeft hoe belangrijk het recept is. Ook staat bij elk recept een lijstje met benodigdheden.

De eerste recepten beginnen, zoals gezegd met de missie en visie bepaling, hierna komen de werknemers aan bod met het recept Quiche Employé. Dit basis recept is moeilijk en continu. Het vraagt om een basishouding ten opzichte van het nieuwe werken die de medewerkers de ruimte geeft. Als bedrijf moet je je afvragen of je er wel klaar voor bent. Het nieuwe werken is meer dan flexplekken en thuiswerken, het is het beste uit je mensen halen op een manier waarvan zij denken dat hij werkt. Het recept Rood Soepje volgt hierop. Want sommige medewerkers hebben graag een beetje houvast en willen graag weten wat er van ze verwacht wordt. En dus kun je binnen kaders mensen de ruimte geven aan diegenen die niet met alle vrijheid om kunnen en willen gaan. Hoe groot die ruimte binnen de kaders is, is voor ieder mens verschillend. En je merkt dat mensen heel creatief worden van grenzen, zij gaan namelijk bedenken hoe zij datgene kunnen bereiken wat zij willen bereiken.

Wormen en maden, Groeibakgroenten (passie!), Pommes de mobile, Communicatiepuree, Tapas CC, Pittige gespreksballen, ik heb erg om de titels moeten lachen omdat ze precies de vinger op de zere plek leggen en duidelijk maken waar het om gaat. En vooral die laatste die gaat over de vergadercultuur, eindelijk iemand gevonden die het met mij eens is. Stop nu eens met vergaderen, gewoon stoppen met meetings, brainstormsessie, bilaatjes, etc. Klaar! Agenda leeg…. leuke en interessante dingen doen, ja daar ben ik voor. Want zeg nou zelf, hoe vaak kom je niet uit een vergadering met het gevoel dat dit allemaal veel sneller had gekund (in plaats van die drie uur die je samen aan tafel hebt gezeten) en ook een gevoel van, waar ging dit nou eigenlijk over. Bepaal dus het doel (besluitvorming, ideeënvorming, informeren) van de vergadering en de vorm, als je al zo nodig bij elkaar wilt komen. Dat maakt het allemaal een stuk efficiënter en vooral zinvoller.

Als laatste worden nog wat toetjes beschreven. De extraatjes dus. Hier vind je onder andere de recepten Linkse Soep en  Merkues Frites, over het belang van het individu dat zich als merk kan profileren op internet en hoe het uitstraalt naar de organisatie.

Het receptenboek is een bladerboek. De recepten zijn kort, goed leesbaar en bevatten veel praktische voorbeelden. De tekeningen bij de recepten en de pakkende titels verduidelijken veel. Ook het lijstje benodigdheden zorgen er voor dat je in een oogopslag ziet waar het om gaat. Het is zeker een boek om erbij te pakken als je met het nieuwe werken (of hoe je het ook wilt noemen) aan de slag gaat. Het is misschien meer een boek voor managers dan voor uitvoerders in de organisatie. Maar toch, de teksten zij niet hoogdravend en de voorbeelden spreken iedereen wel aan, dus met een kleine vertaalslag naar de eigen organisatie is het zeker een boek dat je in kan zetten in het veranderingsproces.

Werkplekspel

Ook had ik de afgelopen week een ontmoeting met Wim Pullen van het Center for People and Buildings.

Het Center for People and Buildings is een kenniscentrum dat zich richt op de relatie tussen mens, werk en werkomgeving. Het CfPB verzamelt, ontwikkelt en ontsluit kennis over huisvestingsvraagstukken. Deze kennis helpt organisaties om evidence based keuzes te maken over de nieuwe werkomgeving en het proces op weg daar naartoe.

Samen met Ilja van den Berg van Alares sprak ik met hem over het nieuwe werken en ons project bij de bibliotheek. Het was een erg interessant gesprek met name omdat het Center for People and Building wetenschappelijk onderzoek doet en dus met data bepaalde meningen die leven wel of niet kan onderbouwen met cijfers.

