De kunst van het veranderen

Bijna niemand houdt van verandering, ikzelf in sommige gevallen ook niet. Maar vaak vind ik het wel leuk en interessant of sta ik er zeker voor open. De meeste klachten die je hoort als het gaat over veranderen is dat mensen echt niet willen, waarom iets veranderen als het goed werkt of voelt? Weerstand is een veelgehoord woord. Maar soms kun je niet anders. Soms moet je als bedrijf mee in de vaart der volkeren en verandering hoort daar dan eenmaal bij.

In het kader van het nieuwe werken bij de TU Delft ging de 2FLOW-groep twee dagen op cursus. We werden ondergedompeld in verschillende theorieën die allemaal hetzelfde onderwerp kenden, namelijk veranderen. Met verschillende werkvormen gingen we met deze theorieën aan de slag. Allemaal met onze rol als adviseur, begeleider of coach in het achterhoofd. Wij voeren de pilots die nu spelen bij de TU Delft niet uit, maar begeleiden en ondersteunen wel. En ook dan krijg je te maken met veranderingen en weerstand.

Een van de veranderkundige theorieën kent drie rollen die je aan kan nemen. Jaap Boonstra geeft het goed weer in onderstaand schema:

In de rol van expert los je het probleem van de klant op, maar in de dokter – patiënt rol luister je en wordt de meest optimale oplossing gezocht, dit laatste voelt veel meer als samen. De beste rol in ons geval is van het proces, je luistert naar de problemen van de klant maar deze komt zelf met de oplossing.

Telkens als een theorie was besproken kregen wij een opdracht met een van de pilot als voorbeeld. We oefenden in het vragen stellen en het helder krijgen van het probleem. Vragen stellen kan vanuit verschillende perspectieven. Denk aan het vraagstuk en stel vragen die gaan over feiten (objectieve gegevens), doelen, visie, principes, middelen en wegen. Als je vanuit deze perspectieven een vraagstuk probeert te beantwoorden dan krijg je een goed beeld van de vraag. Deze manier van vragen stellen kent ook valkuilen, zoals het te snel een antwoord zoeken bij een feit. Bijvoorbeeld: mijn mensen kunnen dit niet dus ik geef ze een training.

Naast het veranderen met een bepaalde rol in gedachten kun je ook veranderen vanuit de 5-kleuren veranderleer van Caluwe en Vermaak (Twijnstra Gudde). Meer informatie hierover staat op de managementsite.

In onderstaand filmpje leggen de bedenkers uit hoe de kleuren werken en hoe je ze in kan zetten in een verandertraject.

Wij zelf hebben vragenlijsten ingevuld om te kijken welke kleur wij zijn in denken en doen. Toen we van elkaar de kleuren zagen kwamen we tot de conclusie dat sommige kleuren in het team ontbreken. Dat is op zich niet erg, je kleur is een voorkeur, dat wil niet zeggen dat je niet vanuit een andere kleur kan denken en doen, het kost alleen iets meer moeite.

Tussen de theorie en oefeningen door hielden we allemaal een korte presentatie van 10 minuten. Dit kon zijn over een onderwerp dat je inspireert of over een probleem waar je tegen aan loopt. In mijn 10 minuten vertelde ik mijn verhaal. Van hoe ik ben opgegroeid, waar ik heb gestudeerd en hoe ik off- en online getypeerd kan worden. In mijn beleving zijn alle verhalen die leven op de TU Delft, dus alle verhalen van mijn collega’s, belangrijk bij de invoering van het nieuwe werken. Het zijn naar mijn idee, de verhalen van mensen die ervoor zorgen hoe iemand tegen het nieuwe werken aankijkt, of hij er voor open staat en of hij mee wil in de verandering. Door oog (of oor) te hebben voor deze verhalen, ze aandacht te geven en ze te gebruiken kan, denk ik, veel weerstand voorkomen worden.

Een derde theorie die de revue passeerde is het 7-krachten model van verandering van Berenschot.

Er zijn een aantal dingen die je jezelf kan afvragen als je deze krachten gebruikt. Zoals wat gebeurd er als we de verandering niet doormaken? Wat is het lonkend perspectief? Oftewel maak er een beeld van, maak het voor iedereen helder wat de visie is, iedereen moet het kunnen begrijpen. Maar vooral laat iedereen hierover nadenken. Succes doet geloven, kleine successen zijn ook successen en deel deze dan ook. Sfeer (of spirit zoals in bovenstaand schema) geeft energie. Hoe breng je de juiste energie er in? Je wilt verandering niet opleggen maar wel dat mensen zelf verantwoordelijkheid nemen. Eigenlijk wil je dus verleiden. Samen ontdekken wat er leuk is aan de verandering.

