innovatieDOEdag

Afgelopen dinsdagavond en woensdag de hele dag was ik bij de innovatieDOEdag in Soest. Saskia Dellevoet, Suzanne Keurntjes en Huub van Dommelen waren het organisatiecomité. Zij brachten 20 bibliotheekmensen en 20 andere mensen bij elkaar om samen na te denken over bibliotheekinnovatie.

kennismaking

De avond begon met kennismaking. Een leuke manier was er gekozen, een soort bingo waar je iedereen wel even heel kort sprak. Ik onthield geen enkele naam maar dat kwam later bij de borrel. Ik kende een klein aantal mensen van de groep, de meesten had ik nog niet eerder gezien. Heb interessante en inspirerende nieuwe mensen ontmoet. En toen moest de echte innovatieDOEdag nog beginnen.

Suzanne deed de aftrap. Zij vertelde over sociale innovatie en wat dat nu precies is. Voor de innovatieDOEdag is sociale innovatie samen nieuwe ideeën delen. Suzanne verwees naar Ken Robinson, Charles Leadbeather en nog vele anderen. Ze had ook een enorme stapel boeken meegenomen. Ter inspiratie. Die hadden we gelukkig niet nodig.

suzanne

Het plan voor de dag was als volgt. We gingen dingen doen. Zodat we aan het einde van de dag 14 (symbolisch getal) ideeen zouden hebben. Deze ideeen worden gepresenteerd en gefilmd en komen op een website. In de dingen die we gaan doen zitten elementen van divergent denken (Ken Robinson), omdenken (Gunster), combineer + nieuwe ervaringen (Steve Jobs) en vraag het aan onbekenden (DTV).

Ik had mezelf aangemeld voor de groep die iets actiefs ging doen en de naam SHOPAHOLIC had gekregen. We gingen op excursie naar de plaatselijke Albert Heijn. Bianca, teamleider kassa’s, vertelde ons over haar werk, haar ideeën en haar passie.

bianca

Bianca werkte al eerder bij de AH en had andere baantjes gehad maar toch kwam zij terug. Een bewuste keus, AH is voor haar een hele fijne werkgever. Ze mag binnen de kaders dingen zelf beslissen en aanpakken. En uiteraard zijn er dingen die ze het liefste morgen anders ziet, wie heeft dat niet. Maar het beeld dat Bianca schetste was een fijn beeld, een energiek beeld en een beeld van samen. Samen met collega’s en samen met de mensen in de wijk. Ik was nog niet eerder op excursie bij de AH dus dat was een leuke ervaring. Ik kijk nu ook anders naar de AH als ik boodschappen doe. Het zit soms in de kleine dingen.

Hierna kregen wij vragen over hoe de bibliotheek kon leren van de AH.

groep1

De ideeën die wij opschreven moesten we delen met de anderen. Het duurde even voordat de ideeën kwamen en ik moet eerlijk toegeven dat ik vroegtijdig ben afgehaakt. Ik kwam niet verder in deze groep. En dat losse, dat hoorde ook bij de dag. Ik zocht een andere groep en vond deze ook. Met hen bedachten we iets wat er al is maar dan in een andere vorm. Zeg maar het combineren van Jobs.

groep2

Wat we bedachten is een combinatie van Geek the Library en Super Librarian van Probiblio. Gevonden! noemen we het. Je vindt een echt mens in de bibliotheek die je helpt met wat jij zoekt. Dat kan een nieuw perspectief zijn, meer informatie over een onderwerp of iets totaal anders. Maar het zijn echte mensen die in een echte bibliotheek werken. Mensen die je als klant dus tegen kan komen. We hadden het gevoel dat dit beter bij onze doeldgroepen aansluit dan de Geek the Library campagne.

