cubiss bijeenkomst – collectioneren nieuwe stijl

Vorige week reisde ik naar Strijp-S om bij Seats2Meet een Cubiss bijeenkomst bij te wonen. Het thema was al bekend omdat een aantal maanden geleden een zelfde soort bijeenkomst was georganiseerd voor Limburgse bibliotheekdirecteuren bij De Domijnen in Sittard. Toch stond er voldoende nieuws op het programma om het een interessante middag te maken. En waren er genoeg nieuwe mensen om te ontmoeten.

Cubiss had de middag als volgt aangekondigd:
Iedere bibliotheek is met zijn omgeving in gesprek over de toekomst van de bibliotheek. Een vraagstuk dat urgenter is dan ooit, gezien de voortgaande digitalisering van informatie, veranderingen in de samenleving en de terugtrekkende beweging van de overheid. Om richting te geven aan de ‘bibliotheek van de toekomst’ zijn bibliotheken zoekende. Een belangrijke vraag die daarbij wordt gesteld, is wat de rol en betekenis van de collectie is.

De introductie hierop werd gegeven door twee ministers van het ministerie van Verbeelding, Rob Bruijnzeels en Joyce Sternheim. Zij presenteerden het visiestuk van collectie naar collectie. Het visiestuk is zeker de moeite waard om eens te lezen en de aanbevelingen goed tot je door te laten dringen. Het zal ook een stuk zijn dat de komende tijd vaak wordt aangehaald en dan is het ook fijn om de inhoud te kennen.

Na het visiestuk vraagt de dagvoorzitter aan drie bibliotheekdirecteuren om te reageren op de inhoud.

De directeur van de Openbare Bibliotheek Den Bosch geeft ons een inkijkje in hoe zij met een jaarthema aan de slag zijn gegaan.

Zij kozen voor het thema tijd en hebben alle activiteiten daaraan opgehangen. Een mooi idee en zeker goed uitvoerbaar. Ook voor de klanten is het dan duidelijk dat een activiteit bij het jaarthema hoort. Alhoewel ik van iemand uit de zaal begreep dat een nieuw ontworpen meubel die in de bibliotheek stond met boeken over tijd niet werd gezien als onderdeel van het geheel. Deze bibliotheek zocht heel duidelijk de verbinding tussen de collectie en de programmeurs. Een verbinding die in veel bibliotheken, zo begrijp ik, een beetje verloren is gegaan toen deze afdelingen uit elkaar zijn getrokken.

De presentatie van Errol van de Werdt (directeur Stichting Mommerskwartier in Tilburg, waar ook het Textielmuseum onder valt) had de mooie titel, het museum is geen meneer meer. Voor mij is het Textielmuseum en heel goed voorbeeld van een museum dat zich de afgelopen jaren opnieuw heeft uitgevonden. Ik kom er graag en volg ze ook online. Misschien heeft dat ook te maken met het feit dat een oud collega uit Rotterdam in de bibliotheek van het museum werkt en haar kwam ik dan ook hier weer tegen. Nederland is ook maar een heel klein land.

Zijn betoog was inspirerend en ja ik heb aantekeningen gemaakt maar om nu de kern hier uit te pakken vind ik lastig. Het is vooral de manier waarop zij in Tilburg omgaan met het begrip betekenis geven en participeren/co-creëren dat ik bijzonder vind. Zij zijn een museum, een werkplaats en een academie in een. De lijntjes met Tilburg zijn kort en een bezoek op korte termijn zit in de planning. Ik ga hier vast nog meer over schrijven.

Na de presentaties was het tijd in groepjes van 10 in een worldcafe setting verder te praten over de uitdagingen die ons te wachten staan. Er was ook gevraagd om iets mee te nemen voor de collectie nieuwe stijl. De meesten hadden een boek meegenomen wat niet mocht ontbreken.

En ik natuurlijk niet. Ik had niets meegenomen omdat ik een mens mee wilde nemen (en die waren er al genoeg in de zaal). Een mens met een mooi verhaal dat was mijn toevoeging aan het geheel.

En Erik Boekesteijn, die de dag afsloot, had het ook over de mensen en hoe je de collectie en de verhalen met hen kan verbinden. Zijn jaar als beste bibliothecaris van Nederland is voorbij en nu brengt hij een deel van zijn tijd door in het land. Voor de KB mag hij namelijk bibliotheken helpen met innovatie. En zo kwam hij laatst ook langs in Limburg.

Voor dat idee moet ik nog even verder aan de slag met collega’s. Maar er is een zaadje geplant en dat is altijd goed. Als de zon weer gaat schijnen wordt dat een heel leuk idee met veel verbindingen. Ook met de collectie. En met mensen.

Cubiss had een goede middag georganiseerd op een inspirerende plek. Ik laat het allemaal even bezinken. Maar een lijst van te-lezen-rapporten en visies. Mocht je nu een tip voor me hebben, laat het me even weten. Mag via de socials of de mail, je weet me wel te vinden.

