Studenten met gadgets in de klas? Ja graag!

Voor het decembernummer van SURF Magazine mocht ik de trendwatch-column schrijven. Heel vereerd en trots voelde ik me, zeker als je mijn voorgangers bekijkt (Pierre Gorissen, Wilfred Rubens en Willem Karssenberg) en om als vrouw de achterpagina van het magazine te sieren.

Studenten met gadgets in de klas? Ja graag!

Morgen wordt het SURF Magazine verzonden aan de abonnees, maar online kun je hem al bekijken. Wil je liever een papieren exemplaar ontvangen, word dan lid. Dit gratis kwartaalmagazine met nieuws en achtergrondinformatie over ICT voor het hoger onderwijs en onderzoek bestel je op www.surf.nl/magazine

Als je weet waar je moet luisteren hoor je heel veel

(met dank aan Gerard Bierens voor het maken van de foto)

Afgelopen dinsdag mochten mijn collega Marion en ik een presentatie geven over webcare en webpresence bij de bibliotheek van de TU Eindhoven. Aanleiding hiervoor was een beleidsnotitie die ik in september 2009 schreef en die ik – als je weet waar je moet luisteren hoor je heel veel – als titel meegaf.

In deze notitie gaf ik weer waar de TU Delft Library online te vinden is en hoe anderen over haar denken. Na deze notitie vroeg het managementteam Marion en mij nog een aantal maanden online te monitoren wat er zoal gebeurde en om het twitteraccount actief in te zetten. Daarna mochten wij een evaluatie schrijven. Ons idee voor een webcareteam werd door het managementteam goed ontvangen en inmiddels bestaat dat team. Ondergebracht bij onze collega’s van Ask Your Library. Deze groep, die de virtuele vraagafhandeling vor de bibliotheek regelt, leek ons de beste groep om webcare en webpresence onder te brengen. Dit betekent natuurlijk niet dat zij de enige zijn die dit doen, ook andere collega’s mogen bloggen, twitteren en flickr gebruiken voor foto’s. Maar het is de groep van AYL die actief op zoek gaat naar wat er online over ons wordt gezegd en geschreven.

De presentatie staat op slideshare en vanaf vandaag dus ook hier.

Tijdens en na de presentatie kregen wij veel vragen van de aanwezigen. Bij de bibliotheek van de TU Eindhoven zijn ze nog niet heel actief met web 2.0, social media en webpresence maar misschien dat daar na onze presentatie verandering in komt.

Na onze presentatie was er nog een presentatie over de nieuwe mobiele iPhone app van de bibliotheek. Ik kan alleen maar zeggen dat die er erg goed uitziet en wat mij betreft zo de appstore in kan. Ik hoop dus dat hij snel te downloaden is zodat ik hem bij de TU Delft kan laten zien.

Op werkbezoek in Praag

Vorige week was ik met de Liber Architecture Group in Praag om het seminar van 2012 voor te bereiden. Er stonden drie werkbezoeken op het programma; een openbare bibliotheek, de nieuwe bibliotheek van de Kunstacademie en het nieuwe gebouw van de National Technical Library/Universiteitsbibliotheek.

Wij ontmoetten elkaar donderdagochtend vroeg bij een metrostation om vandaar uit met de tram naar de Smíchov branch of the Municipal Library of Prague te gaan. Deze bibliotheek is gevestigd op de eerste etage van een oude markthal. Het is geen grote bibliotheek maar volgens de directeur wel een van de best bezochte.

De details van de markthal zijn nog te zien en dat geeft deze bibliotheek extra sfeer. Voor de rest is het een vrij gewone openbare bibliotheek, veel boekenkasten, een ruimte voor kinderen om te spelen en een krantenhoek. Vanaf de vide had je een mooi overzicht over de bibliotheek. Toen wij naar buiten gingen viel ons op dat de begane grond van het gebouw leegstaat. Je zou als bibliotheek die ruimte er graag bij betrekken maar bij navraag bleek dit niet mogelijk. Politiek enzo.