Aan het einde van de middag werden alle ideeën gepresenteerd. Inmiddels waren er ook een aantal mensen van de innovatieraad aangeschoven. En dan voelt het toch ineens anders, er is een jury, je idee wordt beoordeeld. Erna Winters vertelde nadat zij alle presentaties had gezien dat er wat geld is om sommige ideeën uit te voeren. Maar daar bedachten we het niet voor. Tenminste ik niet. Ik wilde met vrije geesten nadenken over ons vak, andere inzichten krijgen en nieuwe mensen ontmoeten. Dat eerste en laatste is gelukt. De andere inzichten komen misschien op een ander moment.

De tweede innovatieDOEdag kan gezien worden als een succes. De organisatie was super. De locatie ook. Natuurlijk waren er kleine minpuntjes maar ik zal ze niet noemen. Ik ben blij met de nieuwe mensen die ik heb leren kennen en waarvan ik zeker weet dat ik ze nog een keer ga zien. En ik ben blij met de mensen die ik al kende en waar ik weer even mee buiten mocht spelen.

Meer foto’s staan op flickr.

Liber Architecture Group – dag 4

Het was een mooie afsluitende dag vandaag. Of eigenlijk  moet ik zeggen ochtend. We stopten precies om 13.00 uur volgens planning. In de eerste sessie kwamen twee sprekers aan het woord die vertelden over technische aspecten van twee nieuwbouw projecten (onder andere het Nationale Archief van Frankrijk) en daarna kwamen drie power ladies aan het woord; Wilma van Wezenbeek, Francine Houben en Anne Hannaford.

Francine verwoordde het mooi:

libraries are about activities instead of books

Het is iets waar ik de afgelopen week over het nagedacht en gesproken met veel mensen. Als je als bibliotheek meer wilt zijn dan stoelen en tafels, maar ook meer dan het gebouw, waar gaat het dan precies om. Wat verbindt de mensen die bij je komen. Bij de Aalto universiteitsbibliotheek zei Valeria Gryada dat je bij de supermarkt niet weet wie er naast je in de rij staat, misschien is het wel iemand die hetzelfde werk doet als jij. Op een seminar weet je dat je onder gelijkgestemden bent. In de bibliotheek ook. Daar kom je om te studeren. En dus moet je de plekken buiten het gebouw zo programmeren dat de mensen die er komen hetzelfde komen doen en van elkaar weten dat zij gelijkgestemd zijn. Overigens was Valeria er nog niet helemaal uit. Net als ik dat nog niet ben.

Welke stap we wel allebei hebben gemaakt is dat we vanuit persona’s werken. Een methodiek die door andere professies al vaak wordt toegepast maar die in de bibliotheek nog redelijk nieuw is. Echt vanuit de gebruiker redeneren en deze heel erg betrekken bij het ontwerpproces. Customer journeys maken hoort er ook bij.

wilma

Wilma liet vandaag in haar presentatie een filmpje zien over de Delftse persona’s en het concept van de living campus. Het filmpje is gemaakt door Marina Noordegraaf. Zij toverde met woorden waardoor we nu een aantal taglines hebben die heel goed bij mijn productgroep Open Spaces passen. Luister naar Wilma, dan hoor je wat ik bedoel.

Binnenkort komt er een artikel van Wilma en mij over bovenstaand onderwerp in een Duits tijdschrift. Het is een onderwerp dat mij momenteel erg bezighoudt. De 4 persona’s van de studenten zijn echt heel verschillend, ook al zijn ze allemaal op de 2 assen verdeeld. Je echt inleven in de personages doet je beseffen dat je ze niet allemaal in de bibliotheek krijgt en dat niet alle diensten voor allemaal even relevant zijn. Het geeft je een inkijkje in hun motivatie, als je echt je best doet om ze te willen begrijpen. En als je dat doet begrijp je ook beter wat wel en niet werkt voor een van de persona’s. Het is niet langer een one size fits all. Betekent dat dan dat je van alle diensten verschillende versies moet hebben. Nee dat denk ik niet. Ik denk wel dat je voor de ene persona een dienst aanbiedt en voor een andere persona een heel andere dienst.

