toekomstbestendige bibliotheken door maatschappelijke waarde

Het is alweer twee weken geleden dat ik naar Amersfoort reisde voor een seminar over toekomstbestendige bibliotheken door maatschappelijke waarde. De dag werd georganiseerd door BiblioConsult in het Eemhuis en die locatie stond nog op mijn lijstje dus had ik een extra reden om te gaan.

eemhuis

Het seminar werd als volgt aangekondigd:
Toekomstbestendigheid is op dit moment een term waarmee wordt aangegeven dat naar deze situatie gestreefd wordt. Maar waar hebben we het nu concreet over? Heeft iedereen hetzelfde beeld ten aanzien van de toekomstbestendige situatie en over hoe we daar komen en wat daarvoor nodig is?
 
Binnen de visie van BiblioConsult is een toekomstbestendige bibliotheek een publieke organisatie die werkt in een omgeving met marktprikkels en publieke doelen. De publieke doelen worden als maatschappelijke prestatie-indicatoren vastgelegd en overeengekomen met de lokale samenwerkingspartners, waaronder de gemeentelijke organisatie. Dit vraagt om een gedegen aanpak.
 
Een onderdeel van de toekomstbestendigheid is volgens BiblioConsult het aan kunnen tonen van de maatschappelijke winst die de organisatie maakt. In de huidige periode waarin bibliotheken worden geconfronteerd met bezuinigingen en vragen over het bestaansrecht is het voor u als maatschappelijk ondernemer van belang dat u dit aan kunt geven. Pas dan wordt een gesprek met uw opdrachtgever echt zinvol en gaat het over de inhoud en niet alleen over de euro’s.
Want zolang we niet weten wat iets oplevert, is de prijs altijd te hoog.

Jos Debeij (KB) mocht als dagvoorzitter de deelnemers meenemen in de geschiedenis van de bibliotheek. Waar komen we vandaan en wat dragen bibliotheken bij aan de ontwikkeldoelen van 2030 die door de VN zijn opgesteld. Er kwamen veel documenten langs die vanaf dat moment op mijn te-lezen-lijstje staan. Want ik begrijp ook wel dat een UB iets anders is dan een OB en dat ik nog wat in te halen heb als het gaat om kennis opdoen.

jos_debeijDus het overzicht van Jos is superfijn voor mij. Hierna was het de beurt voor Math Göbbels (BiblioConsult) die vooral inging op het meten van toekomstbestendigheid en maatschappelijke waarde. Wat is de maatschappelijke betekenis van de bibliotheek en kun je dit algemene belang meten? Kun je dan dat belang vergelijken met andere culturele instellingen om op deze manier met een 0-meting de waarde uit te drukken. Na het doen van interventies kun je dan een 1-meting doen. Je vraagt leden, stakeholders en de politiek over de betekenis van de bibliotheek. Dit kunnen zij door % aangeven met eens of oneens. Je merkt dan als snel dat het oordeel van de leden heel anders is dan wat de stakeholders en de politiek van ons verwachten. Een andere meetmethode is het meten naar aanleiding van aangeboden producten, bijvoorbeeld Klik en Tik en Boekstart. Op deze manier is het beeld van de bibliotheek als het gaat om maatschappelijk waarde beter uit te drukken.

Mariet Wolterbeek (directeur de Bibliotheek Z-O-U-T) bracht de praktijk.

mariet_wolterbeek

Ik was erg onder de indruk van haar aanpak met het productenboek. Alles is beschreven en er is een prijs aan gehangen. Op deze manier is de bedrijfsvoering transparant en is duidelijk wie waarvoor verantwoordelijk is. Ook kun je op deze manier helder communiceren over de inhoud en je kan eenvoudiger aansluiten bij de bedrijfsdoelen van de gemeente. Door het op deze manier aan te pakken werk je samen met de gemeente vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
In 2007 zijn ze gestart met deze manier van werken. In 2012 deden zij een 1-meting en in 2015 een 2-meting. Op deze manier kun je het personeel ook laten zien welk effect hun werk heeft gehad. Het gesprek dat je dan voert met de gemeente gaat over de inhoud.

Erika Spil liet als wethouder van Bunnik zien hoe de bibliotheek overkomt bij de gemeentelijke politiek. Wat volgens haar geen andere organisatie heeft  (en de bibliotheek dus wel) is dat de bibliotheek laagdrempelig is, zij is waardevrij, betrouwbaar en het is een ontmoetingsplek.

erika_spilVraag niet aan de gemeente wat ze van je verwachten maar vertel ze wat je doet (gebruik emotie) en vertel over de inhoud. Veel wethouders zitten in de processen en niet in de inhoud dus moet je ze meenemen en met goede voorbeelden binnen komen. Zoals helpen werkeloosheid verminderen en preventief de jeugdzorg helpen tegen een stijging van laaggeletterdheid.