Het Center for People and Buildings heeft een aantal hulpmiddelen ontwikkeld om bijvoorbeeld huisvestingsdoelstellingen te meten. Zo is er de WODI Toolkit waarmee je als bedrijf kunt onderzoeken of doelstellingen worden behaald en antwoorden kunnen worden gegeven op vragen als werkt het beter, prettiger en goedkoper? Ook is het werkplekspel gemaakt wat een instrument is om gedrag in de innovatieve werkomgeving te bespreken. Dit bordspel laat kantoorwerkers van gedachten wisselen over alledaagse situaties in de werkomgeving. Dit zijn situaties als telefonerende collega’s, printpapier dat op is, wat betekent clean-desk, hoe om te gaan met stilteplekken, etc.

Het gesprek met Wim duurde ruim een uur maar zou veel langer geduurd kunnen hebben. Wim vertelde met groot enthousiasme over onderzoeken die zij doen en gedaan hebben en was ook erg geïnteresseerd in ons project. Ik kwam met veel ideeën en energie uit deze bijeenkomst en dat is altijd erg fijn.

Liber Architecture Group – seminar – dag 3

Sessie 7 – long term storage of collections

Long term storage in low temperature stacks / Marie Vest

Het onderwerp van deze presentatie is niet echt iets waar ik mij voor interesseer, ook al is het een interessant onderwerp als je iets met de informatie kan doen. Ik heb dus geen aantekeningen gemaakt en verwijs daarom alleen naar de presentatie (pdf) voor hen die er wel iets mee hebben.

Nederlands instituut voor beeld en geluid / Willem Jan Neutelings

Vanwege de aswolk was het Willem Jan Neutelings niet gelukt om naar Madrid te komen. Ik vond dit wel heel jammer want dit was een van de presentaties waar ik naar uitgekeken had.

British Library – Boston Spa / Deborah Novotny

Deborah Novotny is hoofd conservering bij de British Library. Zij vertelde ons over de nieuwbouw van Sint Pancras en nieuwe opslagfaciliteiten bij Boston Spa voor monografieën die niet veel opgevraagd worden. Zij hebben een collectie van 150 miljoen items die elke dag blijft groeien. Opmerkelijk is dat zij geen vermindering zien in de publikatie van hard copy dus blijven zij opslagruimte nodig hebben.

Het gebouw in Sint Pancras heeft 500 miljoen pond gekost. Omdat het een nieuw gebouw was konden zij grote controle uitvoeren op technische specificaties zoals klimaat en licht. Zo hebben zij op veel plaatsen (maar nog niet overal) LED verlichting toegepast.

Het gebouw in Boston Spa moest een “groen” gebouw worden maar tijdens de voortgang veranderden de plaatsen steeds. Ze hebben daar een volledig geautomatiseerd opslagsysteem en zijn erg goed beveiligd tegen brand. Ze hebben onder andere gekeken naar traditionele kasten voor het magazijn maar deze gaven niet de kwaliteit die zij wilden dus werd er gekozen voor een high density storage. Deze manier van opslag wordt al wel gebruikt in commerciële omgevingen en worden steeds meer gewoon in onderzoeksinstituten. Een container met een boek wordt opgehaald en een medewerker moet het boek er uit halen.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Sessie 8 – Refurbished buildings

In deze sessie werden een drietal voorbeelden getoond van bibliotheken die door middel van een herinrichting de gebruiker van nu tegemoet willen komen. Ik heb tijdens deze presentaties voornamelijk gekeken naar de afbeeldingen die werden getoond en ideetje opgedaan. Het hielp dat ik een bibliotheek erg goed ken en een afgelopen jaar nog heb bezocht en daar een rondleiding heb gekregen.