De eerste dag is bijna ten einde als we de laatste reeks oefening moeten doen. De eerste oefening in deze reeks gaat over vertrouwen. Met onze ogen dicht worden we door collega’s door de ruimte geleid. Dit is eng en je moet loslaten. Je moet de ander vertrouwen. Gelukkig gaat het goed. Het vertrouwen in de groep in elkaar is groot. Dit is best bijzonder, we kenden elkaar tot een half jaar geleden niet maar zijn samen het avontuur ingedoken. Allemaal heel verschillende mensen met een gezamenlijk doel.

De volgende oefening heet de verrekijker. Aan ons is voor de cursus gevraagd om na te denken over hoe wij ons werk over 15 jaar zien. Sommige laten beelden zien, anderen vertellen over hoe dat er uit ziet. Iedereen heeft de focus op iets anders gelegd, soms is dit ICT, soms omgeving en soms samenwerking.

We kregen het filmpje te zien om ons bewust te maken van automatismen. Hoe zorgt een automatisme ervoor dat je niet zelf meer nadenkt. Het filmpje is een uitstekend voorbeeld hiervan. We hebben nagedacht over onze eigen automatismen. Zoals hoe je naar je werk gaat, welke route je neemt, het feit dat je elke morgen eerst je pc aanzet en dan koffie gaat halen (of andersom). Na het vaststellen van de automatismen dachten we na over welke overtuigingen en waarden hier achter zitten. Waarom doe je die dingen zo, waarom is het belangrijk om het zo te doen, wat levert dit gedrag op?
In mijn geval werd duidelijk dat ik de overtuiging heb dat de fysieke omgeving ervoor zorgt dat ik mijn werk kan doen. Als de fysieke omgeving kaal is of niet inspirerend ben ik ervan overtuigd dat ik geen goed werk aflever. Ik heb spulletjes en kleur nodig.

Om weer even de link te leggen naar het nieuwe werken en naar vertrouwen dat hierin een belangrijke rol speelt kregen we een aantal vragen (hoe voelt die relatie, hoe is de communicatie, vul je elkaar aan, hoe snel/eenvoudig krijg je samen dingen gedaan, hoeveel plezier heb je aan deze relatie). Deze vragen moesten we beantwoorden met iemand in gedachte waar we goed mee samenwerken. Hierna moesten we iemand in gedachte nemen waar we niet goed mee samen werken. Het viel op dat de stemming daalde. Als je denkt aan iemand met wie je minder goed samenwerkt dan is het gevoel niet positief, denk je aan iemand met wie je wel goed samenwerkt dan begin je bijna spontaan te glimlachen.

Voor de laatste oefening hebben we aan elkaar verteld wat we nodig hebben en wat we inbrengen. Op deze manier konden wij ons aan elkaar verbinden.

De eerste dag was lang maar vloog voorbij. Door het afwisselende programma kregen we weinig tijd om ons te vervelen. Het doen van oefeningen met elkaar is leerzaam. Maar ook het samen naar een probleem kijken en vanuit verschillende invalshoeken oplossingen vinden is goed voor het teamgevoel.

Op de tweede dag gingen we dieper in op hoe om te gaan met weerstand en welke strategieën hierbij handig kunnen zijn. Het blijkt dat de groep graag mensen overtuigd. Terwijl soms inspireren, luisteren, verleiden, participeren of verlichten beter helpt. Wat je doet en hoe je het aanpakt heeft van alles met je eigen stijl te maken.

Om de dag te eindigen dachten we in de setting van een world café na over de dingen die we als groep willen realiseren.

En een laatste inspirerende video voordat we naar huis gingen.

Foto’s van de tweedaagse zijn in deze set te vinden.

 

21eDingen of eDingen

Als Margreet vraagt om mee te helpen om de aankondiging van 21e Dingen bij zoveel mogelijk mensen onder de aandacht te brengen dan doe je dat gewoon. Dus bij deze, de tekst is van Margreet, ik ben nu even gewoon een doorgeefluik.

Na de aankondiging op De SURF Onderwijsdagen, gaat SURFnet nu echt van start met 21eDingen, een blended learning cursus over ict-tools (eDingen) voor het Hoger Onderwijs. Deze cursus is een mengvorm van face-to-face-leren en online leren en is bedoeld voor ICTO-medewerkers en docenten van hoger onderwijsinstellingen.

Wat zijn de 21eDingen?