Hein Leemans (zelfstandig onderzoeker Bureau Leemans en docent onderzoek Avans+ en Hogeschool Rotterdam) liet ons de Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein zien. Een interessante site om later nog eens beter naar te kijken. Elk half jaar komt er een update, met eind januari de nieuwste versie. Er zijn 15 thema’s in de monitor benoemt, zoals jeugd, WMO, participatie, etc. Op www.waarstaatjegemeente.nl vind je meer informatie. Neem eens een kijkje bij het dashboard en als je rapporten wilt downloaden kan dat ook.

De laatste spreker van de dag was Carel Konings (rector Amadeus Lyceum Leidsche Rijn). Hij liet vanuit onderwijsperspectief zien wat toekomstbestendigheid voor hen betekent. Zij hebben 1450 leerlingen. Bieden vmbo-tl tot gymnasium aan. En zij hebben geen eigen schoolbibliotheek, dit budget hebben zij aan de OB gegeven.

De dag beëindigden we met de resultaten van een enquête die wij eerder hadden ingevuld. Want hoe toekomstbestendig vonden wij onszelf nu eigenlijk. De meningen waren verdeeld. De een is nu eenmaal wat verder dan de ander. Ik denk dat er nog genoeg te doen is en ik wil graag beginnen met het productenboek van Mariet. Ik zag oude bekenden en ontmoette nieuwe mensen. Tijdens onze dag werd het gebouw ontruimt en zodoende liepen wij naar de borrel door een heel leeg gebouw. Hoe vaak maak je dat nog mee….

eenmhuis2

Meer foto’s van de dag staan in dit album op Flickr.

het wordt een heel groot avontuur

Na 10 jaar, met ontzettend veel plezier,  werken bij de TU Delft Library wordt het tijd voor een nieuw avontuur. En dus gaat ons huis in de verkoop, worden de spullen gepakt en vertrekken wij naar het zuiden. Sittard om precies te zijn. Ik ga werken bij De Domijnen als hoofd exposities, collecties & informatie.

De Domijnen is dé culturele instelling in Sittard-Geleen die professionals, cultuurliefhebbers en vrijwilligers verbindt. Zij produceert en programmeert activiteiten voor iedereen in de regio. Samen met alle cultuurinstellingen in de regio wil De Domijnen kunst en cultuur stimuleren en nog aantrekkelijker maken.

Ik heb er ontzettend veel zin in. De bibliotheek en het museum zijn pas in een nieuw gebouw getrokken en zien er fantastisch uit.

domijnen-balie

Ook is de bibliotheek van de Hogeschool Zuyd in het gebouw aanwezig. En dat geeft een bijzondere sfeer en verschrikkelijk veel mogelijkheden tot samenwerken.

zuyd

Vanaf 1 november start ik op donderdag en vrijdag in Sittard en dan vanaf 1 januari begin ik fulltime. Het wordt dus druk de komende weken. Ook omdat we daar een huis willen kopen en ons huis in Rotterdam willen verkopen. Vandaag is deze op Funda gekomen dus mocht je nog mensen kennen.

Ik kijk met een heel veel plezier terug op de tijd die ik in Delft heb gehad. Ik mocht de wereld over reizen om op bezoek te gaan bij nieuwe bibliotheken en om congressen te bezoeken. Ik was onderdeel van de Liber Architecture Group. UGame – ULearn zal ik nooit vergeten, mijn eerste grote project en samenwerking met Jaap en Erik van toen nog DOK. Maar ook de implementatie van het nieuwe werken, projecten rondom mobiel en in de laatste jaren Head op Open Spaces. Zo’n functietitel krijg ik toch nooit meer. En dan het gebouw….. zo’n ikoon…. Gelukkig is Francine in Sittard in de buurt want zij ontwierp het kantoor van de Rabobank. Ik ga de Delftse collega’s ontzettend missen maar kijk ook uit naar al die nieuwe mensen die ik ga ontmoeten.

limburgse-vriendinnetje

En deze twee vriendinnetjes in het zuiden, reuzeblij zijn zij. En ik ook, want ik woon straks om de hoek.

Op mijn blog wil ik blijven schrijven maar misschien dat de onderwerpen veranderen. Ik kan er nog niet zoveel over zeggen. Ik weet dat er voldoende speelt in de Openbare Bibliotheekwereld, museumland en de archiefwereld. Veel in-het-land collega’s zal ik daarom dus blijven ontmoeten en dat is fijn. Er verandert veel en ook niet. Ik heb er zin in!

een tinker table

Gister lanceerden we in de Library een tinker table. Het idee deed ik vorig jaar in Amerika tijdens een congres op en nam ik mee. Toen ik een presentatie gaf over wat ik op dat congres had geleerd liet ik dit idee ook zien. Ik noemde het toen een gadget bar.

Collega Ivan van de afdeling R&D vond het een goed idee en samen met zijn collega Karin maakte hij een opzet. Dit legde hij aan mij voor en samen verfijnden we het.

We wilden een ontmoetings-, en inspiratieplek creëren in de centrale hal waar onze studenten gratis  nieuwe technologie uit kunnen proberen. We wilden klein beginnen dus met arduino’s, makey makey, little bits, raspberry pi en lego.

Ook hebben we  boeken aangeschaft voor extra informatie en inspiratie.