David Wilson Library / (Christine Fyfe, University of Leicester)

Alternatieven:

–          nieuw gebouw op andere plek op campus

–          gebouw slopen en nieuwbouw op zelfde plek

–          uitbreiden en herinrichting van bestaande gebouw

Het is het laatste alternatief geworden. Ze hebben door de uitbreiding twee keer zoveel m2 gekregen. Ze wilden een gebouw waar je graag langer verbleef en waarbij de inrichting positief gedrag zou bevorderen. Ook wilden zij maximaal natuurlijk licht. En een gebouw waar zo weinig mogelijk regels gelden.

Ze hebben 1500 studieplekken, 13 groepswerkplekken, 350 plekken met een pc, een auditorium met 500 zitplaatsen en 3 seminarruimtes, een boekwinkel en een café. Des te verder je in het gebouw komt, des te rustiger het wordt. Ook is er veel kunst in het gebouw te vinden, vaak is de kunst gesponsord door vrienden van de bibliotheek. De boekwinkel en het café zijn populaire plekken.

Technical University Library, Delft / (Wilma van Wezenbeek, TU Delft Library)

Bibliothèque Interuniversitaire de la Sorbonne (3 year later in Sorbonne: plans) / (Philippe Marcerou, Bibliothèque Interuniversitaire de la Sorbonne)

Sessie 9 – Collaboration between librarians and architects

No fairy tale: the Jacob und Wilhelm Grimm Zentrum – successful collaboration between architects and librarians / Olaf Eigenbrodt

Deze bibliotheek heeft ervoor gekozen om de bibliotheek te integreren met de media- en de ICT-afdeling. Het is een bibliotheek geworden met veel boeken in de open opstelling en met veel verschillende soorten studielandschappen om blended learning te faciliteren. De leeszaal is het hart van het gebouw.

Olaf vertelde over de verschillende fasen die zijn doorlopen om tot het uiteindelijke gebouw te komen.

Fase 1: de competitie. Er is in deze fase veel discussie geweest over ruimten, hoeveelheid trappen, te weinig stoelen, te veel ramen, weinig tot geen IT, etc. Het meubilair is ontworpen door de architect die conventionele ideeën had over een bibliotheek.

Fase 2: de planning. In deze fase is besloten tot het kiezen van kleine ramen aan de zuidkant (warmste kant van het gebouw) en is er consensus bereikt over de entree van het gebouw.  Tijdens deze fase zijn er verschillende bibliotheken en andere gebouwen van de architect bezocht en hebben zij uitgebreid gesproken over design en concepten. Olaf vertelde dat deze gesprekken, ondersteund door illustraties, goed zijn geweest voor de beeldvorming. Toch zijn er bij de uitvoering nog veel nieuwe ideeën bijgekomen en uitgevoerd.

Met ongeveer 5000 bezoekers per dag is het een erg succesvol gebouw. Ook hebben zij 4 architectenprijzen gewonnen en komt er veel (internationaal bezoek).

Presentatie in pdf is hier te vinden.

A library in the skyline of Toledo / Jose Marie Peridis

Omdat ik deze bibliotheek zou gaan bezoeken heb ik vooral geluisterd naar de architect. Toen de aswolk steeds dichterbij kwam en het er op leek dat ik niet naar huis kon heb ik het bezoek aan Toledo overgeslagen en ben ik, samen met Wilma, op zoek gegaan naar alternatieven voor de terugreis naar huis. Maar dat is een heel ander verhaal.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Liber Architecture Group – seminar – dag 2

Sessie 4 – changing and adapting library buildings

National library of spain / Jeronimo Janquera

In deze presentatie vertelde architect Jeronimo Janquera de Nationale Bibliotheek van Spanje. De herinrichting van deze bibliotheek was een langdurig maar erg succesvol proces.

Hij heeft goede ondersteuning van de politiek en gemeente gekregen maar ook van de bibliotheekdirecteur. Toch moest er rustig aan gewerkt worden om het proces in goede banen te kunnen leiden en iedereen tevreden te houden.

