het nationale bibliotheekcongres – deel 3

Als je denkt dat ik er al was, dan had je de sessies gemist. De laatste post over het nationale bibliotheekcongres. Ik maakte het mezelf makkelijk. Ik koos voor de Engelsen zoals ik ze omdoopte. Zij zaten in verschillende thema’s maar in 1 zaal dus kon ik blijven zitten. Voor 1 spreker stond ik op om te verplaatsen en dat was Aat Vos maar daarover later meer.

De eerste Engelsman die ik hoorde spreken was Alex Clifton van Storyhouse in Chester.

Wat een enthousiasme heeft deze man. In sneltreinvaart leerde hij ons dat het gebouw van het Storyhouse 37 miljoen had gekost. Dat er een theater, een bibliotheek, een bioscoop en een restaurant in zit. Maar dat het hart van de filosofie erachter en het gebouw de bibliotheek is. Dat er 50.000 boeken in de open opstelling staan en dat de deuren niet op slot gaan. Dus als het restaurant open is kun je ook boeken lenen. En als je naar de film kan kun je ook eten.

Belangrijke vragen in het proces van het Storyhouse waren:

  • what is real
  • what is good
  • what is normal
  • who are we
  • how should we live

Deze vragen zijn belangrijk als je wilt weten wat de community wil en welke rol je als gebouw/instelling kan spelen. Het grote doel is het verbinden van mensen met elkaar. Zij willen creativiteit stimuleren en vieren. Er zijn 111 community groepen per maand die gebruik maken van het gebouw en dit kan echt van alles zijn. De mensen van Storyhouse cureren alles, maar organiseren niets. Zij geven gebruikers de ruimte om zelf iets te organiseren.

Een interessante…. Er zijn geen beveiligingspoortjes. Dus als je iets mee wilt nemen kun je dat doen. Ook interessant…. blended service. Iedereen weet alles en kan iedereen helpen. Het concept van het Storyhouse is zo goed, dat bezoekers niet naar de bioscoop of de bibliotheek gaan, nee ze gaan naar Storyhouse. En dus zijn er 1 miljoen bezoekers in een jaar en wil Alex Clifton het liefste nog meer Storyhouses in de wereld.

In Nederland zie je ook steeds meer multifunctionele accommodaties ontstaat. Vaak is een bibliotheek hier onderdeel van. Ik ken er nog niet voldoende om te weten of het bij ons net zo succesvol is als in Chester. Dus heb je een voorbeeld voor mij, laat het me weten. Vanuit De Domijnen kijk ik ook naar voorbeelden van culturele organisaties, onder 1 vlag, maar in verschillende gebouwen. Bijvoorbeeld zoals in Sittard, de bibliotheek, de schouwburg, het filmhuis, het poppodium, het archief en musea onder 1 naam en in 1 organisatie maar in meerdere gebouwen verspreid over de stad en het verzorgingsgebied.

Nigel Spencer van de British Library vertelde over user experience.

a fuller understanding of our users current experience is the key to developing succesful future services

Hiervoor gebruikte hij het business model canvas en heeft hij gekeken naar wat komen ze doen in plaats van wat bieden we aan. Uit eigen ervaring weet ik dat deze methode goed werkt omdat je een ander inzicht krijgt in de gebruiker. Het gaat er niet om dat je denkt het wel te weten. Of dat je over de gebruiker kan praten in plaats van met ze.

just look for evidence to support what we hope is correct

Voor de verschillende soorten van betrokkenheid van gebruikers hebben ze verschillende soort gebruikersprofielen. Ze doen elk kwartaal een enquête onder dezelfde mensen. Maar deze vragen zeggen nog niets over toekomstig gebruik dus moesten ze meer de diepte in. Hiervoor gebruiken ze idea spotlight als idee management platform. De ideeën die hier ontstaan zijn van de gebruikers. En of het nu iets nieuws is of niet, dat maakt niet uit. De gebruiker heeft aan de wieg gestaan en dat is belangrijk.

every point of contact with a customer is a potential learning experience

Neil MacInnes vertelde over het Manchester Renewal Programme.