Komen ze dan allemaal naar jouw bibliotheekgebouw. Nee. Dat geloof ik niet. Waar ik wel in geloof is dat de bibliotheek op de plekken waar ze dan wel komen iets kan doen voor deze groepen. Niet een faculteitsbibliotheek en ook niet een paar tafels en stoelen. Maar wel iets wat betekenis geeft. Wat dan dan ook mogen zijn.

Zoals gezegd ik denk er over, ik praat er met heel veel verschillende mensen over en ik denk nog meer. Het is een ingeslagen weg waar ik vertrouwen in heb. Ik ben er van overtuigd dat het werkt, ik weet alleen nog niet precies hoe. Maar over 2 jaar bij het volgende Liber Architecture Group seminar weet ik het wel. Dat is een uitdaging die ik graag met mezelf aan ga.

Wilma schreef op haar blog ook nog iets over het onderwerp. Een mooi concluderend citaat haal ik daar graag vandaan.

Concluding remarks: the library should not just reach out to its users, but put  them central in their innovation process. Without interaction with other disciplines, other ideas, other people you will have no innovation. So make sure that you not only facilitate this process for your users, but also apply this to your own staff and actions. And always keep your eyes and ears open. You can add context and people will find their shared purpose in the library environment that suits them best.

En toen zat het er alweer op. Drie dagen bibliotheken en architecten en een mooi onderwerp. Fijn was dat veel mensen tot het laatste bleven, het is afschuwelijk als de zaal op vrijdag leegloopt en het was fijn dat dat niet gebeurde. Over 2 jaar dus weer. Waar precies dat is nog niet bekend. Wil je er bij zijn laat het mij weten dan geef ik een seintje als er meer bekend is. Heb je nog goede/mooi/interessante voorbeelden van heringerichte of nieuwe universiteitsbibliotheken laat het me dan ook weten dan neem ik dat mee in de voorbereidingen.

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

Liber Architecture Group – dag 3

Vandaag dompelde ik me onder in kennis. Kennis van bibliotheekmensen, kennis van architecten en kennis van deelnemers aan de conferentie. Als ik niet een wandeling in de regen tijdens de lunchpauze had gemaakt had ik de hele dag binnen gezeten. Niet handig met zoveel kennis, daarvoor heb je namelijk een frisse blik nodig.

Een aantal presentaties gaven een inkijkje in materie die mij al bekend was. Het is dan lastig om geconcentreerd te blijven luisteren en aantekeningen te maken. Dat heb ik in het geval van de bibliotheek van Bulac die ik vorig jaar bezocht dan ook niet gedaan. Ook het verhaal van de nieuwe openbare bibliotheek van Helsinki hoorde ik ook al eerder. Ze zijn nog op zoek naar een deel van de financiering maar als dat rond is dan gaan ze vanaf volgend jaar bouwen. Voor mij is deze bibliotheek een reden om terug te komen naar deze mooie stad. De plannen zien er waanzinnig uit en in het voortraject is veel met de gebruikers gewerkt om er echt een bibliotheek van te maken die van iedereen is (en met nu al 2300 ideeen van het publiek een succes).

pl_helsinki

De ambitie is om 10.000 bezoekers per dag binnen te krijgen en ze denken dat dat gaat lukken omdat het in Finland heel gewoon is om naar de bibliotheek te gaan. Tuula Haavisto (de  nieuwe directeur) vertelde over de ontwerpwedstrijd. Met 544 inzendingen moest ik even denken aan de tijd die dat heeft gekost om te beoordelen. Een Fins bedrijf won; ALA Architects. In het bibliotheekgebouw komen naast de usual suspect een cafe, een restaurant en verschillende maker spaces op de eerste etage, ook wel de nerd-attick genoemd. De bovenste verdieping van het gebouw wordt de book heaven.

lille

Het verhaal van Lille was nieuw. Hier wordt gebouwd aan een Innovation Learning Centre, ook wel Lilliad genaamd.

a learning centre which is part of a network of learning centres in the Nord-Pas de Calais area

Een plek waar niet alleen wetenschappers en studenten welkom zijn maar ook bedrijven en het algemene publiek. Met het learning centre willen ze een plek creeren die innovatie ondersteunt. De reden om als bibliotheek dit te willen is dat de studenten de innovation spirit niet geleerd wordt tijdens de studie. Een gat in de markt dus.