Er is serieus getwijfeld of je van het bestaande gebouw en moderne bibliotheek kon maken. Het gebouw had geen verwarming, slechte elektriciteit en vanuit het oogpunt van de architect waren er dus redenen om er niet eens aan te willen beginnen. Het proces duurde al met al twee jaar en de architect heeft veel gesprekken gehad met de directeur van de bibliotheek om duidelijk te krijgen wat men precies wilde. Ook had hij veel tijd nodig om het gebouw tot in detail te leren kennen en om te begrijpen wat de bibliotheek nodig had om toekomstbestendig te zijn.

Het gebouw kent twee soorten typologie, die van de bibliotheek en van een museum. Beiden moesten vernieuwd worden en op elkaar afgestemd blijven, ook qua functionaliteit. In de zonering is een flexibel model gehanteerd en heeft de architect nagedacht over hoeveel je kan restaureren en hoeveel je nieuw kan maken zonder afbreuk te doen op het originele gebouw. De architect kreeg hier dus te maken met een architectonisch en juridisch probleem omdat de grens van nieuwbouw en het herstellen van het originele gebouw een gevoelsgrens is.

Daarnaast had de architect het probleem dat het gebouw niet gesloten mocht worden tijdens de verbouwing. En dat terwijl de verbouwing 15 jaar duurde.

In de presentatie laat de architect foto’s zien van de oude en nieuwe situatie. In de oude situatie heeft iedereen maar wat gedaan, had je een raam in een zaal nodig, dan maakte je een raam. Er was geen lijn te ontdekken in het ontwerp.

De hoogtepunten van de architect:

Het nieuwe dak
De binnenplaats
De tussenvloer met kolommen
Het vloeroppervlak dat is verdubbeld

In december 2000 is het hernieuwde gebouw officieel geopend.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Architects and the booktower of the ghent uiversity library / Gert Jansseune, Sylvia van Peteghem

One building – two architects

Het verhaal gaat over de architect Henry Van de Velde en de restauratie van de Boekentoren (universiteitsbibliotheek) in Gent. En als je een ding kan overlaten aan de directeur van de universiteitsbibliotheek is het wel verhalen vertellen, dat doet zij namelijk als de beste. Het lastige alleen is dat aantekeningen maken niet zo goed lukt omdat je in het verhaal gezogen wordt. Maar wat ik wel kan vertellen is dat Sylvia vertelde over de restauratie van het gebouw, de selectie van de architect die het mag doen en het proces eromheen.

Ook vertelde zij over al die verzoeken die zij krijgt van mensen die iets willen doen in de Boekentoren. Zoals het verzoek van stadsdichter en dromenvanger Peter Verhelst die met kinderen een nachtje wilde doorbrengen op de bovenste etage van het gebouw om dromen te vangen.

Voor het slapengaan lazen enkele acteurs en actrices van NTGent verhalen voor. Bij het ontbijt de volgende dag konden de kinderen hun dromen vertellen tijdens een speciale thema-uitzending van ‘Ochtendpost’ op Radio 2 Oost-Vlaanderen tussen 6 en 8 uur.

Foto’s van de Droomnacht op Flickr.

Maargoed de restauratie dus. Kosten 41 miljoen. Onder leiding van de Vlaamse bouwmeester werden vijf architectenbureau’s geselecteerd. Robbrechts en Daem hebben gewonnen omdat zij de restauratie gebruiken om een betere bibliotheek te maken. Dit bureau deed al eerder de uitbouw van museum Boijmans van Beuningen in Rotterdam.

De architecten hebben extra liften en trappen toegevoegd zodat meer dan 50 mensen op de bovenste etage van de Boekentoren kunnen komen.  Ook hebben zij een ruimte gecreëerd voor casual reading, informeel ontmoeten, cafetaria, etc.

En de warmte in het gebouw is een serieus probleem. Zij lossen dit op door een box in the box constructie. Dus er worden muren voor de bestaande muren geplaatst met betere klimaatbeheersingsmogelijkheden. Op deze manier kan de isolatie aan de binnenkant van het gebouw gedaan worden zonder dat mensen dit zien.

