Liber Architecture Group – dag 4

Het was een mooie afsluitende dag vandaag. Of eigenlijk  moet ik zeggen ochtend. We stopten precies om 13.00 uur volgens planning. In de eerste sessie kwamen twee sprekers aan het woord die vertelden over technische aspecten van twee nieuwbouw projecten (onder andere het Nationale Archief van Frankrijk) en daarna kwamen drie power ladies aan het woord; Wilma van Wezenbeek, Francine Houben en Anne Hannaford.

Francine verwoordde het mooi:

libraries are about activities instead of books

Het is iets waar ik de afgelopen week over het nagedacht en gesproken met veel mensen. Als je als bibliotheek meer wilt zijn dan stoelen en tafels, maar ook meer dan het gebouw, waar gaat het dan precies om. Wat verbindt de mensen die bij je komen. Bij de Aalto universiteitsbibliotheek zei Valeria Gryada dat je bij de supermarkt niet weet wie er naast je in de rij staat, misschien is het wel iemand die hetzelfde werk doet als jij. Op een seminar weet je dat je onder gelijkgestemden bent. In de bibliotheek ook. Daar kom je om te studeren. En dus moet je de plekken buiten het gebouw zo programmeren dat de mensen die er komen hetzelfde komen doen en van elkaar weten dat zij gelijkgestemd zijn. Overigens was Valeria er nog niet helemaal uit. Net als ik dat nog niet ben.

Welke stap we wel allebei hebben gemaakt is dat we vanuit persona’s werken. Een methodiek die door andere professies al vaak wordt toegepast maar die in de bibliotheek nog redelijk nieuw is. Echt vanuit de gebruiker redeneren en deze heel erg betrekken bij het ontwerpproces. Customer journeys maken hoort er ook bij.

wilma

Wilma liet vandaag in haar presentatie een filmpje zien over de Delftse persona’s en het concept van de living campus. Het filmpje is gemaakt door Marina Noordegraaf. Zij toverde met woorden waardoor we nu een aantal taglines hebben die heel goed bij mijn productgroep Open Spaces passen. Luister naar Wilma, dan hoor je wat ik bedoel.

Binnenkort komt er een artikel van Wilma en mij over bovenstaand onderwerp in een Duits tijdschrift. Het is een onderwerp dat mij momenteel erg bezighoudt. De 4 persona’s van de studenten zijn echt heel verschillend, ook al zijn ze allemaal op de 2 assen verdeeld. Je echt inleven in de personages doet je beseffen dat je ze niet allemaal in de bibliotheek krijgt en dat niet alle diensten voor allemaal even relevant zijn. Het geeft je een inkijkje in hun motivatie, als je echt je best doet om ze te willen begrijpen. En als je dat doet begrijp je ook beter wat wel en niet werkt voor een van de persona’s. Het is niet langer een one size fits all. Betekent dat dan dat je van alle diensten verschillende versies moet hebben. Nee dat denk ik niet. Ik denk wel dat je voor de ene persona een dienst aanbiedt en voor een andere persona een heel andere dienst.

Komen ze dan allemaal naar jouw bibliotheekgebouw. Nee. Dat geloof ik niet. Waar ik wel in geloof is dat de bibliotheek op de plekken waar ze dan wel komen iets kan doen voor deze groepen. Niet een faculteitsbibliotheek en ook niet een paar tafels en stoelen. Maar wel iets wat betekenis geeft. Wat dan dan ook mogen zijn.

Zoals gezegd ik denk er over, ik praat er met heel veel verschillende mensen over en ik denk nog meer. Het is een ingeslagen weg waar ik vertrouwen in heb. Ik ben er van overtuigd dat het werkt, ik weet alleen nog niet precies hoe. Maar over 2 jaar bij het volgende Liber Architecture Group seminar weet ik het wel. Dat is een uitdaging die ik graag met mezelf aan ga.

Wilma schreef op haar blog ook nog iets over het onderwerp. Een mooi concluderend citaat haal ik daar graag vandaan.

Concluding remarks: the library should not just reach out to its users, but put  them central in their innovation process. Without interaction with other disciplines, other ideas, other people you will have no innovation. So make sure that you not only facilitate this process for your users, but also apply this to your own staff and actions. And always keep your eyes and ears open. You can add context and people will find their shared purpose in the library environment that suits them best.

