KB-college – Global Librarianship, the Power of the Network

Met plezier stond ik gister om half 6 op om de trein van 6.17 uur te halen. Ik was hierdoor wel wat te vroeg in Den Haag bij de KB maar zo kon ik nog even kletsen met bibliotheekcollega’s en nieuwe mensen ontmoeten. Ik ging naar Den Haag voor het 1e KB-college met als onderwerp Global Librarianship, the Power of the Network. Belangrijkste spreker deze ochtend was Rolf Hapel van de Openbare Bibliotheek in Aarhus (Denemarken). Ik heb het geluk gehad dat ik tweemaal in Aarhus ben geweest. De eerste keer was in 2009. De bijeenkomsten van de Next Library (un)conference waren in de oude bibliotheek en bij de universiteit. Er werd wel gesproken over de nieuwe bibliotheek en het proces daarnaartoe maar de bibliotheek was nog niet af. In 2015 was de nieuwe bibliotheek wel klaar en het was geweldig om daar te zijn. De bibliotheek bruist, er zit leven in en iedereen is super enthousiast. Van beide bezoeken heb ik verschillende blogposts geschreven, die vind je hier, als je die nog eens terug wilt kijken. Foto’s van het bezoek in 2009 staan hier en die van 2015 hier.

En nu dat Rolf Hapel in Nederland was wilde ik hem graag weer horen spreken. Eerst vertelde hij iets over de bibliotheek, de kosten en de vierkante meters. Het gebouw staat op 9 kolommen om ook, als het water van de haven zou stijgen, als een buffer naar de stad te dienen. Maar waarom zou je zo’n enorme bibliotheek bouwen in een digitale wereld. Op welke vragen uit de samenleving ga je antwoorden geven? Hapel verdeelde deze in 3, het gaat om democratie, educatie en cultuur. Het gaat om de library as a space. Het gaat van informatie die overal gevonden kan worden naar iets dat alleen beleefd kan worden in de bibliotheek, van online naar on-site, van informatie naar betekenis en van het ontmoeten van informatie naar het ontmoeten van mensen. Van weten naar beleven en experimenteren. Van georganiseerde evenementen naar dingen die gebeuren.

De bibliotheek is een ruimte voor ontwikkeling en interactie, het opdoen van ervaringen, leren, innovatie, perceptie, overpeinzing en inspiratie.

Hoe zij tot deze bibliotheek en inrichting zijn gekomen is met dank van het publiek. Heel veel, maar dan ook heel veel sessies met gebruikers. Jarenlang, steeds opnieuw, steeds beter begrijpen wat nodig is. Op verschillende manieren mensen mee laten denken, in bijvoorbeeld idea pitches, world cafés, etc. Het gaat om citizen cooperation, user driver innovation, co-production en co-creation. Op de ladder van participatie van Sherry Arnstein uit 1969 (zie ook wikipedia) zijn zij bewogen naar delegated power (samenwerken met burgers als grootste belanghebbende) in plaats van informing en consulting. Als je hier nu ook mee aan de slag wilt kijk dan even bij de toolkit die is ontworpen voor bibliotheken, de Design Thinking for Libraries. Bij deze manier van ontwerpen staat de gebruiker centraal (user centered design). Als je hulp nodig hebt van een bedrijf die je hier bij kan helpen dan raad ik Muzus aan.

de trend movement of citizen engagement is groter dan alleen voor bibliotheken

Een van de ideeën voor deze bibliotheek kwam uit Engeland. Een mash-up (iets creëren uit meerdere onderdelen, soms is dat een website die met widgets opgebouwd wordt) werd vertaald naar een fysieke plek. De mash-up library was een feit. Er werd gezocht naar partijen om samen mee te werken, zij organiseren iets in de fysieke ruimte van de bibliotheek en onderhouden dit. Zijn er vrijwilligers voor nodig dan regelen zij dit ook. De bibliotheek programmeert romdom deze activiteiten ook en zij helpen met de marketing en PR. Inmiddels zijn er 3 jaar na de opening 130 partijen die samen met de bibliotheek deze mash-up library een gezicht geven. Daardoor kunnen er weken zijn dat er 42 activiteiten in de bibliotheek plaatsvinden. De meeste georganiseerd door de partners.

Bij DOKK1 speelt play een grote rol. Op allerlei plekken in de bibliotheek zie je dit terugkomen. Bijvoorbeeld op de interactieve vloer. Of bij de oude consoles waar de vaders vaak weggestuurd moeten worden omdat de kinderen willen spelen. Maar het is ook de enorme glijbaan buiten en de gong binnen de afgaat als er een kindje in het ziekenhuis wordt geboren. Het gaat ook om het niet helemaal inrichten van de ruimte. Iets wat Hapel in Nederland was opgevallen. Wij bedenken alles, wij laten niets vrij. In Aarhus zijn ruimtes die de mogelijkheid hebben om zelf in te richten. Om daar dingen te doen die jij wilt. En ja, soms wordt het dan vies.