Er is in Manchester een centrale bibliotheek en er zijn 15 vestigingen. Er wonen ongeveer 550.000 mensen in Manchester. De centrale bibliotheek onderging een transformatie en was in 2017 klaar. Zij ontvangen 1,5 miljoen bezoekers per jaar. Het is een ontzettend mooi oud gebouw met een moderne inrichting.
Nu is Manchester niet ver van Chester en volgens sommigen in 1 dag te doen. Ik denk dan fieldtrip, wie gaat er mee?

Zoals gezegd maakte ik voor architect Aat Vos een uitstapje naar een andere ruimte. Het rare is, dat ik in alle jaren dat ik bibliotheken bezoek, nog nooit een bibliotheek van Aat Vos heb bezocht. Ik heb een idee dat daar verandering in gaat komen in de komende jaren. De sessie had als naam de bibliotheek als krachtkern. En naast Aat Vos sprak ook Roxane van Acker (Bibliotheek Zuid Kennemerland) en Bas Pietersen (The Alignment House). Met zijn 3-en gaven zij een reisverslag uit Haarlem. Drie jaar geleden begon deze reis omdat zij in Haarlem op zoek waren naar een bibliotheek die past binnen de huidige samenwerking.

De kern van het verhaal zijn de mensen die die bibliotheek levend maken.

missie: uitblinken in ontwikkeling van burgers in werkgebied en het vergroten van het zelfbewustzijn.

Dit abstracte verhaal vertalen naar de praktijk komt er op neer dat ze op zoek zijn naar de bibliotheek als publieke huiskamer. En dat is ook de vraag die bij Aat Vos is neergelegd. Hij schreef er tenslotte ook een boek over, de bibliotheek als 3e plek. Een plek die veilig en bekend is, een plek voor datgene wat je wilt, met wie en voor zolang je wilt. En plek die gratis is, etc. Er is hier wel een probleem mee, want het publieke domein wordt steeds meer een plek die exclusief is voor mensen die dat kunnen betalen. En dus wil je de plek teruggeven aan het publiek door het aanbieden van een gemengd programma waarbij de mensen die komen betekenis geven aan de plek.

the place is always part of the story

En dus deden ze onderzoek. Gedegen onderzoek. Naar wat speelt er in het verzorgingsgebied. The Alignment House gebruikt hiervoor Mosaic. De gebruikersgroepen werden goed in kaart gebracht en de behoeften zijn duidelijk. En nu zijn er 3 schetsen voor 3 wijken in Haarlem gemaakt. Noord, Oost en Schalkwijk.

En nu is het zoeken naar financiering. En dan uitvoeren. De presentatie was een mooi voorbeeld van hoe gedegen onderzoek en de tijd nemen om de klant te leren kennen je helpt bij het vormgeven van de wens. Ik denk dat Haarlem geen probleem zal hebben met het uitvoeren omdat tegen een verhaal als dit moeilijk nee te zeggen is.

Nu is het zo dat ik binnenkort een vergadering in Kerkrade heb….. en laat dat nu net een bibliotheek zijn waar Aat Vos heel erg bij betrokken is.

De laatste sessie die ik kon volgen van David Fletcher. En was Alex Clifton al een enthousiaste spreker, David Fletcher stuiterde werkelijk door de zaal.

Hij had een idee om startups bij elkaar te brengen, zocht een ruimte, zag lege plekken in de bieb en ging samenwerken. Hij begon klein maar groeide in no-time uit en wordt nog steeds groter. Het enthousiasme en het hebben van een goed idee, David Fletcher laat zien dat je dan succesvol kan zijn. Als je jouw bibliotheek een plek wil laten zijn voor zzp-ers, hackatons of een innovatie hub, kijk dan even op de site van Wimbletech, misschien dat David je verder kan helpen.

stay local, grow local, support local

En toen was het tijd voor de prijsuitreiking van De Beste Bibliotheek van Nederland. De Domijnen Ligne was genomineerd en we zaten bij de laatste zes. Supertrots natuurlijk dat anderen ons hadden genomineerd. Compleet onverwachts ook. Mark Deckers maakte een foto van de de laatste zes.