The Makers Library – Cubiss strategische conferentie

Op dinsdag 2 april organiseerde Cubiss een strategische conferentie met als thema The Makers Library.

Transformeert de uitleenbibliotheek naar een makers-bibliotheek? Welke thema-gerichte allianties kunnen hierbij ontstaan? Deze vragen staan centraal tijdens de conferentie The Makers Library, georganiseerd door de Brabantse Netwerkbibliotheek (BNB).

Wilt u zich een mening vormen over fenomenen als kenniswerkplaatsen, open leercentra en fablabs, en de kansen die ze bieden, kom dan naar deze bijeenkomst over de strategie van de bibliotheek.

Marjan Middelkoop opende de dag met een quote van David Lankes.

the mission of Librarians is to improve society through facilitating knowledge creation in their communities

Een quote om over na te denken en stil bij te staan. Wat is de relatie van de Makers Library en de creation in de quote van Lankes? De rest van de dag zal het hierom gaan. Te beginnen bij Hans Mommaas, hoogleraar Leisure Studies aan de Tilburg University. Zijn presentatie heeft de titel Art and Culture in an Age of Confusion gekregen.
mommaas
Bibliotheken hoeven zich niet alleen te voelen in de queste voor de toekomst, ook andere instellingen zoals universiteiten, musea, muziektheaters denken hierover na. Mommaas geeft als voorbeeld het Tate Modern in Londen. Hij noemt dit een heruitvinding van een museum. Het probleem van teveel schilderijen en te weinig muren losten zij op door een nieuw gebouw te zoeken. In dit geval een gebouw in een industriële omgeving. De hele wereld transformeert en de bibliotheek is een niet op zichzelf staand onderdeel daarvan. Mommaas gaat ons geen nieuwe inzichten brengen. Wel bouwt hij zijn verhaal op aan de hand van 3 onderdelen.
  1. the changing landscape of art and culture
  2. possible consequences
  3. what’s in it for the library
In het veranderende landschap begeeft zich de mobiele mens. Rondreizen over de hele wereld is als een recht verworden. En daarmee is het culturele landschap overvol. Want niet alleen musea en theaters vragen om aandacht, ook producenten (zoals Disney) en de televisie nemen deel aan dat landschap. Het culturele landschap is geëxplodeerd. Hiermee is een nieuw fenomeen ontstaan; vrijetijdsstress  We hebben nog steeds hetzelfde aantal vrije uren als in 1975, maar we hebben meer geld en hulpmiddelen (zoals fotocamera’s). Lezen doen we steeds minder. Uitgevers zeggen dat dat onmogelijk is want er worden nog steeds meer boeken verkocht. Worden deze boeken wel gelezen, vraagt Mommaas zich af. Of is het kastvulling, zo’n stapel boeken met een label misschien/ooit/als ik tijd over heb.
Iedere culturele vorm heeft zijn eigen identiteit (film, vinyl, muziek). Maar in een digitale wereld is die eigen identiteit niet langer herkenbaar. Dit heeft gevolgen voor de cultuur. Maar hoe dan? Mommaas geeft als voorbeeld tekst. Storytelling is de metafoor voor tekst geworden. Cultuur is en er in overvloed en dus verzinnen we verhalen. De Efteling is niet langer een pretpark maar een gastheer van verhalen. 013 is niet langer een poppodium maar een plek voor magische momenten. Cultuur is langer verbonden aan binnen. Ook buiten vind je cultuur bijvoorbeeld tijdens evenementen. Het is het sociale, het onderdeel zijn van, wat mensen cultuur laat omarmen. Of dat nu buiten of binnen is maakt geen verschil.Er staan in Nederland veel gebouwen leeg. Kerken krijgen andere bestemmingen. Industriegebouwen en ziekenhuizen vervallen tot puin. Je kan hier, meent Mommaas, creatieve industrie in plaatsen. Maar zoveel creatieve industrie hebben we in Nederland niet. En dus ontstaat er een paradox. Aan de ene kant zien we een culturalization of society (met cultural values are of increasing importance in everyday social practices and strategies) en aan de andere kant een deculturalization of culture (met the domain of arts and culture are less and less ‘ taken for granted’ / ‘desacralization‘). We zijn op zoek naar nieuwe manieren om waarde te creëren, Mommaas noemt het een license to operate. Deze is namelijk niet langer evident. Waarom zou er publiek geld aan een culturele activiteit gegeven worden als er zoveel culturele activiteiten zijn. We hebben behoefte aan een nieuwe discours, een van expressie. Mommaas heeft er een term voor. Hij noemt het de hybrid ‘expressive’ economy. Hierbij wordt de economie van het delen gecombineerd met de economie van de competitie.exploration VERSUS exploitation

creation, community & self expression VERUS production, organization & copyright
imagination, interaction & peer group VERSUS commodity, consumption & market

Om dit te realiseren moeten we in overleg blijven met elkaar. Nieuwe combinaties maken van content, services en experience. Bibliotheken moeten, volgens Mommaas, een nieuwe combinatie zijn van deze drie dingen. Laat het uniek zijn, geeft hij mee als boodschap. Relaties veranderen. Relaties tussen productie en consumptie, tussen cultuur en sociaal, tussen reëel en virtueel. Zeker voor bibliotheken. De explosie van informatiekanalen en platformen, de digitalisering, de altijd en overal, de interactiviteit, de open access. Betekent dit het einde van de bibliotheek als mediator, of educator?