Het laatste waar Hapel ons iets over vertelde was Smart City Aarhus. Overal in de stad hangen sensoren en wordt er data verzameld. De bibliotheek helpt mee om deze data te gebruiken in evenementen en activiteiten en de IT afdeling helpt ook met het toegankelijk maken van de data. Momenteel werken zij een een online plek voor de samenwerking tussen politiek en burgers, ze noemen het digital citizen involvement. En Hapel vertelde over de nieuwste medewerker van de bibliotheek, ze heet Norma en is een humanoid robot. Zij verteld verhaaltjes aan kinderen maar luistert ook als de kinderen voorlezen en geeft feedback. Het idee is om haar te koppelen aan Watson zodat zij slimmer kan worden.

Zo’n bibliotheek ontwerpen, inrichten en blijvend innoveren vraagt natuurlijk iets van de medewerkers. Zij worden steeds meer een facilitator, een docent, een projectleider en een professionele host. De oriëntatie van de bibliotheek is gericht op relaties en niet langer op het boekenproces. Hapel zegt ook dat de medewerkers veel meer dan vroeger moeten weten wat er in de samenleving speelt, hoe zij hierop in willen spelen, dat zij veel meer sociale competenties nodig hebben maar dat er ook collega’s moeten zijn die kunnen programmeren en snappen wat ICT kan doen voor de bibliotheek.

Hannah Gent vertelde ons iets over Public Libraries 2020, library advocacy, Europe Loud & Proud en de dingen die zij geleerd heeft in de afgelopen jaren.

Het gaat allemaal om relaties, wie ken je, waar kom je binnen bij de EU en hoe zorg je ervoor dat zij ook bij jou op bezoek komen. Bibliotheekmensen zijn uitstekende ambassadeurs. Niet alleen op managementniveau maar ook aan de balie.

Er is een groep MEP Library Lovers. Esther de Lange is een van de leden van deze groep. Deze groep stelde de lijst 60 boeken voor de zomer samen en op de website van de groep vind je per land een factsheet over libraries and skills in relatie tot Europa.

Naast deze groep is er een groep bibliotheekmensen die samenwerken om de MEP’s meer kennis te geven over bibliotheken, zij noemen zich Library Advocacy Lab.

2019 wordt een belangrijk jaar voor de EU. Er zijn verkiezingen, Brexit en het MFF proposal moet worden goedgekeurd. Nu in contact komen met de MEP uit jouw land heeft heel veel zin.

Gerald Leitner (Secretary General IFLA) nam als laatste spreker het woord. Hij liet ons zien wat er de afgelopen tijd is gedaan, in samenwerking met de leden, aan het tot stand komen van een wereldwijde toekomstvisie. Veel workshops, veel deelnemers en veel input. Deze hebben geresulteerd in 10 highlights:

  • we are dedicated to equal and free access to information and knowledge
  • we remain deeply committed to supporting literacy, learning and reading
  • we are focused on serving our community
  • we embrace digital innovation
  • we have leaders who see the need for strong advocacy
  • we see funding as one of our biggest challenges
  • we see the need to build collaborations and partnerships
  • we want to be less bureaucratic, inflexible and resistent to change
  • we are guardians of the memory of the world
  • our young professionals are deeply committed and eager to learn

Bij deze 10 highlights horen ook 10 kansen die beschreven zijn. Meer daarover vind je op de website van IFLA.

next library 2015 – de lokatie

Na 10 jaar bedenken, bouwen en plannen, was het eindelijk zover. DOKK1 (de openbare bibliotheek van Aarhus) ging open voor het publiek!

dokk1

Op zaterdagavond mochten wij een kijkje nemen in de bibliotheek zonder publiek. Wat een ruimte!

dokk12

Enorme vergezichten. De boeken overheersen niet.

dokk13

Waanzinnig mooi uitzicht over de haven door de grote ramen en fijne hoge plafonds.

dokk14

Veel verschillende soorten plekken voor grote en kleine mensen. En ook voor hele kleine mensen. De volgende dagen brachten de deelnemers van de conferentie door tussen de bezoekers van de biliotheek. Een bijzondere ervaring. Soms kwamen bezoekers even kijken wat we allemaal wel niet aan het doen waren.

dokk15

Door de hellingbaan kan iedereen, met rolstoel of kinderwagen, naar boven. En je kan er stoelen neerzetten of tafels met spelletjes. Er staan ook banken. En zo wordt de hellingbaan multifunctioneel.

dokk16

Tijdens openingstijden is het overal druk. Bij de studieplekken, op de kinderafdeling. Iedereen zoekt een plekje om te doen waarvoor hij/zij komt.

dokk17

Het loket van burgerservices, dat ook in de bibliotheek is gehuisvest, zorgt voor nog meer aanloop. En ook buiten de bibliotheek wordt het terrein goed gebruikt. Maar wat wil je ook met zo’n enorme beerglijbaan.

beer

Spelen heeft een grote rol in de bibliotheek. Zowel bordspellen als (oude) videogames. En dat is iets wat voor mij wel heel erg bij Scandinavie hoort. En misschien ook wel bij de Nederlanders.