Media preview

We mochten kort iets zeggen op de vraag van de jury. Ik mocht iets zeggen over de samenwerking met Zuyd Hogeschool. Want dat is wel uniek in Nederland. Een openbare bibliotheek samen met een Hogeschool bibliotheek waarbij onze collecties in elkaar over gaan en de verschillende collega’s samen aan de informatiebalie zitten. Naast natuurlijk het feit dat de bibliotheek onderdeel is van een grote culturele organisatie. Wij hebben dan ook een afdeling educatie die alle cursussen en workshops en de basiseducatie voor de hele organisatie organiseert. En (ja ik wil het toch even kwijt) als de jury dan schrijft dat wij, als bibliotheek, weinig organiseren dan denk ik, dat klopt als je dat bij de bibliotheek zoekt op de website. Want daar staat dat niet. Het staat bij educatie. Maar goed ik snap dat de constructie die wij hebben nieuw is in Nederland en dat iedereen hier aan moet wennen. Zwolle dus als winnaar. Ik moet er nog gaan kijken, net als bij de andere genomineerden. Ik zal mijn lijstje vast gaan maken. Heb je goede toevoegingen, bibliotheken die ik echt moet zien. Laat het me weten. Ik kom graag op bezoek.

het nationale bibliotheekcongres – deel 2 – het plenaire gedeelte

Op dinsdag 20 maart was het dan tijd voor het Nationale Bibliotheekcongres. Ik was hier nog niet eerder geweest, had er geen verwachtingen van, behalve dan dat ik veel bekenden zou tegen komen. De locatie (Theater de Kampanje) was fantastisch, mooi, groot en ruim. Vlak bij het station dus dat was ook fijn toen we aan het einde van de dag weer naar huis gingen. De catering was goed geregeld. Alleen het programma daaromheen maakte het lastig. Ik moest snel een broodje eten omdat mijn eerste sessie al begon. Later bleek dat er eigenlijk 2 uur lang hapjes en soepjes langskwamen in de grote ruimte maar dat heb ik gemist. Geen probleem hoor, begrijp me niet verkeerd, ik heb voldoende gegeten en gedronken en ik ben lekker bij de sessies gaan zitten.

Maar eerst het plenaire gedeelte. Dit werd begeleid door Lucas de Man. Ik kijk graag naar zijn televisieprogramma’s en in irl is hij net zo goed. Hij weet precies de juiste vragen te stellen.

De eerste vragen stelde hij aan Lily Knibbeler (directeur van de KB).

Je zal op de komende foto’s zien dat het decor de hele tijd wijzigt. Er komen objecten uit de hoogte, er worden attributen neergezet. Het plaatje verandert per spreker en die extra toevoeging maakte het mooi, heel erg mooi. Maar goed Lily legde uit waarom het congres het thema BRICKS, BITS & BOOKS!
Bouwen aan de Bibliotheek van overmorgen had gekregen en waarom het gebouw zo ontzettend belangrijk is. En dat was echt toeval, dat ik, die dol ben op bibliotheekgebouwen naar een congres mocht over gebouwen.

Maarten Hajer stelde het programma samen. Hij is faculteitshoogleraar Urban Futures aan de Universiteit van Utrecht. Zijn quote op de website van het congres:

“Hoe kunnen we tussen de stenen leven creëren?”

In april 2018 opent Maarten Hajer  ‘Places of Hope’, een tentoonstelling/manifestatie over de (ruimtelijke) toekomst van Nederland die hij samen met Michiel van Iersel cureert.