21eDingen is een cursus waarin je leert over het gebruik van allerlei ict-tools in het onderwijs, variërend van SURFmedia tot YouTube, van weblogs tot sms-stemmen en van wiki’s tot SURFgroepen. Er worden dus zowel SURFnet diensten als commerciële tools van het web behandeld naast en door elkaar behandeld. Belangrijkste doel is mensen uit het hoger onderwijs kennis te laten maken met het toepassen van deze handige hulpmiddelen in het onderwijs.

De cursus wordt aangeboden in het kader van het programma SURFacademy, een samenwerkingsverband van SURFnet en SURFfoundation.

De cursus 21eDingen omvat op dit moment de volgende eDingen:

  • Weblogs;
  • RSS;
  • Stemmen;
  • Videomateriaal zoeken en gebruiken;
  • Video maken;
  • Bellen via internet;
  • Wiki’s;
  • Weblectures;
  • Screencasting;
  • Repositories;
  • Reference Management Tools;
  • Informatievaardigheden;
  • Videocommunicatie.

Voor 20 januari worden daar de volgende eDingen aan toegevoegd:

  • Social bookmarks;
  • Sociale netwerken;
  • Instant Messaging;
  • Samenwerkingsomgevingen;
  • Creative Commons.

De cursus 21eDingen wordt gratis aangeboden aan onderwijsinstellingen. ICTO-diensten kunnen de cursus in zijn geheel of gedeeltelijk overnemen en aanbieden aan de medewerkers van hun eigen onderwijsinstelling. Op 20 januari is er een startbijeenkomst voor de cursus. Doel van deze bijeenkomst is in kaart te brengen welke verwachtingen de onderwijsinstellingen hebben van de 21eDingen en welke ondersteuning ze nodig hebben om de cursus intern aan te kunnen bieden.  In deze bijeenkomst zal ook besloten worden of er gestart wordt met een pilotcursus waarin de toekomstige cursusbegeleiders zelf aan de slag gaan met de 21eDingen.

Iedereen die de cursus 21eDingen dit jaar of volgend jaar wil aanbieden binnen hun eigen (hoger) onderwijsinstelling, zelf de cursus wil volgen of mee wil denken over hoe de cursus verder vormgegeven zal worden, kan zich aanmelden bij harriet[punt]damen@SURFnet[punt]NL voor het overleg bij SURFnet op 20 januari, van 10.00-11.30 uur.

PROGRAMMA 20 januari 2010

Locatie: kantoor SURFnet, Hoog Catharijne Radboudkwartier, te Utrecht

10.00 – 11.30 uur

  1. Kennismaking in het kort
  2. Toelichting op de 21 eDingen die er nu zijn – stand van zaken. De 21 eDingen op een rij: welke dingen zijn het?
  3. Hoe kun je de cursus gaan gebruiken, hoe pak je het aan, wat heb je ervoor nodig?
  4. Reacties uit de groep op de 21edingen en het draaiboek: Hoe zien jullie  het voor je? Wat wil je ermee?
  5. Afspraken over vervolg, wanneer starten, etc.

Scope on Management: Start being a leader

In de afgelopen twee maanden ben ik twee keer, twee dagen op cursus geweest. Deze cursus werd aangeboden door mijn werkgever en was onderverdeeld in twee blokken, een blok ging over persoonlijke effectiviteit en een blok over leiding geven aan anderen en over verandering. Nu geef ik als projectleider niet direct leiding aan anderen maar je steekt altijd wel iets op van zo’n cursus dus was dat niet erg. De cursus werd begeleid door Hans en Herman van Kern Konsult.

Zo’n eerste ontmoeting met de overige deelnemers is altijd even lastig. We waren met zijn 10-en, allemaal collega’s van verschillende onderdelen van de TU Delft. Ik hield mij een beetje op de achtergrond, wilde eerst gewoon even kijken en luisteren. Voor het begin van de cursus hadden wij een vragenlijst in moeten vullen. Op basis hiervan werd een persoonlijk Insights profiel gemaakt. Insights is gebaseerd op het werk van Jung waarbij wordt uitgegaan van het unieke in elke mens maar ook op de psychologische voorkeuren die de mens heeft en die hem een bepaalde kijk op situaties geeft. Deze voorkeuren zorgen voor jouw manier van communiceren, besluiten nemen en hoe je samenwerkt. Het kan dus heel interessant zijn om binnen een team te kijken naar persoonlijke profielen en hoe deze met elkaar omgaan.

Om het profiel inzichtelijk te maken wordt gebruik gemaakt van vier kleuren: rood, groen, blauw en geel. De kleurrijke uitspraken maken de kleuren meer duidelijk.