Na de zomer gaan we uitbreiden en in december evalueren we en schrijven we een voorstel voor hoe verder. We laten alles open liggen dus we beveiligen niet. We gaan er van uit dat studenten de spullen gebruiken en laten liggen voor anderen om ook te gebruiken. Het idee is wel om de spullen ook uitleenbaar te maken.

Hier ben ik op bananen piano aan het spelen. Super grappig!

En Wilma probeerde het ook. Tijdens het opbouwen kwamen nieuwsgierige studenten al kijken wat we aan het doen waren. Ik denk dat het een groot succes gaat worden.

Ow ja en tinker table als naam vonden wij beter passen dan gadget bar. We wilden de verwachtingen ook niet te hoog laten zijn. En knutselen is wat je met deze spulletjes kan doen.

op bezoek bij Google Amsterdam

Vandaag was ik met collega Yvette uit Maastricht op bezoek bij Google in Amsterdam. Deze plek stond al een hele lange tijd op mijn lijstje en Yvette wist dat gelukkig. Toen de kans zich voordeed mocht ik met haar groep van de Universiteit Maastricht mee. In de groep waren mensen van de bibliotheek, van Facilitaire zaken en docenten die betrokken zijn bij de ontwikkelingen van het Edlab. Een gemend gezelschap dus.

receptie_google_amsterdam

In het receptiegedeelte is een grote zaal voor presentaties te vinden, een lange tafel om koffie aan te drinken en verschillende zitjes.

receptie_google_amsterdam2

De receptiebalie is een uitgebouwde bakfiets en refereert naar het land waar we zijn.

Tim Knabben pikte ons om 11 uur op bij de receptie en nam ons mee naar de Loft. Een ruimte die voor verschillende doeleinden gebruikt kan worden en die een huiselijke sfeer uitstraalt.

loft_google_amsterdam5

Zo staat er een lange tafel die je voor vergaderingen kan gebruiken of koffie aan kan drinken.

loft_google_amsterdam3

Maar er staan ook chesterfield banken, met een scherm in de buurt, zodat je niet aan de tafel hoeft te zitten om een presentatie te kunnen volgen.

loft_google_amsterdam2

Je kan in deze ruimte ook even gebruik maken van een bureau. Of van het zithoekje met relax stoelen, genietend van het uitzicht over Amsterdam.

loft_google_amsterdam4

En wat mij meteen opviel is het verschil dat deze deur maakt. Het geeft het gevoel dat je niet op een kantoor bent.

loft_google_amsterdam

Tim vertelde over het bedrijf Google en de filosofie erachter. Yvette had het boek Work Rules van Laszlo Bock gelezen en ons een uittreksel gestuurd dus konden we het verhaal van Tim goed volgen.

De principes van innovatie volgens Google:

  • innovation is not instant perfection
  • think big (10x)
  • share everything you can
  • 20% time
  • ideas come from everywhere
  • data – not opinions
  • focus on users not on competition
  • dare to fail

En dat straalt de kantooromgeving ook uit. Hier worden dingen bedacht, hier wordt de wereld beter gemaakt en dat voel je.

Tim’s collega Vincent vertelde over waarom Google de kantoren zo inricht zoals ze dat doet. Het gaat namelijk om de werknemers. En er wordt alles aan gedaan om hen zo gezond en productief mogelijk te maken, en ja, dat mag ook leuk zijn.

People first

Het gaat om de wellbeing van de mensen. Heerlijk toch! Er is dan ook geen vast budget voor inrichting. Alles wat nodig is om het zo fijn mogelijk te maken voor de mensen. Dat betekent dus veel aandacht voor de omgeving. Het is een ecosysteem dat elke dag de connectie met je maakt. Vincent luistert naar iedereen die iets wil zeggen over de omgeving en probeert alle wensen in te willigen. Usergroups zijn in zijn werk superbelangrijk. En de vraag wat heb je nodig om te kunnen werken wordt vaak gesteld. Iedereen bij Google heeft een vast/eigen bureau. Deze staat in een open ruimte. Je denkt misschien, waar blijven de plaatjes, van de kantooromgeving mochten wij geen foto’s maken en dat heb ik dan ook niet gedaan.

De gezamenlijke ruimtes worden zo ingericht dat je er verschillende dingen kan doen:

  • focus
  • collaboration
  • learning
  • socialization

Bij het inrichten wordt ook rekening gehouden met de Google experience, health & wellbeing en sustainability. Data (vragen aan de mensen wat ze willen) zorgt ervoor dat men weet wat er goed gebruikt wordt en wat wel of niet werkt. Om de experience zo clean mogelijk te houden blijven ze bij de basics.