De belangrijkste vraag van vandaag was, wat zijn de ontwikkelingen in het publieke domein. En Maarten probeerde door hier zelf op te reflecteren en gasten uit te nodigen die met hem dit bespraken een beeld aan ons te schetsen.

Dus wat is het publieke domein, wat is een goede plek? Samen op zoek naar plekken waar je je prettig voelt, waar je vindt waar je niet naar op zoek was, een plek waar iets nieuws kan ontstaan. Een plek waar je kan onderzoeken, voelen, denken, praten over wie wij zijn. Maarten Hajer geeft ons verschillende voorbeelden. Van plekken die het heel goed doen en waar mensen spontaan bij elkaar komen (Scheveningen om Pokemons te vangen of het kunstwerk in Chicago van de waterspugende mensen). Of plekken waar betekenisvolle frictie kan plaatsvinden (zoals een performance in Tate Britain met de titel Human Cost). Het publieke domein is nooit onomstreden en moet voortdurend worden bevochten. Maar hoe zorg je dat het publiek echt tot uitwisseling komt? Onder welke condities gaan we om met de frictie? We moeten zoeken naar plekken die ons mentale veerkracht geven.

Lucas de Man suggereert dat het publieke domein te braaf is geworden. Je hebt veel vergunningen nodig als je iets wilt organiseren in het publieke domein en dan is het vaak ook nog vermaak voor de massa of het is te heftig en dan word je opgepakt. Maarten Hajer reageert hierop en zegt: “mensen kunnen pas contact met anderen maken als de omgeving veilig is.”

Na een muzikaal intermezzo is het tijd voor twee architecten. Francine Houben en Michiel Riedijk.

Maarten Hajer vroeg hen:

neem een beeld mee van een publieke ruimte waar je jaloers op bent
en welk publiek domein heb je wel gemaakt maar is geen bibliotheek

Voor Francine Houben is de publieke plek van iedereen met meerdere verhalen en meerdere interpretaties. Zij nam als voorbeeld het Pantheon in Rome en de Rabobank in Sittard. Michiel Riedijk meent dat publieke gebouwen moeten spreken, herkenbaar en associatief zijn. Het gebouw moet je verleiden om er te willen zijn. Wat hij ziet is dat er overal toegangspoortjes ontstaan en dat het gemeenschappelijke en publieke deel niet langer meer vanzelfsprekend is. Zijn voorbeelden waren Temple Street in Hong Kong en Beeld & Geluid in Hilversum.

Als laatste voorbeelden kregen wij te zien Belvedere in Rotterdam, ook wel het Verhalenhuis genoemd. Deze plek is informeel ontstaan en een waanzinnig mooi voorbeeld van hoe een plek publiek kan worden. Hun missie is mensen en gemeenschappen in de hedendaagse stad zichtbaar maken middels kunst, cultuur en (persoonlijke) verhalen. Met als doel het geluk van mensen bevorderen, en zo werken aan een meer betrokken stad en samenleving.

Verhalenhuis Belvédère from Verhalenhuis Belvédère on Vimeo.

Ik vind het ontzettend jammer dat ik hier niet ben geweest toen ik nog in Rotterdam woonde.

En Nicole van Wessum vertelde over het theaterfestival De Parade.

Een belangrijke opgave voor veel theaters, bibliotheken en musea is de veelzijdigheid van hun gebouw te vergroten, zonder hun diepgang kwijt te raken.

Een festival dat tijdelijk in het publieke domein plaatsvindt. Maarten Hajer vindt dit voorbeeld de paradox van de openbaarheid. Door het plaatsen van een hek om het festival wordt het veiliger.

Het was een mooi begin van de dag. Genoeg om over na te denken. Hoe past de bibliotheek in dat publieke domein? Wat doen wij om een veilige plek te creëren, waar mensen echt contact met elkaar kunnen maken en samen kunnen zijn? Hoe maken we dat gebouw echt OPEN.