Hierna gingen wij naar de pas heringerichte bibliotheek van de Kunstacademie. Deze bibliotheek is niet heel groot, bevindt zich in de kelder en eerste etage van een gebouw en heeft nog heel veel lege boekenkasten (uiteraard worden die nog gevuld). Wij maakte grapjes dat er meer beveiligingscamera’s aanwezig waren dan boeken en dat was ook echt zo.
De vloeren van de ruimtes hebben allemaal een kleur gekregen en ook de plaatsingsstickers op de boeken. Zo weet je meteen welk boek waar hoort te staan. Er waren studieplekken met handige lockers onder de tafels. Nu vonden wij sowieso het lockersysteem erg mooi. Houten kasten die je met je bibliotheekpas kan openen.

Degene die ons de rondleiding gaf vertelde dat de studenten moeite hebben het systeem. Maarja ze moeten het wel gebruiken, je mag echt niet met je tas naar binnen. Ze hebben wel leuke andere tasjes die je kunt gebruiken en natuurlijk kon een van de dames in de groep de verleiding niet weerstaan, en ja ze mocht er een mee naar huis nemen.

De laatste rondleiding van de dag was in de National Technical Library. Een waanzinnig mooi nieuw gebouw waar ik graag heen wilde om het in het echt te zien.
Deze bibliotheek heeft iets met data. In het boek dat wij kregen lees je bijvoorbeeld geen echt verhaal in mooie zinnen maar:

total capacity 1788447 volumes, of this max. 660012 volumes freely accessible in open circulation in 4 above-ground floors.
rubber floor covering, by colour: 875m2 red, 5430m2 orange, 2920m2 yellow….
En de gebruikte kleuren van de tekst in het boekje zijn pantone red 032 en process black – dat je het weet 🙂

Ook speelt kleur een belangrijke rol in het gebouw zoals je kan zien op deze foto die vanaf de 6e verdieping is genomen:

En overal is over nagedacht. De kleuren op de vloer matchen met de kleuren op de achterkant van de visitekaartjes. De bewegwijzering is superorigineel. Kijk maar naar deze foto van het geluidsniveau, of van de plattegrond. Of deze foto:

Als je op dit punt in de hal staat dan wijzen alle lampen jouw kant op. Briljant toch.

En dan het meest bijzondere. Op de muren die je vanaf de hal kan zien staan tekeningen, grappige tekeningen die mij aan het lachen maakte. Zoals deze, of deze. In het boekje staat het volgende over de tekeningen:

the central artwork in the atrium of the NTK expresses the essence of the library as a public institution and a space for social interaction

De tekeningen zijn van Dan Perjovschi die voor dit project 200 schetsen maakte.

Over dit gebouw is natuurlijk veel meer te vertellen en waarschijnlijk doe ik dat nog wel een keer.

Wil je dit gebouw (en andere bijzondere bibliotheken) eens bezoeken hou dan de Liber Architecture Group in de gaten. In 2012 organiseren wij het seminar in deze bibliotheek. Op het programma staan dan (net als in 2010 in Madrid) Europese nieuwbouw en herinrichtingen van bibliotheken.

Meer foto’s van dit werkbezoek staan op Flickr.

Op bezoek bij e-office

In het kader van innovate, educate, create, het motto van het Library Learning Centre, gaan collega Wilma en ik elke maand 1x op werkbezoek in het land. Alles mag en alles kan, als het maar bij het motto past. Deze maand, afgelopen woensdag om precies te zijn, bezochten wij e-office in Houten. Robbert Seidemann en Bas Krikke gaven ons een rondleiding en ondertussen spraken wij over onze pilot rondom het nieuwe werken.

Elke ruimte in het kantoor heeft een naam van een belangrijk of beroemd persoon. Samen met een quote van die persoon is dit erg inspirerend. Naast verschillende formaten kamers, die wel of niet te reserveren zijn, waren er grote open ruimtes met lange tafels.

En gezellige hoekjes met gekleurde stoelen. Veel ramen zorgen ervoor dat het gebouw heel licht is en dat je waanzinnig uitzicht hebt.

Terwijl wij door het gebouw liepen kregen wij meteen inspiratie. In het Library Learning Centre word je naar stilte geleid, is het dan ook mogelijk om dit in de kantooromgeving te doen. Om de ruimtes zo te maken dat het op de begane grond minder stil is dan op de tweede etage. Dit idee nemen wij mee in de ideevorming rondom de implementatie van het nieuwe werken.