En toen zat het er alweer op. Drie dagen bibliotheken en architecten en een mooi onderwerp. Fijn was dat veel mensen tot het laatste bleven, het is afschuwelijk als de zaal op vrijdag leegloopt en het was fijn dat dat niet gebeurde. Over 2 jaar dus weer. Waar precies dat is nog niet bekend. Wil je er bij zijn laat het mij weten dan geef ik een seintje als er meer bekend is. Heb je nog goede/mooi/interessante voorbeelden van heringerichte of nieuwe universiteitsbibliotheken laat het me dan ook weten dan neem ik dat mee in de voorbereidingen.

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

Liber Architecture Group – dag 3

Vandaag dompelde ik me onder in kennis. Kennis van bibliotheekmensen, kennis van architecten en kennis van deelnemers aan de conferentie. Als ik niet een wandeling in de regen tijdens de lunchpauze had gemaakt had ik de hele dag binnen gezeten. Niet handig met zoveel kennis, daarvoor heb je namelijk een frisse blik nodig.

Een aantal presentaties gaven een inkijkje in materie die mij al bekend was. Het is dan lastig om geconcentreerd te blijven luisteren en aantekeningen te maken. Dat heb ik in het geval van de bibliotheek van Bulac die ik vorig jaar bezocht dan ook niet gedaan. Ook het verhaal van de nieuwe openbare bibliotheek van Helsinki hoorde ik ook al eerder. Ze zijn nog op zoek naar een deel van de financiering maar als dat rond is dan gaan ze vanaf volgend jaar bouwen. Voor mij is deze bibliotheek een reden om terug te komen naar deze mooie stad. De plannen zien er waanzinnig uit en in het voortraject is veel met de gebruikers gewerkt om er echt een bibliotheek van te maken die van iedereen is (en met nu al 2300 ideeen van het publiek een succes).

pl_helsinki

De ambitie is om 10.000 bezoekers per dag binnen te krijgen en ze denken dat dat gaat lukken omdat het in Finland heel gewoon is om naar de bibliotheek te gaan. Tuula Haavisto (de  nieuwe directeur) vertelde over de ontwerpwedstrijd. Met 544 inzendingen moest ik even denken aan de tijd die dat heeft gekost om te beoordelen. Een Fins bedrijf won; ALA Architects. In het bibliotheekgebouw komen naast de usual suspect een cafe, een restaurant en verschillende maker spaces op de eerste etage, ook wel de nerd-attick genoemd. De bovenste verdieping van het gebouw wordt de book heaven.

lille

Het verhaal van Lille was nieuw. Hier wordt gebouwd aan een Innovation Learning Centre, ook wel Lilliad genaamd.

a learning centre which is part of a network of learning centres in the Nord-Pas de Calais area

Een plek waar niet alleen wetenschappers en studenten welkom zijn maar ook bedrijven en het algemene publiek. Met het learning centre willen ze een plek creeren die innovatie ondersteunt. De reden om als bibliotheek dit te willen is dat de studenten de innovation spirit niet geleerd wordt tijdens de studie. Een gat in de markt dus.

Maar niet alleen het leren van innovatie is belangrijk, ook het laten zien door middel van showcasing en tentoonstellingen en het ontwerpen van innovatie krijgt een plek. Hier gaat de bibliotheek 3 gebouwen voor inzetten:

  • 1 rond gebouw voor events (2000m2)
  • 1 rond gebouw voor Xperium (showcasing van onderzoek en innovatie – 300m2)
  • 1 rond gebouw voor de bibliotheek met sociale en learning spaces

De drie ronde gebouwen zijn met elkaar verbonden en samen 10.000m2 ruimte bevatten. Ook komt er een cafe met 100 zitplaatsen en een zaal voor conferenties waar 400 mensen in passen. De drie gebouwen kunnen los van elkaar open worden gemaakt. In 2016 worden de gebouwen opgeleverd.

Een waanzinnig mooi gebouw is het nieuwe Library & Learning Centre dat Zaha Hadid ontwierp voor de Economie universiteit in Wenen en dat vorig jaar opende. Qua functionaliteiten geen schokkende dingen maar het gebouw is een plaatje. 42.000m2 wit. De architect maakte een fijne opmerking bij een foto van een betonnen muur. Dit was hoe hij het gebouw het liefste zag, puur, zonder gebruikers en meubliair.