Meer foto’s van het gebouw vind je hier.

next library 2015 – dag 3

De keynote op maandag was van Dimitris Protopsaltou uit Griekenland. Hij is de bedenker van Future Library (een interessante groep om te volgen). Hij vertelde over zijn bezoek aan Next Library in 2009 en de ideeen die hij toen mee naar huis nam. Hiermee ontwierp hij een nieuwe bibliotheek maar ook het plan om meer te doen voor openbare bibiotheken. Future Library werd opgericht. Het is een non-profit organisatie dat door samenwerking en experimenten nieuwe ideeen bij bibliotheken brengen. Zij maken het ongewone gewoon om zo nieuwe inzichten te vergaren. Dat zij daarom soms andere disciplines moeten gebruiken is niet erg. Zij willen dat de bibliotheek een positief effect heeft op mensen.

dimitris

Dimitris sprak over transitie. Die van de Future Library, die van mensen (bijvoorbeeld een bibliotheekprogramma om de vluchtelingen te helpen) en van het gebouw van de nieuwe nationale bibliotheek. Deze nieuwe bibliotheek is ontworpen door Renzo Piano en maakt gebruik van de informatie die uit het Future Library beschikbaar komt. Het gaat om de toekomst van de bibliotheek en niet om wie de eigenaar is van een idee. Het gaat om delen en samenwerken. In 2017 gaat deze nieuwe bibliotheek open.

Hierna ging ik naar een workshop van Nate Hill. Ik ontmoette Nate in 2009 bij Next Library en werd enthousiast van zijn energie. Toen ik binnenkwam bij de workshop lag de lego al klaar en ook de opdracht.

lego

Er waren 3 keuzes. Je maakte een Ceremic Studio waar je binnenkomt, geen idee hebt wat je er moet doen en dan is er iemand die je op je gemak stelt. Of je bedacht hoe de eerste dag op school was, onwennig want je bent er al 10 jaar uit. Of je maakte een Foreign Pharmacy waar je in het Chinees medicijnen wilt kopen voor hoofdpijn. Ik koos voor de eerste opdracht.

lego2

Het idee hierachter is dat de beschreven sitiaties ook in de bibliotheek voor kunnen komen. Je bent er al even niet geweest, alles is anders, je voelt je ongemakkelijk en je hebt het idee dat mensen Chinees tegen je praten.

lego3Nadat iedereen zijn bouwwerk had gepresenteerd gingen we verder met 1 van de werkstukken aan tafel. Het idee was om van 3D naar 2D terug te gaan door een moodboard te maken.

lego4

Het is een leuke manier van werken aan de oplossing van een probleem en eigenlijk heel eenvoudig. Je hebt een grote bak lego nodig een iemand die het probleem omschijft en dan komt toch iedereen met een eigen oplossing.

Na de lunch had ik even tijd om van Aarhus te genieten en aan het einde van de middag ging ik mee met een excursie naar een nieuw ontwikkeld gebied. Bente Lykke Sorensen (Head of centre for urban development and mobility) vertelde ons over Docklands.

docklands

Per jaar komen er 5000 nieuwe bewoners in Aarhus wonen. We zagen al banners waar de stad 12.000 nieuwe studenten verwelkomden (van totaal 50.000 studenten). En iedereen wil in het centrum wonen. Er zijn heel veel jonge mensen in Aarhus en dat betekent iets voor de stad en de inrichting daarvan. Trends laten zien dat jongeren online winkelen dus hebt je geen winkels meer nodig, maar wat dan wel? Wat betekent een begrip als city life dan?

De Docklands is een nieuw ontwikkeld gebied aan de haven. Hier komen 8-10.000 mensen te wonen met 12.000 werkplekken. Het gebied beslaat ongeveer 1 vierkante kilometer. Wij bezochten pier 4 met gebouwen als the lighthouse, the iceberg, the house of generations, the ship en met een beetje fantasie zag je waar de town squares gingen komen. Het waaide heel hard toen we werden voorgesteld aan de man die verantwoordelijk is voor alles op de pier wat niet met huizen te maken heeft.

docklands2

Hij vertelde over het Urban Gardening project.

docklands3

Hier hebben 300 mensen/gezinnen een tuintje van 4 kratten dat zij naar eigen inzicht mogen inrichten. Er zijn kippen en bijen. En er staan nog eens 300 mensen op een wachtlijst. Het is een enorm succes. Er komen ook veel mensen van buiten kijken en genieten van het buitenleven. Er is weinig vandalisme omdat iedereen het gebied “beheerd”. Een mooi voorbeeld van een wijk in ontwikkeling waar de komende jaren nog veel zal veranderen.

docklands4

Meer informatie over Docklands vind je hier.
Meer foto’s van vandaag en de andere dagen vind je hier.

next library 2015 – dag 2

Zondag was de 2e dag van Next Library 2015 en we begonnen al vroeg. Om 9 uur werden we weer verwacht in DOKK1. Omdat ik te laat was voor de keynote van Deborah Jacobs en ik buiten de zaal moest zitten heb ik hier weinig van meegekregen. Ik deed dus extra mijn best om op tijd te zijn voor de interactieve sessie Imagining the Library as Studio van Melani Huggins & Margaret Sullivan.

libraryasstudio

Beide dames hebben een toolkit ontworpen om bibliotheken te helpen bij user centered design. Nu is dat niets nieuws voor mij maar ik vind het altijd leuk om met nieuwe tools/kits en mensen aan de slag te zijn. De vraag is hoe ontwerp je vanuit de gebruiker diensten en producten. In plaats van dat uit jezelf te doen. Om dit te kunnen doen wordt er vaak gebruik gemaakt van persona’s en een customer journey. Zo ook deze keer. Ik zat samen met Susan McVey aan de tafel Career Engagement.