Na de rondleiding hebben wij lang en uitgebreid gesproken over onze pilot en hoe wij hiermee verder gaan als deze is afgerond. Nu is de afronding momenteel gaande, dus konden wij vrij concreet worden over de volgende stappen. En hoe die er uit zien, daar kan ik nu nog niets over vertellen maar misschien binnenkort wel. Uiteraard zal ik er dan hier over schrijven.

Na e-office nog wat gewerkt bij Seats2Meet in Utrecht. Hier was een carrière evenement aan de gang dus een beetje te druk. Maar goed de mail werd weggewerkt voordat wij weer de trein in stapten. Een goede inspirerende dag waar ik met genoegen op terug kijk.

Kennis delen…en nu echt

Vorige week was ik bij Saxion Hogeschool in Deventer voor het congres  Kennis delen…en nu echt. Op de website was onder andere onderstaand filmpje over de toekomst van de bibliotheek te zien.

De eerste spreker was John Mackenzie Owen van de Universiteit van Amsterdam. Hij wilde ingaan op het thema kennisdelen met mensen en legde de relatie met de bibliotheek.

Hij liet ons twee foto’s zien, een van een traditionele bibliotheek (lange leestafels en veel boeken) en een van een bibliotheek over 50 jaar (boeken liggen letterlijk op straat). Hij ziet de bibliotheek als een onneembaar bastion met strenge dames en vraagt zich af of de bibliotheek in staat is om dit beeld te veranderen. Ook al doet de bibliotheek erg zijn best om dit te doen.

Kennis delen is het beschikbaar maken van kennis door middel van systemen die aan specifieke voorwaarden voldoen. Kennisdeling is een sociaal proces, de kennisgevers en de kenniskrijgers zijn mensen of organisaties. Mensen moeten bereid zijn om kennis te delen en te halen, systemen alleen werken niet. Er moet voor de mensen een meerwaarde in zitten willen zij de systemen gebruiken.

De problematiek van het delen van kennis:

  • delen van kennis wordt tot probleem verheven in de bibliotheek
  • kennisdelen doen we al eeuwen zoals: publiceren, confereren, corresponderen en archiveren
  • kennisdelen doen we nu voornamelijk via het internet (dat is anders dan vroeger)
  • en de toegang tot deze systemen verloopt nu bijna geheel en bijna probleemloos via het web.

Volgens Mackenzie Owen zijn de volgende voorwaarden noodzakelijk voor het delen van kennis:

  • certificatie (kennis moet kwaliteit hebben, moet kwaliteitsstempel hebben)
  • vertrouwen (ik wissel alleen kennis uit met iemand die ik vertrouw, het systeem moet zorgen dat ik de ander kan vertrouwen en moet mij vertellen wie ik kan vertrouwen)
  • attributie (koppeling tussen kennis en auteur – je moet bronvermelden)
  • beloning (kennis wordt pas gedeeld als mensen worden beloond)

Als mensen vervolgens kennis niet willen delen is er meestal een probleem met deze vier voorwaarden en Mackenzie Owen geeft als voorbeeld dat 60% van de saxion studenten wil niet dat hun scriptie openbaar wordt gemaakt.

Als kennis delen geen probleem is, hebben bibliotheken een probleem omdat er geen probleem is om op te lossen.

Mackenzie Owen stelt dat er geen probleem met kennisdeling bestaat, maar met de bibliotheek zelf.

  • bibliotheken zijn lokale organisaties in een globale wereld (past niet op elkaar en is niet van deze tijd)
  • bibliotheken gebruiken verouderde systeemconcepten (catalogi, classificatie, thesaurie)
  • bij bibliotheken ligt de nadruk op de collectie in plaats van op de functionaliteit
  • bij bibliotheken gaat het om het aanbieden van in plaats van het deelnemen aan sociale media (waarom twitteren bibliotheken? – vaak is het geen bijdrage aan kennisdeling – de bibliotheek moet bijdragen aan de discussie)
  • aanbieding van training in verouderde informatievaardigheden (hebben niets te maken met informatiegedrag van jonge mensen)
  • kennisdeling op basis van vergaarbak (repositories) model (volslagen idioot idee)
  • het web is de bibliotheek 2.0

Volgens Mackenzie Owen hebben bibliotheken de neiging richting de moderne tijd op te schuiven maar met behoud van het oude.