Maar niet alleen het leren van innovatie is belangrijk, ook het laten zien door middel van showcasing en tentoonstellingen en het ontwerpen van innovatie krijgt een plek. Hier gaat de bibliotheek 3 gebouwen voor inzetten:

  • 1 rond gebouw voor events (2000m2)
  • 1 rond gebouw voor Xperium (showcasing van onderzoek en innovatie – 300m2)
  • 1 rond gebouw voor de bibliotheek met sociale en learning spaces

De drie ronde gebouwen zijn met elkaar verbonden en samen 10.000m2 ruimte bevatten. Ook komt er een cafe met 100 zitplaatsen en een zaal voor conferenties waar 400 mensen in passen. De drie gebouwen kunnen los van elkaar open worden gemaakt. In 2016 worden de gebouwen opgeleverd.

Een waanzinnig mooi gebouw is het nieuwe Library & Learning Centre dat Zaha Hadid ontwierp voor de Economie universiteit in Wenen en dat vorig jaar opende. Qua functionaliteiten geen schokkende dingen maar het gebouw is een plaatje. 42.000m2 wit. De architect maakte een fijne opmerking bij een foto van een betonnen muur. Dit was hoe hij het gebouw het liefste zag, puur, zonder gebruikers en meubliair.

Een verhaal dat ik eerder hoorde maar wat blijft inspireren is het verhaal van de openbare bibliotheek van Aarhus. Architect Elif Tinaztepe nam ons mee in de customer journey, de gesprekken met de gebruikers (11 user groups en 5 focus groups) en het proces.

aarhus

Het boek dat werd gemaakt naar aanleiding van alle co-creatie sessies met de gebruikers is tijdens het hele ontwerpproces een leidraad geweest voor de architecten. Gebruikers vroegen om open spaces en ruimtes die multifunctioneel gebruikt kunnen worden. Het is aan de bibliotheek om te zorgen dat deze plekken geen dode plekken worden dus moeten zij programmeren en organiseren. Dit architectenbureau deed ook de bibliotheek van Aberdeen. En ze gaan starten met de bibliotheek van Hallifax en Ningbo in China. Bij de laatste wedstrijd zijn zij echt gekozen door het publiek dat 50% van de stemmen in handen had. Bijzonder aan dit gebouw is dat er veel ruimte moet zijn om te bewegen. In China wonen veel mensen die, als ze in je gebouw komen, zich moeten kunnen verplaatsen.

Het Kaisa House, als laatste presentatie vandaag, moet je ervaren als je er op nog geen 100 meter afstand van bent. Ik deed dat vandaag 2x.

Een keer vanmiddag, met een officiele rondleiding.

kaisa3

En een keer vanavond, in het bijna donker, buiten openingstijden, met de directeur van de bibliotheek. Toen we een beveiliger tegen kwamen tijdens de rondleiding moest hij zich legitimeren 🙂

kaisa2

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

Liber Architecture Group – dag 2

Vanmorgen begon de dag met een werkbezoek. Ik had gekozen voor de bibliotheek van het Parlement. Een gebouw dat net nieuw ingericht is met een bibliotheek die binnen een paar weken open gaat. Sommige meubels zaten nog in plastic. De bibliotheek wordt door verschillende groepen gebruikt. Uiteraard door medewerkers van de ministeries, maar ook door bedrijven. Er werken ongeveer 40 medewerkers en er worden per jaar ongeveer 80.000 uitleningen verzorgd.