libraryasstudio2

En Peter (onze persona) wilde, na zijn afstuderen,  een nieuw ontwerp voor bestek op de markt gaan brengen. Wij mochten bedenken hoe de bibliotheek hier een rol in kon spelen. Om te beginnen door key moments aan te wijzen/ op te schrijven.

libraryasstudio3

Daarna kozen we vanuit een vaste lijst van library as… kaarten welke ruimtes Peter nodig heeft voor de activiteiten.

libraryasstudio5

 

Op de Library as Studio website vind je meer informatie over deze toolkit. Overigens was dit niet de enige toolkit die tijdens de conferentie werd gebruikt. Ook Design Thinking for Libraries was aanwezig. Interessant is dan om te onderzoeken welke toolkit beter werkt (of wat er goed werkt aan beide toolkits) en of het nodig is om een Nederlandse variant te maken naast de Scandinavische en de Amerikaanse. Waar het uiteindelijk om gaat is dat de gebruiker diensten en producten krijgt aangeboden die vanuit zijn belevingswereld zijn ontworpen. En voordat we zover zijn hebben we nog wel een landweggetje te gaan.

Voor de tweede interactieve sessie ging ik mee met een bezoek aan de bibliotheek van de Aarhus School of Architecture.

architecture

Deze bibliotheek heeft zichzelf her uit moeten vinden omdat zij niet heel succesvol waren. De 800 studenten van de School of Architecture wisten niet van het bestaan van de bibliotheek en kwamen er nooit. Totdat de bibliotheek besloot dat alles mogelijk was. Studenten mochten werk exposeren, eten en drinken. Ze mogen zelfs hun verjaardag vieren in de bibliotheek.

architecture2

Rondlopend in de bibliotheek doet het een beetje gedateerd aan maar het voelt reuze gezellig. Overal vind je studentenwerk en heel veel (architecten)lego. Er zijn ongeveer 50 studieplekken in het gebouw en de bibliotheek is van 10-16 uur open. Niet optimaal als je bedenkt dat de studio’s of werkplaatsen 24/7 open zijn. Best frustrerend voor de mensen die in de bibliotheek werken dat snap je. Ze hebben we een hele mooie link met het onderwijs bedacht en dat is de materialen bibliotheek. In de kelder vind je deze.

architecture3

Nu zag ik al eens in Londen ook zo’n materialenbibliotheek en ik blijf er enthousiast over. Uit deze bibliotheek mogen studenten ook materialen lenen (de materialen zijn ook opgenomen in de catalogus) om te gebruiken in presentaties.

architecture4

Met de veranderingen heeft de bibliotheek een plek gecreerd waar studenten maar ook docenten graag komen om elkaar te ontmoeten, om te werken en om geinspireerd te raken. Eigenlijk met weinig investeringen heeft deze bibliotheek zichzelf opnieuw uitgevonden en dat is heel mooi om te zien. Qua m2 is het geen grote bibliotheek maar als betekenis voor de student is deze bibliotheek inmens. Een supermooi voorbeeld van hoe het ook kan.

Meer foto’s van vandaag en de andere dagen vind je hier.

next library 2015 – dag 1

Gister reisde ik met collega Karin naar Aarhus en vandaag startte de conferentie Next Library met een bezoek aan een filiaal van de openbare bibliotheek van Aarhus en een bezoek aan het museum Moesgaard.

We gingen op bezoek bij de Viby Bibliotek, een zeer populair filiaan in het zuiden van Aarhus. Dit filiaal heeft in de afgelopen jaren een transformatie ondergaan waarbij de bibliotheek opnieuw is uitgevonden. De bibliotheek is hiermee veel meer een community centre geworden dan zij al was.

Buiten werd aan ons uitgelegd dat de bibliotheek elke dag open is van 7.00 – 22.00 maar dat alleen overdag er medewerkers aanwezig zijn. Wil je blijven als de medewerkers naar huis gaan dan laat je insluiten. Je kan dan gebruik maken van de bibliotheek maar geen vragen stellen of ondersteuning krijgen. Heel af en toe wordt er wel eens iets gestolen maar dit gebeurd zo weinig dat het verwaarloosbaar is. In de bibliotheek is een punt aanwezig waar je dingen kan doen die wij in NL in het gemeentehuis doen; zoals paspoort verlengen, digid aanvragen, etc.