Omdat het gebouw dicht moet tijdens de restauratie wordt er een archief onder de grond gebouwd. Deze permanente oplossing was goedkoop en zorgt er later voor dat er extra ruimte voor opslag beschikbaar blijft.

Meer informatie over de restauratie en het proces staat hier.
Presentatie in pdf is hier te vinden.

Sessie 5 – New Technology

Use of RFID in libraries: panacae or pain? / Frank Seeliger

Seeliger ging ons niet uitleggen hoe RFID werkt maar ging wel vertellen over een verbouwing in zijn bibliotheek. En daarna ging hij iets vertellen over hoe zij RFID inzetten. Helaas kwam hij aan dit laatste niet toe omdat zijn tijd op was. En dus bleef deze presentatie een beetje steken op de inleiding.

iCampus goes library – advantages of using a multimedia guide in a library
Step  1. iPod of iPhone applicatie voor audio downloads, foto’s, 360 graden foto’s en informatie over de architectuur.
Step 2. is de connectie met RFID, afbeelding van hier ben ik en dan informatie over die plek. Zijn ze nu aan het ontwerpen.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Multitouch in the library – contextualization and visualization using Microsoft Surface / Koen Rotteveel

Bij DOK gebruiken ze de multitouchtafel van Microsoft om de fysieke en virtuele wereld te combineren. De toekomst van de bibliotheek is verhalen vertellen en verzamelen, het tonen van die verhalen en het terugvinden ervan gaat gemakkelijk met de Surface.

En dus zetten ze de tafel in om:

  • discover content in an interactive, non-linear and easy-to use way
  • Social aspect – work together, share stories
  • Attractive aspect – attract new target groups to our content; make “boring” content interesting

Op de tafel vindt de gebruiker onder andere cultureel erfgoed uit Delft. 2000 afbeeldingen van mensen, straten en activiteiten zijn uit het archief gehaald en gecontextualiseerd (dus er is al een zoekvraag voor de gebruiker bedacht). Op de bibliotheekpas van een gebruiker staat veel informatie, zoals woonplaats, adres, naam, etc. Deze kun je dus koppelen aan content van het archief. Op de achterkant van de bibliotheekpas bevindt zich een tag zodat de kaart wordt herkend als hij op de tafel wordt gelegd. De tafel geeft dan afbeeldingen van de straat waar je woont. De gebruiker dan vervolgens zoeken op een plattegrond van Delft naar andere interessante foto’s. Of zoeken op thema, dat is ook mogelijk.

DOK werkt samen met andere bibliotheken en musea, ook internationaal en werken momenteel aan nieuwe apps voor de tafel.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Sessie 6 – Joint use libraries

Info centre Korona – the heart of the viiki campus / Marja Moisio

In 1999 is er een groot gebouw van 11.000 m2 op de campus gekomen, ontworpen door ARK house architects.

In het gebouw zijn ondergebracht twee bibliotheken, een auditorium, een cafe/restaurant, een university press, een helpdesk en IT-afdeling, verschillende computer classrooms en drie wintertuinen. Het gebouw is een ontmoetingsplek geworden.

Er komen ongeveer 250.000 bezoekers per jaar en op een drukke dag zijn er 800-1200 mensen in het gebouw. Er werken 29 medewerkers.

Het gebouw huisvest dus twee bibliotheken, een universiteitsbibliotheek en een openbare bibliotheek. Er was gedacht dat men veel meer zou samenwerken dan dat men nu doet, ook al worden er wel medewerkers uitgewisseld. Maar men is tevreden zoals het nu is.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Worcester library and history centre / Judith Keene

Een bijzonder project waarbij een openbare bibliotheek en een universiteitsbibliotheek samenkomen in een gebouw. Een gebouw dat nog niet af is maar over twee jaar zijn deuren zal openen.