leeszaal

Redenen voor de renovatie van de bibliotheek was om de ingang en de begane grond beter toegankelijk te maken, om 1 informatiebalie te realiseren op een meer zichtbare plek en om de gesloten kasten/collectie deels open te maken. Toen ze in het voortraject de gebruikers vroegen wat zij wilden was het antwoord een rustige leeszaal (58% van de gebruikers) en samenwerkplekken (36% van de gebruikers). Van de nieuwe samenwerkplek dacht ik dat het een vergaderruimte was. Ben dan ook benieuwd hoe deze in gebruik wordt genomen.

informatiebalie

Het bestaande meubilair werd voor het grootste deel hergebruikt en hergestoffeerd. Niet dat dit goedkoper is dan de aanschaf van nieuw meubilair maar omdat ze graag dingen willen behouden.

Wat ik niet goed begreep in deze bibliotheek heb ik proberen te vatten in deze foto.

hokjes

In een kleine kamer in de kelder stonden een groot aantal van deze kubussen of werkplekken die je voor een maand kan huren. Er was weinig daglicht in de kamer en het plafond zat laag. Ik voelde me opgesloten en kan me moeilijk voorstellen dat je hier voor je plezier een maand onderzoek doet. Maar het is een dienst die wordt gebruikt en die ze speciaal hebben teruggebracht.

Na de lunch begon de conferentie. De eerste lezingen gingen over het ontwerp van learning spaces en de werkplekken voor de medewerkers.

kirstilonka

Kirsti Lonka presenteerde de keynote. Ze had het over flow, dat je dit eerder krijgt in kleine groepen maar ook in de bibliotheek. Ook had ze het over hoe zij naar bibliotheken kijkt (vanuit een learning centre perspectief) maar als je goed naar haar luisterde dan was de bibliotheek toch voornamelijk de plek met de boeken. Over de digital natives vertelde ze de standaard dingen, over hoe ze leren en hoe ze altijd online zijn op mobiele devices. De Franse architect naast me kende het begrip niet. Hij vond het een interessant fenomeen.

Na de koffiepauze bespraken drie dames de werkplek van de toekomst. Anne-Maija Lukkari (een Finse architect en professor). De universiteit denkt sinds een jaar na over instructies om diensten te helpen bij het creeren van nieuwe werkplekken. Hiervoor ontwikkelen zij user profiles en ze hebben 4 verschillende gemaakt.
// the anchor
// the connector
// the gatherer
// the navigatorvierprofielen
Waarvan de anchor het minst, en de navigator het meest mobiel is.
Bij de Viiki Campus, waar we gister waren, deden ze onderzoek. Van de groep medewerkers was 38% het type anchor.

Minna Andersson ging nog even verder op deze typologieen. Zij is van Martela, een meubelleverancier.

Zij ontwikkelen slimme meubels. Bijvoorbeeld een bureau dat je instellingen onthoud en met behulp van je medewerkerspas  jouw voorkeuren instellingen overneemt.

De laatste spreekster van vandaag was Annette Franzkowiak van de universiteit van Hannover. Haar quote it’s not my-space it’s we-space zal ik onthouden. En ook discover / gather / analyse / create & share om wat je doet in ruimtes aan te geven en aan te geven dat je voor deze taken verschillende soorten ruimtes nodig hebt.

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

Liber Architecture Group – dag 1

Vandaag startte de Liber Architecture Group conferentie in Helsinki met 3 werkbezoeken. De groep was te groot dus werden we over twee bussen verdeeld en deden we hetzelfde rondje tegenovergesteld. Ik begon bij de universiteitsbibliotheek van de Aalto University.