Op elke verdieping is een keukengedeelte waar je de hele dag door gezonde snacks kan halen, kan zitten om te werken of te overleggen en waar koffie en thee klaarstaat. En dan geen thermoskannen maar een heuse espressomachine met verse bonen om te malen.

keuken_gedeelte_google_amsterdam

Dit keukengedeelte zat aan een kant van het gebouw en om de medewerkers niet te ver te laten lopen zit er op elke vloer ook een pantry waar ook koffie en thee (ook ander drinken) beschikbaar is en kleine snacks zoals fruit. In het restaurant staat elke dag een maaltijd klaar. Warm of koud en altijd gezond.

restaurant_google_amsterdam2

Ik denk dat ik, als ik hier zou werken, kilo’s aan zou komen.

restaurant_google_amsterdam

 

Fijn dat er dan ook een sportschool aanwezig is om alle kilo’s er weer af te trainen. Naast de standaard apparaten worden er ook groepslessen aangeboden zoals Pilatus en Yoga.

Het bezoek aan Google was een langgekoesterde wens die uitgekomen is. Was het zoals ik het had verwacht. Ja! Wat neem ik mee uit dit bezoek. De medewerker voorop stellen bij het inrichten van de ruimte. Aandacht hebben voor de omgeving en dingen mooi maken. Of het nu om collega’s gaat of om studenten. Iedereen verdient een mooie werkomgeving. En dat kan al in kleine dingen zitten, een lampje extra om sfeer te maken of een poster aan de muur met een mooie inspirerende afbeelding.

Liber Architecture Group – op bezoek bij Vitra

Een van mijn wensenlijstje; een bezoek brengen aan de Vitra campus in Weil am Rhein.

vitra

En ik kan wel zeggen het werd een feestje.

vitra4

We kregen een waanzinnig goede rondleiding van Nicole. Zij vertelde ons over de architecten van de gebouwen, we stonden even stil bij het overlijden van Zaha Hadid die op deze campus haar eerste gebouw plaatste (het brandweerstation), en we keken binnen in een van de productiehallen. Twee uur duurde de rondleiding en ik heb me geen seconde verveeld.

vitra2

We eindigden bij het museum en keken daar nog even rond. Kregen een lunchpakketje mee en bezochten de showroom en winkel.

vitra3

En daar werd ik verliefd op de roze kamer. Ik zou hem zo achter in de auto willen leggen en meenemen. Subtiele tinten roze ook op de muur. En dan die waanzinnig grote theepot.

Maar ook wil ik deze bureaustoel (waar ook een lounge stoel en een eetkamerstoel van is).

vitra5

Ach eigenlijk als je daar rondloopt dan wil je alles wel meenemen. Het meubilair van Vitra is iets duurder dan van andere leveranciers en dat komt omdat het met de hand in Duitsland gemaakt wordt. En na het zien van de showroom snap ik het wel. Ik begrijp waarom mensen heel graag stoelen van Vitra kopen. Het is gewoon heel mooi spul!

Meer foto’s van deze campus staan hier.

Liber Architecture Group – dag 3

De laatste dag van deze conferentie is altijd een korte. Alleen het ochtendprogramma en dan om 13.00 uur klaar. Vandaag op het programma technische zaken zoals licht, bewegwijzering en opslag. Maar ook evaluaties. Van projecten nog niet zo lang geleden tot projecten van heel lang geleden.

daniela-pogade

Daniela Pogade van Textredaction in Berlijn gaf een overzicht van verschillende soorten bewegwijzering omdat tegenwoordig gebouwen niet meer zoals vroeger, gewoon te begrijpen zijn. Ze heeft een aantal aandachtspunten waar bewegwijzering aan moet voldoen:

  • moet ontwikkeld worden vanuit het inzicht van de gebruiker
  • reduceren tot de meest essentiële informatie
  • moet makkelijk aan te passen zijn, dus zonder al te veel moeite of geld
  • heb zowel aandacht voor binnen het gebouw als daarbuiten

Door middel van voorbeelden kregen wij les in waar je bewegwijzering allemaal kan plaatsen of verwachten. Welke kleuren je kan gebruiken en welke lettertypen. Het was een beginnetje. Ik had graag nog wat meer de diepte in gegaan als daar tijd voor was geweest.

jochem-usinger

Jochem Usinger (UKW Innenarchitekten Krefeld) was een erg grappige man die ook erg om zichzelf moest lachen. Hij gaf voorbeelden van hoe zijn bedrijf licht gebruikt in bibliotheken. Lekker schots en scheef en een beetje dwars. Het paste wel bij deze meneer. Ik heb in ieder geval erg om hem gelachen en als gevolg daarvan weinig aantekeningen gemaakt.

ulrich-niederer

Ulrich Niederer (de voorzitter van de Liber-LAG board en directeur van de Central and University ibrary Lucerne) vertelde over een project dat 36 jaar heeft geduurd en waarbij 5 bibliotheken gezamenlijk een opslag locatie hebben buiten de stad. In dit gebouw worden momenteel 3,1 miljoen volumes opgeslagen en er is ruimte voor groei naar 14 miljoen. Het is een high-tech inrichting met een robot die de boeken of tijdschriften ophaalt. Er heerst een lage luchtvochtigheid waar wel vragen over kwamen na de presentatie. Volgens de andere aanwezige Nederlanders en Belgen was deze luchtvochtigheid veel te laag. Maar misschien dat het in Zwitserland anders gaat.