Maar hoe moet het dan verder?
Mackenzie Owen denkt aan drie bibliotheken en neemt de universiteitsbibliotheek van Amsterdam als voorbeeld.

  • de kostbare bibliotheek (mooi oud gebouw met oude werken en bijzondere collectie)
  • de digitale bibliotheek (paar kamertjes met handje vol mensen die 90% van bibliotheekgebruik afhandelen)
  • de overbodige bibliotheek (groot gebouw aan Singel, komen veel studenten maar wat zij doen heeft niets te maken met materiaal dat er staat en mensen die er werken)

Hoeveel digitale bibliotheken hebben wij eigenlijk nodig:
iedere bibliotheek zijn eigen e-library
iedere uitgever zijn eigen e-library
maar… allemaal dezelfde functionaliteit

De bibliotheek voor het onderwijs

Mackenzie Owen pleit voor:

  • een nationale digitale onderwijsbibliotheek voor Nederland
  • een bibliotheek voor alle vormen van onderwijs
  • gericht op functionaliteit in plaats van collectie – alle typen van informatie (inclusief leermodules) – onderhoud van licenties

Kennisdelen is vooral een sociaal proces en dat moet je studenten aanleren. Dit is een belangrijke taak voor de bibliotheek.

Mackenzie Owen sluit af. De wereld is echt veranderd dus moet je vanaf 0 beginnen en niet proberen bestaande dingen om te vormen.

Als jij niet zegt wat je wilt zeggen anderen wel wat je moet

Hierna was Erik Duval van de Katholieke Universiteit Leuven aan de beurt. Zijn eerste tweet van vandaag was dat hij naar een event ging over boeken en vrouwen. En hij had gelijk, het overgrote deel van de zaal was vrouw.

Duval is hoogleraar en hij en zijn team onderzoekt onder andere hoe je technologie kunt gebruiken om het onderwijs te verbeteren. Deze spreker had zeker niet misstaan op de onderwijsdagen en ik hoop dat hij daar volgend jaar wordt uitgenodigd.

Disrupting learning:
Duval is ontevreden over het onderwijs (ook al is hij al 20 jaar docent) en zegt dat wij ons veel kunnen permitteren binnen het onderwijs. Het onderwijs is slecht en als je dan experimenteert kan het dus alleen maar beter worden.

learning is (the essence of being) human

Duval wil het delen van kennis / leermiddelen in het onderwijs stimuleren en stelt dat overvloed de motor van innovatie is.
En daarom laat Duval ons kennismaken met Ariadne – een initiatief dat op wereldschaal aan share en reuse doen. Ariadne is een netwerk van repositories van leermaterialen. Momenteel zitten er iets meer dan een miljoen objecten in het systeem. Maar dat is volgens Duval bij lange na niet genoeg. En dus vraagt hij zich af of Google hier niet in moet stappen. Moet er niet een learning.google.com komen?

Duval liet ons nog een filmpje zien van het MACE-project. Tijdens een bienale zijn multitouch tafels ingezet om:

At the Venice Biennale, the mæve installation connects the entries of the EveryVille student competition and puts them into the larger context of MACE content and metadata. By placing physical project cards on an interactive surface, the visitors can explore an organic network of projects, people and media. mæve is designed and developed by the Interface Design team of the University of Applied Sciences Potsdam.

Mæve installation @ Venice Biennale 2008 from Maeve installation on Vimeo.

Mæve table application from Maeve installation on Vimeo.

Uiteraard is Duval ook online te vinden en heeft hij een blog. Zijn studenten geeft hij les met behulp van Facebook. En zij bloggen. bookmarken via delicious en twitteren. en natuurlijk staat zijn presentatie bij slideshare.

Kennis delen … en nu echt

View more presentations from Erik Duval.
De gebruikte afbeelding (Live Book) komt van Flickr en is van Thyago