Nu was ik al 2x eerder bij deze bibliotheek geweest maar ik had nog niet eerder zo duidelijk het verhaal van de HUB’s gehoord. Valeria Gryada vertelde het. Voor de 20.000 studenten van deze universiteit testen zij momenteel verschillende soorten studieplekken op de campus zodat zij over 2 jaar, als het bibliotheekgebouw van Aalto wordt gerenoveerd/heringericht precies weten wat wel en wat niet werkt.

aalto

Twee jaar van experimenteren dus waarin zij alles kunnen doen. Samen met de gebruikers. Want die spelen in dit verhaal een centrale rol. Maar dan ook echt. De learning hub’s die ze samen met de gebruikers maken zijn prototypes. Het beta testen gebeurd ook in de ruimte. En ja, er mag gefaald worden. Het is toch allemaal maar tijdelijk. De gebruikers geven in deze fase informatie over hoe ze leren en wat ze nodig hebben. De bibliotheek monitort hoe alles wordt gebruikt.

aalto2

De verschillende learning hub’s op de campus worden gezien als een network of independent workspaces. Dat klinkt net even wat mooier in het Engels. De bibliotheek hoeft geen eigenaar te zijn van al deze hub’s, maar ze willen er wel een rol in spelen. Hoe dit er precies uitziet zijn ze nu aan het onderzoeken. Dat het iets met context en programmeren te maken heeft dat lijkt logisch. Maar ook heeft het te maken met het laten zien van de universiteit. Want er is niet echt een andere plek voor op de campus. De vernieuwde Aalto universiteitsbibliotheek wordt een learning centre met de learning hub’s er om heen. Inmiddels een 4000m2 learning centre netwerk dat elke dag groeit.

Binnenkort komt de presentatie van Valeria online, ik zal er dan naar toe linken want het is zeker de moeite waard van het even bekijken.
Na dit bezoek gingen we naar de Viiki Campus. Deze campus is een onderdeel van de Universiteit van Helsinki (de andere universiteit in de stad). Ook hier was ik eerder. En wat nog steeds opviel waren de enorme kasten met boeken. De dame die ons rondleidde gaf het toe, na 15 jaar in dit gebouw werd het tijd voor nieuwe inrichtingsplannen. Het zou iets kunnen worden met een learning centre maar precies wist ze het nog niet.

Hetzelfde gold eigenlijk voor het derde bezoek vandaag. De medische bibliotheek van de Universiteit van Helsinki. Een mooi gebouw, veel ramen en daglicht maar ook veel kasten met boeken. Ook hier plannen voor een nieuwe inrichting. De Finse studenten houden van ruimte, want met 1,5 meter per persoon zaten ze wat mij betreft erg ruim. Toch vonden ze zelf van niet en slaan ze het liefste een tafeltje over als het druk is. Tenzij het echt niet anders kan, dan kruipen ze naast elkaar.
medical
De plekken bij het raam zijn het minst populair. Vreemd als je bedenkt hoe vaak het donker is in dit land. Het had te maken met de stoelen. De stoelen bij de tafels middenin de bibliotheek zitten lekkerder. En als je studenten vraagt wat ze nog missen, dan is het eigelijk maar 1 ding, een cafe met fijne koffie en eten. Zodat ze nog langer in de bibliotheek kunnen blijven studeren.

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

op bezoek in gouda

Afgelopen donderdag, op de terugweg van Apeldoorn naar huis, ben ik in Gouda even uitgestapt. Nieuwsgierig geworden naar de nieuwe openbare bibliotheek vanwege de positieve verhalen.

image

Wat gelijk bij binnenkomst opvalt is het ontbreken van een informatiebalie. Wel is er een servicedesk waar een medewerker je komt helpen als je erbij gaat staan.

image

Wat ook opvalt is het restaurant waar je kunt ontbijten, lunchen & dineren of eten voor thuis kan meenemen. Alles zag er reuze lekker uit en ik wil het graag een andere keer nog proberen. Tijdschriften in de buurt. Lekker relaxen hier.

image

Op de 1e etage containers om in samen te werken.

image

En lekkere stoelen om in te hangen. Stroom komt uit het plafond.

Een fijne plek om te zijn. Niet te groot maar wel ruim opgezet. Mooi gedaan daar in Gouda. En vlak bij het station dus als je in de buurt bent zeker een kijkje gaan nemen.

Meer foto’s van dit bezoek staan op Flickr.