Wat het meeste opvalt als je binnenkomt in de bibliotheek is het ontbreken van een informatiebalie.

balie

Wat er wel staat is deze, in hoogte verstelbare, tafel. Hier worden klanten geholpen door medewerkers die floor walkers genoemd worden. Deze floor walkers zijn medewerkers die rondlopen en herkenbaar zijn aan een keycord om hun nek. Zij beantwoorden vragen met een meer algemeen karakter voor zowel de bibliotheek als NemBS (de gemeentehuis taken). Zij zijn het gezicht van de bibliotheek. Ook zijn er meer kantoorachtige plekken waar gebruikers vragen kunnen stellen. Deze vragen zijn vaak wat complexer van aard en hiervoor is meer specialistische kennis nodig. De bibliotheekmedewerkers is ook opgeleid om deze vragen te beantwoorden.

koffie

Dit filiaal is niet heel groot. Er is een kinderafdeling, een hoekje met slow koffie en muziek vanaf een platenspeler en verschillende leeshoekjes. Er staan misschien maar 10 computers in de bibliotheek.

lezen

Door goed contact in de community kwamen de bibliotheekmedewerkers er achter dat sommige mensen de bibliotheek niet bezoeken omdat zij geen tijd hebben. Voor deze groep is toen in het winkelcentrum (paar 100 meter verderop) een free library geplaatst.

freelibraryLouise die deze, en 6 andere, free libraries onderhoud kijkt elke week even of er boeken vervangen moeten worden. Ze heeft gemerkt dat er vaak oude boeken in de kast worden gezet. Waarschijnlijk omdat de bewoners van deze wijk veelal ouderen zijn. We bezochten ook een free library bij een school die onder een afdakje stond. De boeken die hier staan worden in het onderwijs gebruikt door kinderen die elkaar voorlezen of docenten die aan de kinderen vragen boeken van thuis mee te nemen en er over te vertellen.

Na de lunch bezochten we Moesgaard museum.

moesgaard

In dit museum vind je archeologie en etnografie op een heel bijzondere manier vormgegeven. Onder het grasdak zijn verdiepingen ingericht als een ware experience en loop je van bronstijd, via de ijzertijd naar de Vikingen en zie je je voorouders op de trap van de evolutie.

evolutie

Laura, onze gids, liep over van de informatie die zij in een uur op ons uitstortte. Interessante materie maar op een gegeven moment zit je hoofd vol en neem je niets meer op. Dus keken Karin en ik nog even naar het Terracotta leger en maakten we wat foto’s van de buitenkant van het gebouw. Hierna gingen we terug naar Aarhus voor een get-together en een officiele opening van de conferentie. Morgen een dag vol lezingen, we starten al om 9 uur!

Meer foto’s van vandaag en de komende dagen vind je hier.

Next Library unConference – Aarhus

Van 14 tot 16 juni was ik in Aarhus (Denemarken) om de Next Library unConference te bezoeken. Op de website kon ik lezen wat er precies met een unConference werd bedoeld:

It is not the main scope to have a programme with a lot of long speeches and presentations – the idea is that the most of the time we will all work together in groups and bring up relevant topics and contribute with mutual knowledge and ideas.

Tijdens de opening op de eerste dag werd nog even uitgelegd wat we nu precies gingen doen. Hiervoor werden vier principes van een unConference gepresenteerd:

  • the people that are here are the right people
  • whatever happens is supposed to happen
  • whenever it starts it is the right time to start
  • when it’s over it’s over

Maar eerst de warming-up met Christian Byrge – oftewel een introductie in het nieuwe denken. De avond ervoor deed Christian ook al iets vergelijkbaars toen wij met zijn allen in de openbare bibliotheek van Aarhus werden ontvangen voor diner & drinks.

obaarhus

Christian was op zoek naar mensen in de zaal die iets gemeenschappelijks hebben, dit kan zijn de haarkleur, de kleding, de schoenen, de lengte, etc. Deze duo’s moeten dan tegenover elkaar gaan staan, ogen sluiten en denken aan een gebeurtenis, een idee, een visie en vervolgens dit in zeer korte tijd overbrengen aan de ander. Voor de mensen in de zaal die er de avond ervoor niet bij waren was dit een leuk spelletje, maar als je het al een keer gedaan hebt denk je toch al snel…. daar gaan we weer. Wat hij niet eerder deed en op zich wel grappig was, was dat hij de hele zaal tegelijk liet schreeuwen YES WE MADE A MISTAKE!! De energie was goed en de zaal enthousiast. Laten we beginnen met de keynotes. Ow nee. Christian heeft nog een aantal tips. Emailen, surfen op het web en je mobiel gebruiken leiden af tijdens de presentaties. Dus deze dingen liever niet gebruiken en je aandacht erbij houden.

Jens Thorhauge

Als eerste kwam Jens Thorhauge het podium op. Hij is de algemeen directeur van de Danish Agency for Libraries and Media.  De titel van zijn presentatie: Next Library… or shrink.

In zijn meer inleidende verhaal sprak hij over de nieuwe bibliotheek, een plek waar gebruikers een belangrijke rol spelen in het aanleveren van content en het aanjagen van innovatie. Maar waar ook interactieve ruimten een plek krijgen. In de geschiedenis ziet Thorhauge drie golven van verandering: van kaartcatalogus naar database, van niet digitaal naar digitaal (internet) en van google en sociale technologieën naar globalisering waarbij een cultuuromslag belangrijk is. Ook ziet hij drie assen in de veranderende wereld: een nieuwe geglobaliseerde economie en technologie, een kennismaatschappij die gebaseerd is op netwerken en een nieuwe mindset die gecreëerd wordt. Dat deze nieuwe kansen ook zorgen voor nieuwe problemen is duidelijk. Er ontstaat een nieuw soort armoede, maar ook nieuwe vormen van fundamentalisme en sociale spanning. Thorhauge haalt hiervoor Otto Scharmer aan. Een naam die ik nog niet kende maar waarvan ik zeker het boek Theory U wil lezen. Volgens Thorhauge zijn er diepgaande culturele veranderingen wenselijk (hij noemde het van solid naar liquid en verwees naar het boek Liquid Modernity van Zygmunt Bauman) waarbij de wereld steeds platter wordt en nieuwe competenties noodzakelijk zijn. Lifelong Learning speelt hierbij een zeer belangrijke rol. Maar ook de constante herdefinitie van de eigen leefsituatie. Het veranderende medialandschap vraagt om nieuwe manieren om mensen te betrekken bij innovatie en verandering.