De laatste sessie ging over post-evaluation, oftewel klopt datgene wat je hebt gedaan en zijn de gebruikers tevreden. Karen Latimer begon. Zij werkt voor de Queen’s University in Belfast en vertelde over een verbouwing die 6 jaar geleden heeft plaatsgevonden.

karen-latimer

Maar eerst gaf zij meer informatie over de IFLA Post-Occupancy-Evaluation. Deze enquête kan door iedereen gebruikt worden. 7 pagina’s aan vragen over het gebouw, de dienstverlening en de bevindingen. In 2015 is er een boek gepubliceerd met case-studies en deze enquête.

Karen vertelde over haar verbouwing die klaar was in 2009 waarbij een aantal kleine bibliotheken werd samengevoegd en waar de ICT op orde werd gebracht. Het bibliotheekgebouw ligt centraal op de campus en studenten weten het goed te vinden. Binnen no-time was het hele gebouw 24/7 open in plaats van 1 leeszaal, waarvan men eerst dacht dat dat voldoende zou zijn. Het meubilair is van goede kwaliteit en er is goede akoestiek in het gebouw. Toch waren er teveel informatiebalies die veel te groot zijn en te weinig studieplekken. De balies gaan nu dus plaatsmaken voor de studieplekken. Ook waren er niet voldoende groepswerkplekken en maken de toiletten teveel geluid. In de afgelopen jaren zijn er bijna 400 studieplekken bijgekomen. Als Karen geld genoeg zou hebben zou zijn graag het entreegebouw aanpakken en meer interactieve werkplekken creëren. En de toiletten aanpakken.

klaas-ulrich-werner

Ik had de Brain in Berlijn van de faculteit Humanistiek nog nooit eerder gezien maar wat een waanzinnig mooi gebouw is dit. Het hoort bij de Vrije Universiteit en is 10 jaar geleden gebouwd. Klaus Ulrich Werner nam ons mee in de evaluatie. Het gebouw telt ongeveer 650 studieplekken en is een heel compact gebouw. Het onderwijs dat deze studenten krijgen is heel erg gericht op essays schrijven en in stilte studeren en dus zijn er veel individuele plekken. Alleen werd tijdens de bouw al duidelijk dat er ook behoefte zou zijn aan samenwerkplekken en dat studenten meer elektronische materialen gebruiken en dat de boekenkasten dus wel weg kunnen. POE liet zien dat de locatie enorm wordt gewaardeerd en dat ook op details de bibliotheek het heel goed doet. Dat deze bibliotheek het zo goed doet is een reden geweest voor de universiteit om andere faculteitsbibliotheken ook een facelift te geven. Zij zijn geen 24/7 open maar wel tot 10 uur in de avond. De campus ligt nogal afgelegen van de stad waar de meeste studenten wonen en er zijn geen winkels in de buurt.

Na POE weet Klaus Ulrich dat ij iets moeten doen aan de zonering, dat zij boekenkasten weg moeten halen ten gunste van studieplekken en dat ze meer flexibiliteit nodig hebben om verschillende soorten leren te stimuleren. Zijn ultieme wens mocht hij geld hebben: een regenbestendig dak.

Als laatste kwam Jeremy Upton aan het woord van de Edinburgh University Library.

jeremy-upton

Hij vertelde over een gebouw waar ik in 2014 een bezoek aan bracht. Lees mijn verslag van dat bezoek hier. Dit gebouw staat al 50 jaar en wordt nog steeds heel intensief gebruikt. Tijdens een verbouwingstraject van 8 jaar  werden de plannen gewijzigd met dank aan POE. In het gebouw vind je alleen boeken die relevant zijn voor de studie op dat moment. De erfgoed collectie is open en toegankelijk voor iedereen. Meteen achter de balie vind je de boeken die het meest gebruikt worden. En er is een grote diversiteit aan studieplekken.

space for engagement and conversation

De organisatie is flexibel genoeg om boekenkasten te vervangen door studieplekken en in 2016-2017 komen er nieuwe dingen zoals een makerspace en tentoonstellingsruimtes.  De liften zijn en blijven een nachtmerrie en de ventilatie werkt ook niet optimaal. Maar toch is Jeremy erg tevreden over het gebruik en gaat hij de komende jaren gebruiken voor:

  • spaces to allow easier access to and interaction with resources
  • digital first
  • space support new forms of interpretation
  • place for community
  • student led learning

En toen was het weer voorbij. Het ging supersnel deze keer. Alle sprekers waren goed tot zeer goed. Er kwamen interessante discussies voorbij en Yvette en ik raakten niet uitgepraat. De presentaties zullen binnenkort online komen en ik zal de link aanvullen als het zover is.

Liber Architecture Group – dag 2

Vandaag was de dag van de architecten. Zo vertelde Francois J.V. Valentiny over de nieuwe bibliotheek van de universiteit van Luxembourgh.

image

Hij noemt het gebouw een dialoog tussen het verleden en heden. En in zijn ogen zal het een goed huwelijk zijn omdat iedereen een goed gevoel heeft bij het gebouw. Voor de bibliotheek wordt een oud industriegebouw getransformeerd. Het gebouw is 100 meter lang en 20 beter breed. Binnen worden zwevende eilanden gemaakt met studieplekken. Op de plaatjes ziet het er heel spectaculair uit maar het gebouw is nog niet af. We moeten deze dus op het lijstje voor het komende jaar zetten.