Een verhaal dat ik eerder hoorde maar wat blijft inspireren is het verhaal van de openbare bibliotheek van Aarhus. Architect Elif Tinaztepe nam ons mee in de customer journey, de gesprekken met de gebruikers (11 user groups en 5 focus groups) en het proces.

aarhus

Het boek dat werd gemaakt naar aanleiding van alle co-creatie sessies met de gebruikers is tijdens het hele ontwerpproces een leidraad geweest voor de architecten. Gebruikers vroegen om open spaces en ruimtes die multifunctioneel gebruikt kunnen worden. Het is aan de bibliotheek om te zorgen dat deze plekken geen dode plekken worden dus moeten zij programmeren en organiseren. Dit architectenbureau deed ook de bibliotheek van Aberdeen. En ze gaan starten met de bibliotheek van Hallifax en Ningbo in China. Bij de laatste wedstrijd zijn zij echt gekozen door het publiek dat 50% van de stemmen in handen had. Bijzonder aan dit gebouw is dat er veel ruimte moet zijn om te bewegen. In China wonen veel mensen die, als ze in je gebouw komen, zich moeten kunnen verplaatsen.

Het Kaisa House, als laatste presentatie vandaag, moet je ervaren als je er op nog geen 100 meter afstand van bent. Ik deed dat vandaag 2x.

Een keer vanmiddag, met een officiele rondleiding.

kaisa3

En een keer vanavond, in het bijna donker, buiten openingstijden, met de directeur van de bibliotheek. Toen we een beveiliger tegen kwamen tijdens de rondleiding moest hij zich legitimeren 🙂

kaisa2

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

Liber Architecture Group – dag 2

Vanmorgen begon de dag met een werkbezoek. Ik had gekozen voor de bibliotheek van het Parlement. Een gebouw dat net nieuw ingericht is met een bibliotheek die binnen een paar weken open gaat. Sommige meubels zaten nog in plastic. De bibliotheek wordt door verschillende groepen gebruikt. Uiteraard door medewerkers van de ministeries, maar ook door bedrijven. Er werken ongeveer 40 medewerkers en er worden per jaar ongeveer 80.000 uitleningen verzorgd.

leeszaal

Redenen voor de renovatie van de bibliotheek was om de ingang en de begane grond beter toegankelijk te maken, om 1 informatiebalie te realiseren op een meer zichtbare plek en om de gesloten kasten/collectie deels open te maken. Toen ze in het voortraject de gebruikers vroegen wat zij wilden was het antwoord een rustige leeszaal (58% van de gebruikers) en samenwerkplekken (36% van de gebruikers). Van de nieuwe samenwerkplek dacht ik dat het een vergaderruimte was. Ben dan ook benieuwd hoe deze in gebruik wordt genomen.

informatiebalie

Het bestaande meubilair werd voor het grootste deel hergebruikt en hergestoffeerd. Niet dat dit goedkoper is dan de aanschaf van nieuw meubilair maar omdat ze graag dingen willen behouden.

Wat ik niet goed begreep in deze bibliotheek heb ik proberen te vatten in deze foto.

hokjes

In een kleine kamer in de kelder stonden een groot aantal van deze kubussen of werkplekken die je voor een maand kan huren. Er was weinig daglicht in de kamer en het plafond zat laag. Ik voelde me opgesloten en kan me moeilijk voorstellen dat je hier voor je plezier een maand onderzoek doet. Maar het is een dienst die wordt gebruikt en die ze speciaal hebben teruggebracht.

Na de lunch begon de conferentie. De eerste lezingen gingen over het ontwerp van learning spaces en de werkplekken voor de medewerkers.

kirstilonka

Kirsti Lonka presenteerde de keynote. Ze had het over flow, dat je dit eerder krijgt in kleine groepen maar ook in de bibliotheek. Ook had ze het over hoe zij naar bibliotheken kijkt (vanuit een learning centre perspectief) maar als je goed naar haar luisterde dan was de bibliotheek toch voornamelijk de plek met de boeken. Over de digital natives vertelde ze de standaard dingen, over hoe ze leren en hoe ze altijd online zijn op mobiele devices. De Franse architect naast me kende het begrip niet. Hij vond het een interessant fenomeen.

Na de koffiepauze bespraken drie dames de werkplek van de toekomst. Anne-Maija Lukkari (een Finse architect en professor). De universiteit denkt sinds een jaar na over instructies om diensten te helpen bij het creeren van nieuwe werkplekken. Hiervoor ontwikkelen zij user profiles en ze hebben 4 verschillende gemaakt.
// the anchor
// the connector
// the gatherer
// the navigatorvierprofielen
Waarvan de anchor het minst, en de navigator het meest mobiel is.
Bij de Viiki Campus, waar we gister waren, deden ze onderzoek. Van de groep medewerkers was 38% het type anchor.