Hoe past de bibliotheek in dit plaatje? De bibliotheek moet volgens Thorhauge zorgen voor waarde voor haar gebruikers en moet de agenda van de maatschappij ondersteunen, sociale vooruitgang dus. De nieuwe media zijn een middel of een gereedschap om de doelen van de bibliotheek om een antwoord te geven op de uitdagingen die voor ons liggen. Door innovatie te ondersteunen en belang te hechten aan Lifelong Learning kan de bibliotheek haar plaats in de maatschappij veilig stellen. In Denemarken zie je dat het aantal bezoekers van de bibliotheek gelijk blijft maar dat er minder wordt uitgeleend. De gebruikers willen 24/7 toegang en dus zie je dat technologie wordt gebruikt om dit te realiseren.

the library space is becoming the medium

Maar hoe nu verder? Volgens Thorhauge claimen de openbare bibliotheken al een nieuwe rol door die derde plaats te zijn, activiteiten rondom leren te organiseren en door relaties aan te gaan in plaats van alleen maar aan te bieden.

Helene Blowers

Hierna was Helene Blowers aan de beurt. Haar presentatie had ik nog niet eerder in zijn geheel gezien maar er is (eerder) al zoveel over geschreven dat ik mijn samenvatting hier niet zal geven en zal volstaan met het embedden van haar presentatie.

Gene Tan

En toen betrad Gene Tan het podium. Wat een bijzondere verschijning was dit, zeker een die je niet snel associeert met een bibliotheek. Hij begon met een spelletje.

Gene Tan laat nu de hele zaal het spelletje doen from moqub on Vimeo.

Het kwam hier op neer: pak de wijsvinger van de persoon naast je vast in jouw hand en terwijl er een verhaal wordt voorgelezen knijp je heel hard in die vinger als je het woord book, face of facebook hoort. Hilarish.

Hierna sprak Tan over The Unlibrary Service: Subvert. Zijn presentatie maakte hij op een servetje in het vliegtuig en was redelijk chaotisch.Wat ik ervan heb onthouden is dat Tan met zijn team iets heeft ontwikkeld dat heet Ask Stupid Questions – the unGoogle Search. Met een groep gaat hij bij bedrijven langs en doet dan sessies die veel overeenkomsten hebben met Japanse gameshows. Nadat het bedrijf stomme vragen heeft gesteld gaat het team aan de slag en na 8 uur hebben zij de oplossing gevonden.

En Tan sprak over het project UnLibrary:

Project UnLibrary -redefining libraries: unconventional . unravelled . unbound
Project UnLibrary WHAT IF YOU TOOK OVER A LIBRARY? HOW WOULD IT LOOK LIKE?
Project UnLibrary is a social experiment to prototype a participatory ‘library within a library’. This would involve a group of outsiders who were non-librarians, who would ‘take over’ a space within a public library, and redesign it towards an end-goal in mind.

Na de keynotes was het tijd voor workshops. In vier verschillende zalen werd dieper ingegaan op bepaalde onderwerpen. Nu is het lastig om in een collegezaal een workshop te houden en dus werd de workshop van Chriss Batt over Libraries in the Knowledge Landscape meer een lezing dan een workshop.

Nate Hill & Peter Alsbjer

Nate Hill van de Brroklyn Public Library had hetzelfde probleem. Hij vertelde over de Library Outpost – a new service model for urban public libraries.

In het kort komt het model van Hill hierop neer.

  • Strategic location. The Outpost is a small space in a commercial area, a business improvement district, or a transportation hub. Rather than bring the patrons to the library, the Outpost brings the library to the patrons.
  • Extended service hours. The Outpost will be open from 8AM until 10PM, giving the community access to library materials, exhibitions, and programs during the times most convenient to them.
  • Collection available via online holds system. Rather than providing a localized browsing collection, the Outpost will connect users to all library materials via the catalog.
  • Reference service. Outpost staff will provide exceptional reference services using online databases and internet searching strategies. All reference sources will be electronic.
  • Wireless access and digital library content. The Outpost will be a comfortable WiFi zone to work in from a table or play in from a lounge chair. Through patrons’ portable devices they can access digital content via the library website.
  • Programming and Exhibition space. The Outpost will feature exhibitions that pair the library’s collection and services with art related to community interests. The space will also be flexible enough to accommodate performances, lectures, concerts, discussions, even meals during evening hours.

Dus geen collectie, maar wel de toegang tot de collectie. Op een strategische plek, dit kan zijn een kantorengebied in de stad, een winkelcentrum of op een station. En weinig vloeroppervlak, Hill heeft het dan over 160m2.