Clement Blanchet gebruikt veel plaatjes en doet nogal stoere uitspraken over duurzaamheid en groene gebouwen.

image

Hij zegt dat het niet langer gaat om een eenvoudig gebouw te ontwerpen, of een mooi gebouw. Nee het moet een gebouw zijn dat aan allerlei regels voldoet die te maken hebben met duurzaamheid en technologie. Voor hem als architect wordt het dan dus steeds lastiger om aan alle eisen en wensen te voldoen. Toch heeft hij een waanzinnig mooi gebouw ontworpen in Caen dat momenteel gebouwd wordt. Gebaseerd op de vorm van een kruis waarbij 4 bibliotheken met elkaar verbonden worden. Je zou dan denken de bibliotheken komen in de hoeken en de bruggen zijn de verbindende factoren. Maar nee, Blanchet gebruikte de bruggen als bibliotheek met een plein in het kruis in het midden. Waanzinnige afbeeldingen kwamen voorbij.

the library in itself is a city

De inrichting is flexibel zodat gebruikers mee kunnen helpen bij de inrichting. De jeugdafdeling zit bovenin zodat de kids op weg naar boven kunnen kijken welke kennis/informatie er nog allemaal voor ze is als ze ouder worden. De bibliotheek opent in december.

Na de lunch vertelde Ralf Coussee over de Krook in Gent. Ik was hier vorig jaar op bezoek dus verwijs ik even naar de post die ik toen schreef.

Heneghan Peng gaf ons een inkijkje in de bibliotheek van de Greenwich University.

image

Voormalig gesitueerd in drie gebouwen met een enorme rijke historie en nu in een nieuw gebouw.

the library is a place to meet, to learn, to reflect and to do

Het nieuwe gebouw zit op een logische plek, vlakbij het openbaar vervoer en in een straat waar studenten door heen lopen. Het gebouw is er ook om de straat een nieuw elan te geven. Het was een beetje een doodse straat geworden.

Als laatste architect was Heinrich Degelo aan de beurt. Hij is de architect van de UB van Freiburg. Hij vertelde dat het hier om een renovatie gaat en niet om het ontweren van een nieuw gebouw. En dat klopt natuurlijk ook wel. Toen alle muren en vloeren zijn verwijderd zijn de kolommen van de liften blijven staan.

image

En ook het depot is tijdens de renovatie in bedrijf gebleven. Dus terwijl de gaten in de vloer werden volgestort met beton liepen medewerkers in het depot om aangevraagde boeken op te halen. Ondenkbaar dat dit zo in Nederland zou gebeuren.
De bibliotheek is 24/7 open, alle dagen van het jaar. Er zijn 1200 stille studieplekken in leeszalen en 500 plekken om samen te werken of te overleggen. In tentamentijd worden er 300 plekken bijgemaakt. Het zijn grote open ruimtes die je op alle vloeren ziet. Er zijn geen muren gebruikt. Er is weinig geld voor onderhoud dus is er gekozen voor materialen die mooi oud worden. Degelo zei: het is geen schade als iets kapot gaat, dat heet patina. Is zijn natuurlijke materialen en sobere kleuren gekozen. De bezoekers en de boeken geven kleur aan de ruimte.

image

Antje Kellersohn (directeur van de UB van Freiburg) gaf ons nog wat bezoekersdata en uitleencijfers. En een dame van de meubelleverancier Brunner vertelde ons over Banc, het meubel dat speciaal voor deze bibliotheek is ontwikkeld. Met smalle pootjes zodat je goed onder de meubels schoon kan maken en hoge en lage rugleuningen.

De rondleiding die volgde zal ik in een aparte post beschrijven.

Uiteraard waren er vandaag ook presentaties van niet architecten. Zoals de presentatie van Hendrik Defoort die vertelde over het project van de UB in Gent. Zijn verhaal hoorde ik eind vorig jaar van Sylvia van Pethegem dus maakte ik nu weinig aantekeningen. Maar het blijft een enorm indrukwekkend verhaal.

Morgenochtend de laatste sessies. Over wat meer techische zaken als licht en bewegwijzering. En dan zaterdag naar de Vitra Campus en weer naar huis.

Liber Architecture Group – dag 1

Gister ben ik in Freiburg aangekomen na een autorit van een uur of 6. Yvette pikte me op in Maastricht en samen reden we met de auto naar Duitsland. We hadden onderweg enorme lol.

image

En vandaag begon de Liber Architecture Group conferentie met een bezoek aan de Quartier Vauban wijk.

image

In de stromende regen liepen we hierin rond en vertelde onze gids over de wijk. Deze wijk is 17 jaar geleden gebouwd door een groep sociaal geëngageerde en enorm milieubewuste mensen. Zij hebben heel goed nagedacht over het soort huizen (energie neutraal en vol met zonnepanelen) en het verkeersplan (geen auto’s in de wijk maar aan de rand in parkeergarages, veel fiets- en wandelpaden en ook veel groen).

image

Ondanks de regen was het heel fijn om hier rond te lopen. Yvette en ik gaan misschien vrijdagmiddag nog even terug om nog beter te kijken.