Minna Andersson ging nog even verder op deze typologieen. Zij is van Martela, een meubelleverancier.

Zij ontwikkelen slimme meubels. Bijvoorbeeld een bureau dat je instellingen onthoud en met behulp van je medewerkerspas  jouw voorkeuren instellingen overneemt.

De laatste spreekster van vandaag was Annette Franzkowiak van de universiteit van Hannover. Haar quote it’s not my-space it’s we-space zal ik onthouden. En ook discover / gather / analyse / create & share om wat je doet in ruimtes aan te geven en aan te geven dat je voor deze taken verschillende soorten ruimtes nodig hebt.

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

Liber Architecture Group – dag 1

Vandaag startte de Liber Architecture Group conferentie in Helsinki met 3 werkbezoeken. De groep was te groot dus werden we over twee bussen verdeeld en deden we hetzelfde rondje tegenovergesteld. Ik begon bij de universiteitsbibliotheek van de Aalto University.

Nu was ik al 2x eerder bij deze bibliotheek geweest maar ik had nog niet eerder zo duidelijk het verhaal van de HUB’s gehoord. Valeria Gryada vertelde het. Voor de 20.000 studenten van deze universiteit testen zij momenteel verschillende soorten studieplekken op de campus zodat zij over 2 jaar, als het bibliotheekgebouw van Aalto wordt gerenoveerd/heringericht precies weten wat wel en wat niet werkt.

aalto

Twee jaar van experimenteren dus waarin zij alles kunnen doen. Samen met de gebruikers. Want die spelen in dit verhaal een centrale rol. Maar dan ook echt. De learning hub’s die ze samen met de gebruikers maken zijn prototypes. Het beta testen gebeurd ook in de ruimte. En ja, er mag gefaald worden. Het is toch allemaal maar tijdelijk. De gebruikers geven in deze fase informatie over hoe ze leren en wat ze nodig hebben. De bibliotheek monitort hoe alles wordt gebruikt.

aalto2

De verschillende learning hub’s op de campus worden gezien als een network of independent workspaces. Dat klinkt net even wat mooier in het Engels. De bibliotheek hoeft geen eigenaar te zijn van al deze hub’s, maar ze willen er wel een rol in spelen. Hoe dit er precies uitziet zijn ze nu aan het onderzoeken. Dat het iets met context en programmeren te maken heeft dat lijkt logisch. Maar ook heeft het te maken met het laten zien van de universiteit. Want er is niet echt een andere plek voor op de campus. De vernieuwde Aalto universiteitsbibliotheek wordt een learning centre met de learning hub’s er om heen. Inmiddels een 4000m2 learning centre netwerk dat elke dag groeit.

Binnenkort komt de presentatie van Valeria online, ik zal er dan naar toe linken want het is zeker de moeite waard van het even bekijken.
Na dit bezoek gingen we naar de Viiki Campus. Deze campus is een onderdeel van de Universiteit van Helsinki (de andere universiteit in de stad). Ook hier was ik eerder. En wat nog steeds opviel waren de enorme kasten met boeken. De dame die ons rondleidde gaf het toe, na 15 jaar in dit gebouw werd het tijd voor nieuwe inrichtingsplannen. Het zou iets kunnen worden met een learning centre maar precies wist ze het nog niet.

Hetzelfde gold eigenlijk voor het derde bezoek vandaag. De medische bibliotheek van de Universiteit van Helsinki. Een mooi gebouw, veel ramen en daglicht maar ook veel kasten met boeken. Ook hier plannen voor een nieuwe inrichting. De Finse studenten houden van ruimte, want met 1,5 meter per persoon zaten ze wat mij betreft erg ruim. Toch vonden ze zelf van niet en slaan ze het liefste een tafeltje over als het druk is. Tenzij het echt niet anders kan, dan kruipen ze naast elkaar.
medical
De plekken bij het raam zijn het minst populair. Vreemd als je bedenkt hoe vaak het donker is in dit land. Het had te maken met de stoelen. De stoelen bij de tafels middenin de bibliotheek zitten lekkerder. En als je studenten vraagt wat ze nog missen, dan is het eigelijk maar 1 ding, een cafe met fijne koffie en eten. Zodat ze nog langer in de bibliotheek kunnen blijven studeren.