Een voorbeeld, kinderen komen met een docent en doen een graafsessie met archeologen in een verdieping in de bibliotheek, de vondsten die zij vinden worden vergelijken met archiefstukken en de kinderen kunnen een film kijken in de bioscoopzaal, daarna kunnen zij samen iets te drinken nemen. Een dagvullend programma dus.

Er is twee jaar nagedacht over organisatiestructuur en zij denken nu een model gevonden te hebben maar weten nog niet zeker of het werkt. Omdat de studenten van de universiteit bepaalde verwachtingen hebben van ICT is de universiteitsbibliotheek leidend als het gaat om ICT. Zo hebben ze per thema een leider afgesproken.

Wat wil het publiek:

  • Vriendelijk en veilig gebouw waar zij zich welkom voelen. Het gebouw moet modern zijn but sympathetic to the surroundings.
  • de gebruiker wil hulp als hij het nodig heeft, stilteplekken, kinderruimtes, ruimtes om te leren en ruimtes om spullen te kopen.
  • ook wil de gebruiker dat het openbaar vervoer is afgestemd met de openingstijden van de bibliotheek.

Alle ruimtes zijn toegankelijk voor iedereen. Het kan dus voorkomen dat de peuters zich tussen de studenten begeven. En iedereen mag overal lenen.

Het gebouw is nog niet af, maar zo komt het er uit te zien. Ook al weten ze nog niet of alles wat ze bedacht hebben gaat werken, het is interessant om te horen hoe zij gekomen zijn tot bepaalde keuzes. Zeker een bibliotheek om over een jaar of drie eens te bezoeken.

Presentatie in pdf is hier te vinden.

Van twee presentaties heb ik niet voldoende aantekeningen gemaakt. Ik verwijs dus graag naar de pdf van de presentatie.
Bibliothèque Nationale de France – Richelieu/L’Institut National d’Histoire d’Art/Ecole Nationale des Chartes / (Marie de Laubier, BnF)

The Alcalá de Henares building project of the National Library of Spain / (Francisco Longoria, Architect)

Liber Architecture Group – seminar – dag 1

1. Setting the scene

Libraries in a Spanish context / Maria Antonia Carrato

Maria Antonia Carrato is Head of Subdirectorate General for Library Coordination bij het Ministerie van Cultuur.

Zij geeft geeft ons in sneltreinvaart een samenvatting van de geschiedenis van de Spaande bibliotheken en wie er verantwoordelijk is voor de financiële ondersteuning van de verschillende bibliotheken.

Het doel van het ministerie is:

promote a balanced, coherent, progressive and innovative development for all the spanish libraries

Het ministerie van Cultuur investeert in de gebouwen en diensten van de 52 openbare bibliotheken in alle Spaanse provincies. Onder de nieuwe projecten (lees nieuwbouw) vallen de bibliotheken van onder andere Cordoba, Burgos, Girona, Ceuta en Barcelona.

Of 13 year old boys and libraries: will digital natives still love books? / Wim de Waele

Wim de Waele was in 1976 13 jaar oud en is dus geen digital native. Hij ging ongeveer 2x per week naar de bibliotheek en las 5-10 boeken per week. Als hij televisie keek deed hij dat ongeveer 10-15 uur per week. Hij deed niet aan sport. Momenteel is hij CEO van IBBT en leest hij nog steeds veel maar niet meer zo veel als vroeger.

Op de website van IBBT staat uitgelegd wat zij doen:

IBBT (Interdisciplinair Instituut voor Breedband Technologie) is een onafhankelijke onderzoeksinstelling die in opdracht van de Vlaamse overheid innovatie binnen ICT stimuleert.

Wim zijn zoon is in 2010 13 jaar oud. Hij leest ongeveer 1 boek per maand en kijkt ongeveer 10 uur televisie per week. Daarnaast speelt hij 10-15 uur per week games, zit hij 5 uur per week op internet. Net als zijn vader doet hij niet aan sporten. Zijn vader denkt niet dat hij het lezen gaat oppakken ondanks dat hij thuis door boeken wordt omgeven.