Na de lunch (lekkere wortelsoep) startte de eerste sessie die ging over user experience.

image

Graham Walton (Loughborough Universiteit) leidde ons door een aantal gebruikersonderzoeken (9 in totaal) en de methodologie daarachter. Verschillende groepen mensen doen dit soort onderzoeken en in deze gevallen waren het onderzoeken op 1 gebouw. Er werden wel verschillende methoden gebruikt en Walton meent dat de mix het beste resultaat heeft.

Ongeacht waar het onderzoek heeft plaatsgevonden, studenten laten hetzelfde gedrag zien. Ze laten spullen achter om hun plek te claimen, stilteplekken zijn favoriet maar studenten kiezen de plek die past bij datgene wat ze moeten doen, studenten houden er van om met meubilair te sjouwen en het elders te plaatsen, ze houden van grote tafels, de ICT faciliteiten beïnvloeden het gebruik van de ruimte en studenten hebben een voorkeur voor natuurlijk licht.

Walton heeft zelf veel gehad aan het onderzoek van Crook (moet ik nog even verder onderzoeken) waarin 4 soorten van social learning worden beschreven:
– focussed collaboration
– intermitted exchange
– serendipitous encounters
– ambient socialising

Het was leuk om te zien dat Walton 10 jaar lang foto’s maakte van dezelfde plekken in de library en deze kon vergelijken met elkaar. De verschillen waren groot. En hij vertelde over de eindeloze onderzoeken die zij in de afgelopen 10 jaar deden. Voor hem is benchmarking cruciaal en fijn om lange termijn trends te zien. Hij gebruikt graag onderzoeken van anderen om mensen te overtuigen. En zijn eigen onderzoeken om al die data te verzamelen. Maar zijn voornaamste boodschap: ga in dialoog met de gebruiker en gebruik eens een idee van hen.

image

Olaf Eigenbrodt (Hamburg State and University Library) die ik vorige keer ontmoette in Helsinki vertelde over user participation in the planning process. In zijn bibliotheek hebben ze UX en user driven innovation werkelijk omarmt en dat is heel mooi om te zien. Zij durven het experiment echt aan te gaan, zo laten zij bijvoorbeeld ruimtes leeg om te zien hoe studenten deze in gaan richten. Spullen halen de studenten uit de Library. Iemand in het publiek vroeg nog of ze ook spullen van huis meenamen maar dit was niet het geval 🙂 Studenten vonden het heel interessant om mee te denken maar sommigen methoden waren niet populair. Wat wel goed werkte was de Stabi’s next top model voor de keuze voor de beste stoel.

image

Agnes Mainka (Heinrich Heine University Dusseldorf) vertelde over bibliotheken die zij in haar vakantie bezocht had en dat bibliotheken verschillende soorten ruimtes in moeten richten. Haar focus was  voornamelijk openbare bibliotheken en ik denk dat zij even gemist heeft wie er in het publiek zaten.

En als laatste spreker kwam Frederic Brodkom aan de beurt. Hij werkt in de Library of Science and Technologies van de Catholic University of Louvain. Hij vertelde over een van de bibliotheken waar een nieuw gebouw voor werd gezocht. Dit gebouw werd opengebroken om meet natuurlijk licht binnen te laten en hier werden 720 studieplekken gerealiseerd. Zij deden onderzoek volgens de sweeping methode en bevroegen studenten naar wie ben je, wat doe je hier en waar zit je. Ze liepen een jaar lang elke dag op verschillende tijden door de ruimte om deze meting uit te voeren.

Na deze sessies was er een receptie en kregen wij een film te zien van de nieuwbouw van de UB van Freiburg. Na het eten wandelden we hier nog even langs. Want zo in het donker is het wel een heel mooi gebouw.

image

op bezoek bij de hanze hogeschool groningen

Al bijna 2 jaar zat deze afspraak in de planning en het lukte Marjan Bonink en mij maar niet om hem echt te maken. Tot gister. Toen ging ik op bezoek bij de Hanze Hogeschool in Groningen en dan met name naar de pas verbouwde mediatheek op de Zernike Campus. Marjan haalde me op van het station en had een lunch geregeld met Esther Groot (hoofd afdeling projecten en innovatie). Erg interessant om met elkaar te spreken over campusontwikkeling, horeca en het inrichten van ruimten zoals de mediatheek. Ik kreeg een mooi glossy mee waarin de huisvestingsvisie tot 2020 beschreven staat.

hhg_1

Hierna kreeg ik een uitgebreide rondleiding van Marjan. We begonnen in het café-gedeelte. Toen ik hier ‘s ochtends langsliep dacht ik ook echt dat het een café was maar als je goed kijkt zie je tegen de achterwand nissen met banken om samen te werken bij een scherm. Echt supergaaf gedaan en het werkt. De plek wordt goed bezocht en studenten werken hier graag. Of je nu samen wilt werken, of alleen aan het raam, het kan allemaal. Er is voldoende stroom om alle laptops en telefoon te voorzien.