Meer foto’s van vandaag vind je hier.

kom je ook naar Helsinki voor het Liber Architecture Group Seminar

Van 6 tot en met 9 mei vindt in Helsinki het Liber Architecure Group Seminar plaats met dit keer als thema Designing the Future: From Concepts to Library Buildings. Het seminar wordt gehost door de Universiteit van Helsinki en vindt plaats in het nieuw verbouwde bibliotheekgebouw Kaisa House aan de Fabianinkatu 33.

Het programma begint op 6 mei met het bezoek aan drie bibliotheken:

De dag erna zijn er bibliotheekbezoeken in de ochtend (The Sibelius Academy Library and Helsinki Music Centre OF The Helsinki University Library, Behavioural Sciences Library Minerva OF The Library of Parliament) en start ‘s middags het lezingenprogramma met sessies over learning spaces, trends in werkomgevingen voor medewerkers en technische aspecten van een bibliotheekgebouw. De derde dag staat in het teken van concept naar realisatie, waar loop je tegenaan, hoe gaan de processen, wat gebeurt er als je nieuwe of heringerichte gebouw een aantal jaren open is. ‘s Middags is het tijd voor de architecten, zij vertellen over hun projecten. De laatste dag wordt afgesloten met de veranderende rol van de (universiteits)bibliotheek.

Het is een inspirerend programma waar je zowel in vogelvlucht als in diepte bijgepraat wordt over de (universiteits)bibliotheek/learning centre van nu.

Meer informatie over het programma vind je hier. Deelname aan het seminar voor Liber leden is 250 euro of 300 euro als je geen lid bent van Liber of je na 15 april registreert. Ga je mee met de bibliotheekbezoeken op de eerste dag dan betaal je 60 euro extra.

Vorig jaar mocht ik al een kijkje nemen bij de te bezoeken bibliotheken. Mijn foto’s van deze trip staan hier.

op (werk) bezoek in Helsinki

Ik was al eerder op werkbezoek in Helsinki en ik vind het een fantastische stad. Helemaal blij ben ik dus dat het Liber Architecture Group seminar volgend jaar daar wordt georganiseerd en ik in april naar Helsinki mocht voor het bezoeken van interessante plekken die we tijdens het seminar ook gaan bezoeken. En omdat ik er toch was ontmoette ik Mace (een van de organisatoren van Cycling 4 Libraries) om het bezoek aan Delft voor te bereiden. Aanstaande donderdag komen ze om 19.00 uur naar de TU Delft Library en gaan we BBQ-en op het grasdak. Ik hoop dat de zon blijft schijnen 🙂

Terug naar Helsinki. We bezochten verschillende universiteitsbibliotheken en openbare bibliotheken. Wat ik opvallend vond was de manier van communiceren met gebruikers in de Learning Hub Greenhouse van de Aalto Universiteit.

8678933206_ff53dc6ece

Kleurrijk, op glas en met QR-codes. Ik werd er blij van. Waar ik ook blij van werd was de kas midden in de ruimte.

8678944654_796e3eed64

Op de kas was een tekst geplaatst:

Learning Hub is an umbrella concept that unites a network of independent experimental learning spaces within Aalto University campus.

Each Learning Hub is a prototype.
Learning Hub is open for everybody, from students to university staff, company representatives to general public, elderly and childern.
here you can work, find information needed, read, learn, meet people, eat and drink, organize events and just hang out.
Geweldig toch. Je voelt je welkom, je mag er alles doen wat je wilt en met iedereen afspreken. Voor mij was deze plek een creatieve omgeving. Zeker als je het vergelijkt met de universiteitsbibliotheek van deze universiteit. Die is echt aan verbouwing toe. En die plannen zijn er ook. Lastig in dit verhaal is de belangrijkheid van de architect (Alvar Aalto) van het gebouw.

Kaisa House – Helsinki University Library from Antti Seppänen on Vimeo.