Blauw: ik doe het JUIST
Rood: ik doe het NU
Groen: ik doe het met ZORG
Geel: ik doe het SAMEN

Nu is het profiel gemaakt naar aanleiding van de vragen die van te voren zijn gesteld. Toen ik mijn profiel zag had ik het idee dat hij niet helemaal klopte met wat ik had geleerd over de verschillende kleuren. Ik had een blauw/groen profiel en was op het insight wiel ingedeeld als coördinator. Ook de trainers hadden het idee dat er iets niet klopte zodat ik de vragenlijst opnieuw moest invullen. Hierna kwam er een geel/rood profiel uit met wel nog iets van groen maar al veel minder blauw. Op het wiel werd ik nu ingedeeld als inspirator. Ik kan niet anders zeggen dan dat dit profiel beter bij mij past maar vreemd is het wel. Was ik op de dag dat ik de eerste vragenlijst misschien te gehaast of had ik er gewoon geen zin of tijd voor? Ik kom er waarschijnlijk nooit achter en ga maar even op het inzicht van de trainers af die dit laatste profiel absoluut beter vonden passen dan het eerste profiel.

De eerste twee dagen deed ik met de groep allerlei opdrachten die te maken hadden met beslissingen nemen, communicatie. Erg intensief maar super interessant. De tweede keer twee dagen ging meer over leiding geven en het was tijdens de tweede dag dat ik een fimpje te zien kreeg dat mij erg inspireerde en dat er ook voor heeft gezorgd dat ik deze post schrijf.

Aan het woord is Dominic Miller (een wereldberoemde gitarist die onder andere veel met Sting samenwerkt)  die wordt gefilmd door Nic Askew. De titel the balls to stand naked.


‘the balls to stand naked’ from Nic Askew on Vimeo.

Miller is trots op het feit dat hij kansen ziet als deze zich voordoen. Als hij bijvoorbeeld twee akkoorden naast elkaar ziet die een bepaalde kwaliteit ten opzichte van elkaar hebben, dan ziet hij dat als een kans om iets te creeren. Hij ziet die twee akkoorden als een verhaal dat schreeuwt om verteld te worden waarbij hij de verantwoordelijkheid heeft om dit verhaal te vertellen.

miller

Verhalen vertellen. Het lijkt wel of hier telkens op teruggekomen wordt. Welk verhaal vertel jij? Welk verhaal vertelt jouw bibliotheek, de verzamelplaats van verhalen? Zien wij kansen en mogelijkheden en nemen wij onze verantwoordelijkheid om de verhalen te vertellen?
Ik werd geinspireerd en dus vertel ik hier mijn verhaal. Mijn verhaal van vier dagen cursus waar ik bijzondere mensen ontmoette en mezelf een beetje beter leerde kennen.

MMRPG als basis voor een (universitaire) cursus

Volgens David van OpenContent.org is het nog niet eerder gedaan, een universitaire cursus aanbieden alsof het een MMRPG is. Dus waarom dan nu wel? David omschrijft het als volgt:

In addition to helping students gain a working knowledge of the field of open education (i.e., knowledge they can actually put to work), this course is a design experiment exploring the effectiveness of running a university course as a massively multiplayer role-playing game.

De studenten die de cursus volgen kiezen een karakter en ontwikkelen een expertise. Zij lossen individuele quests op, maar voegen zich ook bij een Guild om met anderen samen te werken. Omdat zij ook binnen een Guild moeten samenwerken kunnen zij quests oplossen die zij met de eigen vaardigheden onmogelijk op kunnen lossen.

Karakters die gekozen kunnen worden zijn:

  • Artisan – The Artisan has digital materials production skills in all the necessary Web 1.0 and 2.0 tools of open publishing and open education like HTML, video sharing, podcasting.
  • Bard – The Bard is the Master of Lore, and is versed in the history, people, and politics of the field of open education. The Bard knows what open educational resources are “out there” as well as what’s available within the university.
  • Merchant – The Merchant deals with short-term and long-term sustainability issues and business models relating to open education projects.
  • Monk – The Monk is a student of copyright and licensing arcana and defender of the university brand.

De karakters hebben de beschikking of vaardigheden die bij deze tijd horen, zoals web 2.0 vaardigheden, OER of auteursrecht.

Er zijn quests voor alle spelers (5) en quests speciaal voor de karakters (6).

De cursus staat open voor iedereen dus ben je nieuwsgierig en wil je meedoen dan kan dit gewoon.

Gebruikt beeldmateriaal is afkomstig van Flickr – Saw my first WOW hookup – Antigone 78