 

het nationale bibliotheekcongres – deel 1

Op 20 maart werd het Nationale Bibliotheekcongres gehouden in Den Helder en een dag eerder mocht ik al mee met een bustoer langs mooie en bijzondere bibliotheken. In de bus zaten collega’s van de KB, andere bibliotheken uit het hele land en mensen van de IFLA. Een leuke en gezellige groep dus. We begonnen om 9 uur in Den Haag bij de KB. De eerste stop van de bus was de bibliotheek van de TU Delft. Wilma van Wezenbeek (directeur) en Francine Houben (architect) hadden een presentatie voorbereid.

Het was leuk om terug te zijn maar ook gek. Want je werkt er niet meer en er zijn natuurlijk dingen veranderd. Toch was het goed om even koffie te drinken met collega’s en bij te praten.

Na een uurtje weer in de bus op weg naar Gouda.

Ook hier werden we opgewacht door de directeur (Erna Staal) en de architect (Jan David Hanrath). De chocoladefabriek waar de bibliotheek in zit is een bijzonder gebouw en tot stand gekomen door serieuze bezuinigingen. Alle locaties werden gesloten en er mocht een gebouw als bibliotheek worden ingericht. De focus in het gebouw is inspiratie, creatie, kennisdelen en participatie. Tijdens openingstijden vind je 2 personeelsleden op de vloer die klanten helpen (tussen 11.00 – 20.00 uur). In het nieuwe gebouw worden er veel meer boeken uitgeleend dan voorheen, ook al was dat niet een doel op zich. Het gebouw is 7 dagen per week open van 9.00 – 21.00 uur.


Ik werd blij van de huisregels. Maar ook van hun librarian in residence programma. En natuurlijk van het gebouw. Als je er nog niet geweest bent moet je zeker een keer langs gaan. En dan lekker gaan lunchen bij Kruim.

Zij maakten voor ons de lunchpakketjes voor in de bus. Tijd om even ergens te zitten was er niet. Hup op naar de volgende locatie, dat was Amsterdam.

Martin Berendse (directeur) en Thomas Offermans (architect) vertelden ons over de plannen en ideeën voor de toekomst, zoals de nieuwe bibliotheek op de zuidas, samen met de universiteit. Het plan is om hier 24/7 open te zijn. Een plan om in de gaten te houden dus. Momenteel wordt er veel verbouwd en opgeknapt in de OBA. De rondleiding was kort en snel maar gaf wel een goed beeld voor de mensen in de groep die er nog nooit geweest waren. We hadden nog wel een ritje voor de boeg dus snel in de bus en op naar Den Helder.

En dan kom je voor het eerst binnen in de beste bibliotheek van 2017, School 7 in Den Helder.

Wat een fantastisch gebouw met een supermooie inrichting. Marcel van der Veer ontwierp het interieur en vertelde over het proces. Het bibliotheekgebouw is een combinatie van oud en nieuw.

De boeken staan in het nieuwe gebouw, dit is vanwege het gewicht. Het oude gebouw zie je op verschillende plekken terug, zoals hier waar het dak en de oude ramen te zien zijn.

Maar ook hier in de doorkijkjes die je overal in het gebouw vindt.

Mooie doorkijkjes ook naar buiten. Ik kan me voorstellen dat bezoekers hier graag komen. Dat ze hun favoriete plekjes hebben. De ramen zijn omkleed met meubels waardoor een knusse sfeer ontstaat. De medewerkers zijn duidelijk herkenbaar door waanzinnig mooie bedrijfskleding (je snapt die staat op mijn wensenlijstje) en de koffiecorner heeft een mooi aanbod lekkere dingen. In oude wc’s zijn hoekjes gemaakt voor kinderen en dat vind ik een grappig detail.

Ik heb de overige kandidaten vorig jaar niet gezien maar ik snap wel dat Den Helder heeft gewonnen. Het is het totaalplaatje en dat was helemaal af.

Meer foto’s van deze bezoeken staan op flickr en die vind je hier.