Hill vertelde ook over het project Greenpoint Poetry. Meer hierover lees je op zijn weblog.

Peter Alsbjer die ook in deze workshop als spreker op mocht treden is een oldschool librarian. Hij zette Ning in om de bibliotheek virtueel te maken.

De vraag aan de zaal aan het einde van deze workshop was: kun je een bibliotheek openen zonder boeken? Mag je het dan nog een bibliotheek noemen? Ook al kun je alles online aanvragen? En dat zijn vragen om eens langer over na te denken. Dan voeg ik deze vraag hier nog aan toe: als je het geen bibliotheek noemt komen er dan weer groepen binnen die je al jaren kwijt bent?

Martin Brynskov

De laatste workshop van de dag die ik volgde was die van Martin Brynskov. Hij is onderzoeker aan de universiteit van Aarhus en houdt zich bezig met Digital Urban Living waarvoor hij samenwerkt met journalisten en mensen uit de media. Brynskov vindat dat de dingen die mensen met hun mobiele telefoon doen allemaal relevantie hebben voor de bibliotheek.

Brynskov ziet de volgende relevante trends:

  • trend 1: digitalisering – ebook, kindle, iphone
  • trend 2: mobile en childern – in Scandinavië krijgen kinderen erg vroeg al een mobiel, eerder dan in Japan – new mobile services
  • trend 3: near field interaction – payment, ID
  • trend 4: contextualization (augmented reality) – location based services
  • trend 5: de contextualization – place is an optional experience, not a requirement

Na zijn korte presentatie gingen de deelnemers in de zaal nadenken over deze trends en wat de bibliotheek hiermee zou kunnen doen.

Chris Batt

De eerste spreker op de tweede dag was Chris Batt. Hij sprak over Learning Spaces en de titel van zijn presentatie was Learning was never was what it used to be. Batt heeft de laatste zeven jaar met politici gewerkt en denkt met hen na over nationale politieke framework rondom bibliotheken. Net als de spreker van de eerste dag gebruikt Batt quotes van andere auteurs om zijn verhaal te onderbouwen. De eerste auteur die hij aanhaalt is Manuel Castello en zijn boek The Rise of the Network Society (link naar Google Books). Batt beschrijft een van de problemen die in dit boek worden beschreven en die the land of informed bewilderment wordt genoemd. Iedereen heeft toegang tot informatie maar mensen weten niet wat ze ermee moeten doen. Dit probleem oplossen is datgene dat de maatschappij in de toekomst zou moeten doen.

Batt stelt het publiek een vraag: als bibliotheken nog niet zouden bestaan, zou iemand ze dan uitvinden? Bij deze vraag gaat het om een paar dingen. Kun je als bibliotheek op lange termijn sociale waarde opbrengen? Hoe ziet de next librarian er uit? Wie werken er de komende 50 jaar in de bibliotheek? Wat wil je het publiek geven en is dit haalbaar?

Boeken spelen nog altijd een grote rol in bibliotheken en zijn belangrijk in het debat. Volgens Batt is dat verkeerd. Hij ziet namelijk een gevaar in het feit dat wij onszelf blijven herhalen met iets dat al vanaf 1416 bestaat, namelijk boeken. Toen de boekdrukkunst ontstond kwamen belangrijke mensen bij elkaar die spraken over de toekomst van het handgeschreven boek. Toen dacht men, als wij de boekdrukkunst negeren, gaat deze vanzelf wel weg. En dus meent Batt dat wij los van het medium de rol van de bibliotheek moeten definiëren en hiermee maximale waarde aan de gemeenschap geven. Batt geeft quotes uit Susan Greenfields boek Tomorrow’s People en uit Clay Shirkys boek Here comes Everybody om aan te geven dat iemand die is geboren in de 21e eeuw geen nostalgische gevoelens heeft ten opzichte van het gedrukte boek.

Batt ziet een rol voor bibliotheken als het gaat om Learning for Life. Zijn onderzoek zal ook de komende tijd dit onderwerp hebben.

help everyone to discover and understand more about the world everyday

ziet Batt als de missie van de openbare bibliotheek. Hiervoor moet een ander soort bibliotheekmedewerker opgeleid worden. Een knowledge warrior in plaats van een bibliothecaris. En zullen samenwerkingsverbanden gezocht worden met andere instituten in het kennislandschap, zoals musea, archieven, etc. om samen leiders te worden in het kennisnetwerk.

Meer presentaties van Batt vind je op Slideshare.

Deborah Jacobs

Na Batt is het tijd voor Deborah Jacobs van de Bill & Melinda Gates Foundation om iets te vertellen over Global Libraries in haar presentatie  Libraries building communities and communities building libraries – a call to action. Haar presentatie is meer een wakkerschudsessie. Het is wat haar betreft te laat als wij ons alleen maar bezig gaan houden met advocacy, wij moeten rebellen worden als wij willen dat de politiek ons werk blijft ondersteunen. 