Wim zijn presentatie zal niet gaan over:

  • How digital natives differ from us, older people
  • How digital technology is changing our life

Maar wel over:

  • Designing libraries that will be relevant to future generations
  • Designing libraries that take advantage of technology rather than learn how to cope with it

Omdat hij op de presentatie pc geen internet heeft kan hij ons niet de leuke dingen laten zien die hij heeft meegenomen, maar hij kan wel vertellen over bijvoorbeeld het Google (Books) Library Project. Hij was hier nauw bij betrokken. Toen hij, samen met de Universiteitsbibliotheek van Gent, aan dit project begon kon hij de impact die dit zou hebben niet inschatten. Hebben wij dan nog een fysieke bibliotheek nodig als alles gedigitaliseerd wordt? Wim denkt van wel. Maar hij denkt ook dat de digital natives zullen in de komende dertig jaar zorgen voor veranderingen in de bibliotheek omdat de interactie van deze groep met de bibliotheek heel anders is.

Als we dan de bibliotheek gaan herdefiniëren dan ziet Wim deze volgorde van belangrijkheid:

  1. Learn
  2. Experience
  3. Meet

Maar is de bibliotheek dan niet meer dan een hip cafe of een restaurant met een paar boeken? Volgens Wim is de ontmoetingsplek een onderdeel van de bibliotheek die waarde toevoegt als het gaat om belevenis en leren.

by 2015 context will be as influential to mobile consumers services and relationships as search engines are to the web

Bron: Gartner top 10 ICT trends 2010.

Het internet wordt nu gebruikt om kennis te zoeken en voor sociale content en connecties.  Foursquare is een applicatie die wordt gebruikt om aan te geven waar je bent. De Financial Times sluit een deal met Foursquare om gebruikers content (de krant) te laten downloaden gekoppeld aan waar je bent.

In het artikel staat onder andere:

The FT partnered with select coffee shops located by major financial centers and near business schools including Columbia, Harvard, the London School of Economics, London Business School and London’s Cass Business School. Visitors to the cafes can “check-in” on Foursquare and some of them earn a secret code to unlock premium FT.com subscriptions.

Na de theorie keert Wim terug naar de praktijk. Hij geeft het voorbeeld van de Krook in Gent.

In het huidige projectvoorstel wordt het middelpunt van De Krook een multimediale site. Hier moet een centrum komen waar kennis en cultuur zowel op de klassieke wijze (bedrukt papier) als op hoogtechnologische dragers worden verzameld, bewaard, ontsloten en gebruikt. Hier moet iedereen dus kunnen beleven, experimenteren en communiceren met media waarvan we nu nog maar kunnen dromen.

De Krook wordt een gemeentebibliotheek en een multimediasite. De bibliotheek is hierin onderdeel van een groter en zeer ambitieus project. Momenteel zijn de architecten (5 gekozen uit 100 inzendingen) bezig met hun ontwerp en moet het gebouw over 5-6 jaar klaar. Bij de Krook staan ontdekken, leren en ervaren centraal. Als inspiratie noemt Wim de OBA waar hij heen is gegaan om zich te laten inspireren. Je begrijpt, ook bij dit project is Wim betrokken.

Wim sluit af met de volgende quote:

digital natives most likely will not love books but they might love libraries

2. Sustainable communities: libraries in their local environment

The building of the university central library at Seville Gardens / Andres Agudo Martinez

Deze bibliotheek bestaat uit 19 faculteiten en een centrale bibliotheek die nieuw gebouwd is. In deze nieuwbouw is onder andere een learning resource center, learning commons, leeszalen en een tentoonstellingsruimte opgenomen. Maar ook een parkeergarage. Daarnaast is er in het nieuwe gebouw veel ruimte ingericht voor ontmoeting.

Deze bibliotheek is 365 dagen 24 uur per week open! En dat is uniek voor Spanje, maar ik denk dat het bijzonder is voor meer landen in Europa.