De vorige keer dat ik in Helsinki was was het Kaisa House nog een warenhuis en een parkeergarage maar de tekeningen en impressies van de architect zagen er geweldig uit. Nu kon ik het gebouw aanschouwen en het is zeker de moeite waard om te bezoeken als je in de buurt bent. Heel veel wit. Grote open ruimtes. En heel veel boeken.
8678979160_809fa7353c
De kleur zit in de meubels. Verschillende soorten meubels zijn gebruikt om ook verschillende activiteiten te bevorderen. Toch zie je veel studenten boeken lezen op welk meubilair dan ook.
8677884757_f66278911d
 Soms doen ze hun schoenen uit en zie je dat ze zich echt thuis voelen.
8678990810_12634bd0b1
Volgend jaar dus (in mei) het Liber Architecture Group Seminar met werkbezoeken aan onder andere bovenstaande bibliotheken. Het programma en de definitieve data zullen binnenkort gepubliceerd worden. Zodra de inschrijving wordt geopend zal ik daar een seintje van geven.
Natuurlijk heb ik meer foto’s gemaakt van dit werkbezoek, je vindt ze hier.

Werkbezoek aan Helsinki – deel II

De tweede dag vol werkbezoeken had de focus op de openbare bibliotheken van Helsinki. Harri Annala had in de weken voor mijn komst bijzonder erg zijn best gedaan om een interessant programma samen te stellen. En hij ging ook nog de hele dag met mij mee op stap, introduceerde mij op de verschillende locaties en bleef soms meeluisteren of ging nog even wat werken.

Helsinki City Library

De Helsinki City Library heeft verspreid over de stad 36 filialen en twee mobiele bibliotheken. Best veel. Maar als je je bedenkt dat in Finland een lidmaatschap van de bibliotheek gratis is dan kun je je hier wel iets bij voorstellen. In de Main Library – Pasila ontmoette ik (van voor naar achter op de foto) Maija Berndston (Library Director), Maria Repo (Pedagoginen Informaatikko), Pirjo Lipasti (Project Planner) en Kristina Virtanen (Project Manager).

vierdames

En in plaats van dat ik naar hun luisterde, luisterden zij naar mij. Zij waren namelijk reuze nieuwsgierig naar het Library Learning Centre en het gebouw van de bibliotheek van de TU Delft. Dus na een korte presentatie kwamen zij dan toch eindelijk aan het woord en kon ik hen uithoren. Over de nieuwbouwplannen (nieuwe bibliotheek gereed in 2017) en de verschillende projecten.

Allemaal vanuit de visie:

The boundless Library – a source of enlightenment and inspiration throughout your life

Na de meeting nam Kristina mij mee de bibliotheek in. Een bijzonder gebouw dat in het midden staat van een kantorenwijk net buiten Helsinki. Dat mensen het gebouw kunnen vinden…. blijkbaar wel want het was best druk op de vroeg vrijdagmorgen.

Midden in het gebouw staat een kunstwerk, the lifecycle of the library. Binnen het Library Learning Centre project in Delft hebben wij het ook over de levensloop van de bibliotheekgebruiker met als kreet daarvoor the Centre of Belonging. En hier in Helsinki stond dus een kunstwerk dat deze levensloop erg mooi laat zien, beginnend bij een baby onderaan de stapel boeken en eindigend met een hele oude man boven op de stapel.

levensloop

Vanwege de nieuwbouw bezoekt Kristina met een groep van ongeveer 40 collega’s in september Nederland. Op het programma staan dan Amsterdam en Delft en wij hebben het nu zo geregeld dat ik ook dan een presentatie geef over het Library Learning Centre.

Library 10

De tweede bibliotheek op deze dag was de bibliotheek met een wel heel bijzondere naam, namelijk Library 10. Ik had al veel over deze bijzondere bibliotheek gehoord en ik moet zeggen, wouw, wat een concept, wat een succes en wat fijn dat het nog steeds bibliotheek heet, ook al is het veel meer dan dat alleen. In minder dan 10 minuten ging de manager van Library 10 – Kari Lamsa – door een powerpresentatie, hij had een beetje haast omdat hij wilde dat ik de bibliotheek nog kon zien voordat de bezoekers kwamen. De ruimte is namelijk beperkt en het aantal bezoekers groot en Kari wilde mij de gelegenheid geven om wat plaatjes te schieten.

Wat mij in het bijzonder bij is gebleven aan de presentatie is de slide met deze tekst:

When other Libraries just start planning, we have already made mistakes!

Bij Library 10 houden ze ervan om dingen uit te proberen, werkt het dan zorg je ervoor dat andere bibliotheken het overnemen, werkt het niet dan stop je er gewoon weer mee. Een kwestie van doen dus!

library10

Het helpt dat de medewerkers van Library 10 erg jong zijn (bijna allemaal onder de 40) en dat zij voor het overgrote deel niet uit het bibliotheekvak komen. Librray 10 is namelijk een plek waar je kan werken als je geen zin hebt in de dienstplicht die nog steeds geldt in Finland of als je mee wilt doen aan een herintegratieproject.