Draai je je om en steek je de gang over dan kom je hier. De mediatheek (het café-landschap hoort er ook bij hoor maar kan langer open zijn omdat het buiten de deuren van de mediatheek ligt). Hier vind je grote schermen, tijdschriften, een leestafel en een balie.

hhg_3

Nu is dit niet de informatiebalie maar een balie om studenten te helpen bij zoekvragen en informatievaardigheden vragen. De informatiebalie ligt iets verder op. Links van deze ruimte is een trap waar je op kan zitten studeren of kan luisteren naar een docent die iets vertelt.

hhg_4

Om geluidsoverlast te voorkomen kunnen de gordijnen gesloten worden zodat de trap aan het zicht wordt onttrokken van de mediatheek.

hhg_2
De grote schermen zijn touchscreens. Je kan ze gebruiken om in de catalogus te zoeken of om een filmpje aan je medestudenten te laten zien. Marjan denkt nog na hoe ze goed ingezet kunnen worden en hoe je met deze schermen reclame kan maken voor de diensten en producten van de mediatheek.

hhg_5

Heel leuk bedacht vind ik deze pods waar 1 persoon in kan zitten. Dit gebied van de mediatheek is geen stiltezone (die zit op de 1e etage) maar op deze manier kun je je toch een beetje afsluiten. Aan de zijkant kunnen boeken worden geplaatst (toevallig of niet er stond een boek met op de voorkant een foto van de TU Delft Library :)) Maar ook zit er een scherm ingebouwd. En dan denk je, wordt dit gebruikt?

hhg_8

Ja dus. Even snel iets opzoeken en weer verder. Waar ik ook erg van gecharmeerd was, zijn deze banken bij de ramen. Lekker hoog, je kunt er op hangen, of bij een tafeltje op zitten. En op de zijkant een verwijzing naar de plek waar je bent.

hhg_6

En op de eerste etage dan de stilteplekken. Lange tafels, veel studenten, veel stroom. En mooi oranje licht in combinatie met wit tl-licht.

hhg_7

Het meest bijzondere aan deze mediatheek is dat studenten weten wat ze wat mogen doen door slim gebruik te maken van verschillende soorten meubilair. Nergens hangen bordjes dat je stil moet zijn of waar je wat mag doen. Het is gewoon duidelijk van zichzelf.

Naast deze plek liep ik nog door 2 schools, een techniekgebouw, een sportgebouw en een bibliotheek van de universiteit. Hier kregen we ook snel even een spontane rondleiding.

Meer foto’s vind je op flickr.

op bezoek bij de erasmus universiteit rotterdam

Gister was ik met een aantal collega’s op bezoek bij de Erasmus Universiteit Rotterdam. We waren erg benieuwd naar het in september geopende Polak gebouw en kregen daar een rondleiding van Sandra Klarenbeek.

polak

Ik was op tijd dus ik kon even genieten van de entree. Een ruim en open gebied met een enorme trap. Onder aan de trap staan banken met planten waar je even kan zitten, wachten of studeren. Net wat je prettig vind om te doen. Je vindt hier geen balie of receptie. En dat is best een beetje gek. Ook tijdens het rondlopen zagen wij geen EUR-medewerkers of beveiliging. Blijkbaar hoeft dat niet in Rotterdam.

polak2

In het gebouw zijn ongeveer 600 studieplekken te vinden op 6 verschillende etages. Dit zijn verschillende soorten plekken zoals deze oranje stoelen.

polak3

Maar er zijn ook lange banken, ronde tafels, plekken met computers, pekken met in hoogte verstelbare stoelen en nisjes met of zonder scherm.

polak4

Er zijn in het gebouw naast studieplekken, ongeveer 20 onderwijsruimten. Grote of klein lokalen waar college’s gegeven kunnen worden en waar studenten mogen zitten als ze niet bezet zijn. Alle studieplekken zijn voorzien van stroom (2 per plek). En er is veel aandacht geweest voor akoestiek en geluidsoverlast. Ook is er per studieplek individuele verlichting.

polak5

Ook de bibliotheek heeft tijdelijk onderdak gekregen in dit gebouw en er is ook een balie, maar die heb ik even gemist. De tijdschriften en boeken staan op zo’n manier dat ze bijna niet opvallen en mooi opgaan in het gehele concept. Sandra vertelde over wat wel goed werkt en wat een beetje minder. We lopen tegen dezelfde problemen aan, zoals plekken die bezet worden gehouden terwijl de student er niet is, overvolle prullenbakken en veel studenten die op zoek zijn naar een plek. Aan dat laatste gaan wij de komende tentamenperiode iets doen. Tegen het “handdoekje leggen” zeg maar. Ik verklap nog niet was, maar geloof mij het wordt een interessant experiment.

Meer foto’s staan zoals altijd op flickr.