Haar vraag aan de zaal: welke competenties hebben nieuwe bibliothecarissen nodig? Uiteraard is dit charisma, maar ook durven opstaan en spreken voor datgene waarvoor je staat. Vaak zijn het niet de traditionele bibliothecarissen die dit doen maar mensen vanuit andere bedrijfstakken die de rol van de bibliothecaris overnemen. En je kunt je afvragen of dit heel erg is.

Conclusie

Na deze lezing stond er nog een workshop op het programma waarna het symposium alweer afgelopen was. Anderhalve dag unConference in Aarhus en ik ging weer op weg naar huis. Wat mij is bijgebleven is het enthousiasme van onze noorderburen. De medewerkers van de Openbare Bibliotheek in Aarhus die al jaren wachten op een nieuw gebouw dat er hopenlijk in 2017 gaat komen. De medewerkers van Library10 die juist eens niet doen wat je in een bibliotheek verwacht en hier ontzettend succesvol in zijn. Het is gewoon interessant om mensen te spreken met hetzelfde vak in een ander deel van de wereld, een ander deel dat eigenlijk heel dicht bij Nederland ligt. Vreemd eigenlijk als je erover nadenkt, mijn focus ligt vaak op de Verenigde Staten, terwijl er dicht bij huis ook voldoende te leren en te beleven valt. In ieder geval heeft het werkbezoek aan Helsinki en de conferentie in Aarhus ervoor gezorgd dat ik interessante contacten heb gelegd, heb kunnen vertellen over wat wij in Nederland doen en hiermee deuren heb geopend voor samenwerkingsverbanden in de toekomst.

Helsinki & Aarhus

Aanstaande woensdag vertrek ik voor een werk gerelateerd tripje naar Helsinki en Aarhus. In de twee dagen die ik in Helsinki heb ga ik verschillende bibliotheken bezoeken, waaronder de bibliotheek van de Technische Universiteit.

tkk

Maar of ik tijdens dit bezoek ook iemand die bij de bibliotheek werkt te spreken krijg is nog maar de vraag. Ik had namelijk de directeur een mail gestuurd. Zijn naam kreeg ik van mijn directeur en na wat zoekwerk op de website vond ik de persoonlijke pagina van Ari Muhonen. Ik plakte het emailadres dat ik op de pagina vond in een email en voila, verzenden en klaar. Dacht ik. Maar ik hoorde maar niets. Een week later nog niets. Dus ik een mail naar het algemene mailadres verzonden. En weer niets. Inmiddels weet ik waarom. Het mailadres op de pagina van Ari Muhonen betekent, als je de woorden gaat vertalen, voornaam.achternaam@tkk.fi. Tsja en als je dat niet weet dan komt een mail aan dat adres natuurlijk nooit aan. Afgelopen week kreeg ik een mailadres van de bibliotheek en toen ik daar naartoe mailde kreeg ik zowaar een antwoord. Morgen gaan zij contact met mij opnemen. Dus als het even meezit bezoek ik donderdagmorgen deze bibliotheek.

Donderdagmiddag ga ik naar de Nationale Bibliotheek van Finland.

nationalfinland

Hier krijg ik een rondleiding van Liisa Savolainen (Research Library Services, Director).

En dan om 16.00 uur word ik bij deze bibliotheek opgehaald door Nicola Nykopp (Planning Officer) van de Universiteitsbibliotheek van Helsinki. Zij gaat mij de het Learning Center Aleksandria en de Library of Behavioural Sciences laten zien. Deze laatste is drie jaar geleden nieuw gebouwd.

En dan vrijdag. Vrijdag wordt heel erg leuk. Ik mailde met twee directeuren, die van de Openbare Bibliotheek en die van Library 10. En zij schakelden allerlei mensen in om van mijn tripje een waar feestje te maken. Vooral Harri Annala is geweldig. Hij stelde een programma voor mij samen en gaat de hele dag met mij op stap. Eerst naar de Openbare Bibliotheek voor een meeting met de directeur en nog anderen die mij heel graag willen ontmoeten (ik schijn al bekend te zijn, ook in Finland :)). Dan naar Library 10 en de City Library Meetingpoint. En dan gaan we ook nog naar Espoo om de bibliotheek daar te bezoeken.

En het hotel in Helsinki waar ik mag slapen….. laten we zeggen dat ik daar erg van ga genieten.

Op zaterdag vertrek ik van Helsinki naar Aarhus in Denemarken voor de Next Library Unconference. De conferentie begint met een excursie. Ik heb gekozen om mee te gaan naar de bibliotheek van Hjørring. Op maandag en dinsdag zijn er voldoende sessie om naartoe te gaan. Kiezen was lastig want er zitten veel erg interessante dingen bij. Maar waar ik vooral naar uitkijk is het ontmoeten van oude bekenden en veel nieuwe mensen.

Mijn trip heb ik in TripIt ingevoerd. Deze online app heeft ook een iPhone variant en synchroniseert deze met elkaar. Superhandig om alle info bij elkaar te hebben over vluchten, hotels, afspraken en plattegronden. En ik heb mijn gegevens gedeeld met die mensen voor wie het handig is om te weten waar ik precies uithang.

Ik heb enorm veel zin in deze trip. Ben nog niet eerder zo ver naar het noorden gereisd dus dit is een geheel nieuwe ervaring voor mij. Uiteraard zal ik bloggen en op twitter mijn ervaringen delen.