Een interessante discussie had ik met Kari over het begrip huiskamer. De sfeer van een huiskamer wilden zij namelijk in het begin creeren maar daar zijn zij vanaf gestapt. In Delft willen wij ook een huiskamersfeer creeren dus ik was erg benieuwd waarom zij in Helsinki hadden besloten dit niet langer te willen. Het zit zo, in Finland is de huiskamer een ruimte voor speciale gelegenheden, voor intieme vrienden of bezoek dat je erg goed kent en een ruimte waar je eigenlijk niets doet behalve een beetje zitten, televisie kijken en misschien wat kletsen. De keuken daarentegen is een ruimte waar het gebeurd. Hier vindt de actie plaats, hier wordt gewerkt en gediscusieerd, hier ben je creatief. En dat is de sfeer die Library 10 wil uitstralen. Dus geen huiskamer maar een keuken, of een werkruimte in plaats van een huiskamer. In Nederland is het vaak zo dat de keuken samen met de woonkamer een ruimte is en dus is het logisch dat wij denken aan een huiskamer als wij een gezellige sfeer willen creeren waar tegelijkertijd van alles gebeurd.

En dan de ruimte. Volgepakt met kasten vol muziek en ook wat boeken. Werkplekken met pc’s die je gewoon mag gebruiken (op verzoek van de gebruikers zo opgesteld dat de gebruiker met zijn rug naar een muur zit) en informatiebalies waar de gebruiker niet anders kan dan naast de medewerker te zitten als hij/zij een vraag heeft. Of hij/zij moet blijven staan. Maar voor de balie plaatsnemen is geen optie. Wij noemen dit in Delft de hip-to-hip librarian. En het werkt. Oke sommige mensen houden er niet van om zo dicht naast iemand anders te zitten die zij niet kennen maar voor het overgrote deel hebben de gebruikers geen probleem en vinden zij het fijn als zij de medewerker kunnen helpen met het invoeren van de zoekvraag. Zeker met muziek wil je nog wel eens een naam van een zanger of band verkeerd spellen. En wat ook blijkt is dat soms de gebruiker veel meer weet dan de medewerker en zo helpen zij elkaar.

En dan niet te vergeten de Laptopdokter, voor al je vragen over de laptop, van software tot hardware. Hier stel je de vraag en krijg je gewoon een antwoord. Als het langer duurt dan het half uur dat je kan reserveren mag je gewoon terugkomen. Bij Library 10 geven zij pas op als de vraag beantwoord is. Ook hebben ze bij Library 10 laptop clubs, waar groepjes ouderen samenkomen en korte lessen krijgen over het gebruik van de laptop. De gebruikers brengen de onderwerpen in en soms gebeurd het dat zij elkaar helpen zodat Library 10 alleen faciliteert. Library 10 werkt hiervoor samen met het aan de overkant gesitueerde Meeting Point dat meer is ingericht op ICT voorzieningen. Bij het Meeting Point kreeg ik een korte uitleg van Paula Laaksonen die deze week ook een presentatie geeft op de Next Library Unconference in Aarhus.

Nog even terug naar Library 10. Gelegen naast het station dus forenzen komen vaak snel nog even binnen om iets te lenen of iets op te halen, bijvoorbeeld een boek dat zij gereserveerd hebben. Als je een item reserveert dan heb je 7 dagen de tijd om het op te halen. De bibliotheken in Helsinki en omstreken horen allemaal bij de zogeheten Helmet bibliotheken die gebruik maken van een catalogus en een logistieke oplossing. Je mag de geleende items dus ophalen waar je wilt en wegbrengen waar je wilt. Ik wil dat ook in Nederland!
Maar niet alleen boeken, films of cd’s kun je huren bij Library 10, ook muziekinstrumenten om hiermee in een opnamestudio muziek te maken. Cd’s met muziek van de gebruikers kun je in de bibliotheek beluisteren. Vaak zijn er ook optredens die allemaal live worden gestreamd. En ze hebben een eigen radiostation.

En als klap op de vuurpijl is bijna al het meubilair verrijdbaar. Wil je dus een tafel en een stoel ergens anders neerzetten dan kan dat gewoon wat er voor zorgt dat de bibliotheek er elke avond heel anders uitziet dan ‘s morgens toen de bibliotheek open ging. Opklapbare tafeltjes zorgen ervoor dat je ze makkelijk in elkaar kan schuiven als je de ruimte nodig hebt voor een lezing of een karaoke wedstrijd.