Deze nieuwbouw is volgens Andres een goed voorbeeld van samenwerking tussen de bibliotheek en de architect, iedereen heeft goed meegewerkt, de communicatie verliep vloeiend en er waren veel ontmoetingen tussen beide partijen. De architect van deze nieuwbouw is Zaha Hadid.

De bibliotheek staat in park in centrum van Seville. De bomen uit dit park worden teruggeplaatst of gedoneerd aan andere locaties. Tijdens de bouw is het werk stilgelegd vanwege rechtzaken die aangespannen zijn. Of de opening in juli gehaald wordt is twijfelachtig. Maar als het allemaal goed gaat en dit gebouw geopend wordt is het zeker een bibliotheek die op mijn lijstje van ooit te bezoeken gebouwen komt.

Strasbourg study case / Andre Hicker

In 2001 werd de wens uitgesproken om het lezen in de stad te bevorderen. In Straatsburg zijn 10 bibliotheken in het centrum te vinden en 14 bibliotheken in de buitenwijken. Er werd een bibliotheekpas voor het hele land ontwikkeld, de pas is het symbool voor het nieuwe netwerk van bibliotheken. De nieuw gebouwde bibliotheek van Andre Malraux is een bijzonder mooi gebouw dat in 2008 is geopend. 12.000 m2 ruimte, 1000 werkplekken wat 58 miljoen kostte. De collectie bestaat uit 500.000 documenten die zowel fysiek als digitaal te raadplegen zijn.

Maar wat het project nu te maken heeft met de nieuwbouw werd mij niet helemaal duidelijk. Ik begreep achteraf dat er meer mensen waren die dit probleem hadden.

National Technical Library Prague / Martin Svoboda

Deze bibliotheek is een nationale en een universiteitsbibliotheek in een. De bibliotheek bestaat al sinds 1718. De financiering komt van het Ministerie van Onderwijs en het halve budget gaat op aan collectie. In het centrum van de campus van de universiteit is een nieuwe bibliotheek gebouwd.

De achterliggende visie bij het nieuwe gebouw:

  • transparant, begrijpelijk, flexibel
  • open, vriendelijk, uitnodigend
  • lage energiekosten
  • high-tech gebruiken indien nodig
  • ontwerp van het interieur is onderdeel van het ontwerp van het gehele gebouw

Volgens Martin moet technologie ons bedienen en niet teveel opvallen of in de weg zitten. Het gebouw is een Gesamtkunstwerk en dus hoort alles bij elkaar en past het.

Op 09-09-2009 is het gebouw geopend voor publiek.

En wat feiten:
1322 studieplekken, 562 relax plekken, 29 individuele studie ruimten (2 voor gehandicapten, 2 multimedia voor blinden en slechtzienden), 18 groepwerkplekken, 4 computerruimten , 1 tijdschriften leeszaal, 34 opac terminals. Maar ook een conferentieruimte voor 230 plekken, tentoonstellingsruimte en restaurant voor 150 mensen, een boekwinkel, training centrum met 30 plekken en  300 parkeerplekken.
gebouwd voor 900.000 bezoekers per jaar.

Wat ze tijdens dit nieuwbouwproject hebben geleerd – de vijf P’s:

  • plot – fundamental, otherwise risky business
  • pecunia – not just the volume, the certainty is what counts
  • partnership – inhouse – gemeente, rijk, architect, designers, etc.
  • Perspective – design for the unknown future
  • Phlexibility – both with people and space

3. Technical aspects of buildings

De twee sessie Design of the energy-efficient house: the implementations for libraries / Tonu Mauring, Acoustics / Gerard le Goff  en Energy restoration of the uiversity and state library bremen and the impact on te user / Peter Ritzenhoff hadden erg interessant kunnen zijn maar waren moeilijk te volgen vanwege het slechte Engels en de rode draad die in de presentaties mistte. Van le Goff heb ik alleen onthouden dat je in de bibliotheek ruimte moet hebben om te praten want mensen willen nu eenmaal praten.