Mommaas ziet uitdagingen daarmee sluit hij zijn verhaal af. De uitdagingen zitten tussen:

between books and information
between reception and co-production
between content and experience
between education and services
between “for you” and “by you”
Louise Overgaard is de volgende spreker. De titel van haar presentatie is Shut up and hack! Overgaard (team manager Bibliotek Aarhus Denemarken) vertelt over een bibliotheek waar ik al jaren naar uitkijk. In 2009 was ik in Aarhus voor de Unconference. Toen zagen de maquette en de impressies er al waanzinnig uit en nu zal de nieuwe bibliotheek bijna klaar zijn, eind volgend jaar om precies te zijn. In de aanloop naar deze nieuwe bibliotheek werken ze heel erg veel met gebruikers. De bibliotheek wordt dan ook niet zomaar een bibliotheek, maar een:
aarhus
inspiration space – learning space – performative space – meeting space.
Om daar te komen hebben ze een aantal kernwoorden gekozen:
space for media -> space as a media
on-line -> on site
information -> meaning
facts -> credibility
meeting information -> meeting people
knowing -> experimenting
visitors -> resource person
neutrality -> sensing
seriousness -> sense of humour
overgaard
Een mooi voorbeeld van user driven innovation is de people’s lab. Om te zorgen voor innovatieve ruimtes voor de gemeenschap stelden zij zichzelf een aantal vragen.
  • how can the library create a room that encourages citizens’ ability to innovate?
  • how can the library arrange meetings between interdisciplinary knowledge areas?
  • how can we create something with power and energy in the local community?
 De Fixer’s manifesto speelt hierbij een belangrijke rol. Overgaard vertelt vol trots over haar bibliotheek. En dat mag ook wel, het wordt een bijzondere plek. Met zoveel innovatie en energie moet het wel een voorbeeld voor ons allen zijn. Nu alleen nog even wachten tot het gebouw klaar is en dan een reisje naar Aarhus boeken.
Na de lunch bezocht ik 2 sessies. Bij de eerste sessie leerde ik meer over de FabLab Truck en mocht ik een machine proberen die mijn logo in hout printte.
logo
Deze machines vind je vaak terug in een FabLab:
lasersnijder
vinyl snijder
CNC
3D printer
borduurmachine
polycom (video verbinding met andere fablabs)
en ook: handgereedschap en elektronica
fablabtruck
Op www.fablab.nl vind je meer informatie over de FabLabs die er in Nederland zijn.
De tweede sessie ging over een project van Jan van Avezaath (Cubiss) en Hans van Driel (Tilburg University) Ik lees de wereld.

Ik lees de wereld bestaat uit 25 routes met beelden en geluiden. Lezen is een verhaal beginnen en alles is een verhaal. Iedereen kan lezen, ook als je niet kunt lezen.
ruiken is lezen met je neus
kijken is lezen met je ogen
horen is lezen met je oren
voelen is lezen met je vinger
proeven is lezen met je tong
Hans van Driel legt de achtergrond bij dit project uit. Er zijn 3 fasen waar je doorheen gaat.
1. firstness – categorie van de mogelijkheden (wereld barst van de mogelijkheden, op alle niveaus) – categorie wordt vaak geassocieerd met creativiteit/esthetica
2. secondness – categorie van de keuze / actie (al dan niet bewust) – ethiek / handelen en geoorloofd handelen
3. thirdness – categorie van gewoonte / structuren / regelmaat – was eerst een firstness (keuze uit afleveringen op televisie) daarna een secondness want je kiest iets – dan een thirdness omdat je elke zondagavond dezelfde serie kijkt

hoe mooier de mislukking – hoe groter het succes

Met Ik lees de wereld worden bovenstaande categorieën blootgelegd. Vanzelfsprekendheden komen boven, waarom dit of dat verhaal? Welk verhaal vertel je niet maar had je kunnen vertellen. Vertel je altijd het veilige verhaal, ook al is dit niet het beste verhaal?

ikleesdewereld
Er was geen afsluitende sessie, wel een borrel. Een plek om iedereen weer even te spreken. En ik, als UB’er uit Zuid Holland. Wat deed ik hier en wat neem ik mee? Ik heb per 1 februari een nieuwe functie gekregen, ik mag me nu Head of Open Spaces noemen. Ik leg een andere keer uit wat Open Spaces zijn en wat het voor de TU Delft Library betekent. Voor mij is de Makers Library een onderdeel van Open Spaces en dus wilde ik me laten inspireren. En dat is gelukt. Het was een interessante dag die, ik hoop, navolging vindt en misschien nog wat meer verdieping in het praktische krijgt.