Zoals ik al zei, WOUW!

En had ik al vertelt over de Information Gas Station en de mobiele bibliotheek. Deze laatste (een bus) staat op alle muziekfestivals in het land en past zich qua inrichting aan aan de stijl van het festival. De Information Gas Station is een offline en online oplossing waar je al je vragen kan stellen. De offline oplossing is een brandstofvat dat meegenomen wordt en bijvoorbeeld midden in de stad wordt gezet. Laptop er op, internetverbinding en iemand die jouw vraag kan beantwoorden in de buurt van het station en klaar.

Het was dat Harri mij het Meetingpoint en een openbare bibliotheek in Espoo wilden laten zien en dus gingen wij weer verder. Maar ow wat had ik graag nog even willen rondhangen in Library 10 om net als dit meisje lekker een boek te lezen in een inspirerende omgeving.

ikleesmanga

Het was dus tijd om een bezoek te brengen aan Espoo oftewel de Entresse Library.

Espoo City Library / Entresse Library

Net geopend op 1 april, dus het nieuwste van het nieuwste. In een winkelcentrum, zoals wel vaker in Finland. Blijkbaar doen bibliotheken en winkelcentra het erg goed samen.

espoo

Bij binnenkomst valt direct al een ding op, wat een grote open ruimte! (ruim 2700m2) Hier geldt de ruimte is voor de gebruiker. Waarbij de ruimte voor 50% is gereserveerd voor kinderen, jongeren en muziek en voor 50% voor volwassen en boeken. Maar slechts vijf van de twaalf medewerkers hebben een eigen kantoor. Vergaderen doen ze hier gewoon op de werkvloer, dus midden in de bibliotheek en ook lunchen. Want in deze bibliotheek mag je geluid maken en eten en drinken. En de medewerkers dragen bedrijfskleding. Een giletje met achterop een ikoon, een vraagteken voor alle vragen en een lachend gezicht speciaal voor de jongeren en kids.

In het midden van de ruimte is een open podium dat je kan reserveren voor wat je maar wilt. Ook is er een blauwe half doorzichtige kubus met de naam Soppy waar je in rust kunt studeren. En een gameroom. Hier staan een Xbox, een PS3 en een Wii en zijn er games te spelen die elke maand geselecteerd worden. Als het druk is mag je maar een half uurtje gamen en je moet altijd je schoenen uitdoen.

Over gamen gesproken. Toen ik er was scheen buiten de zon maar de kids wilden binnen achter de computer dingen doen of een spelletje schaak spelen. Maar dat was dus niet de bedoeling en de kids werd gevraagd om naar buiten te gaan. Veel begreep ik er niet van tot Harri uitlegde dat de mooie dagen in Finland schaars zijn en dat het zomerseizoen erg kort is. Ze willen dat de kids van elk moment dat zij buiten kunnen spelen genieten, er is in de wintertijd nog genoeg tijd om binnen te zitten als het vroeg donker wordt en regent. Overigens heeft deze bibliotheek een heel mooi plein waar de kids kunnen spelen en waar zij activiteiten kunnen doen met leeftijdsgenoten die speciaal door de bibliotheek tijdens de zomer in dienst worden genomen.

Ik was onder de indruk van het gebruik van de ruimte, van het nummertjes apparaat aan het begin van de bibliotheek en van de fairytellingroom op de jeugdafdeling. Ik was ook onder de indruk dat het in deze bibliotheek de normaaltste zaak van de wereld is dat de medewerker zijn ruimte afstaat aan de gebruiker. En de bedrijfskleding, subtiel maar erg effectief.

En dan denk je dat ik wel genoeg bibliotheken heb gezien op een dag. Maar nee hoor. Harri had mij aan het begin van de dag een OV-kaart laten kopen. Deze was 24 uur geldig en hiermee kon ik met alle openbaar vervoer die ik wilde. Ook met de ferry die naar een eiland met een fort er op zou gaan. En ook op dit eiland was een bibliotheek te vinden. En een mevrouw die lekker in het zonnetje aan het lezen was.

eiland

Werkbezoek aan Helsinki

En toen zat het er al weer op, mijn werkbezoek aan Helsinki. Twee volle dagen waarbinnen ik verschillende bibliotheken van binnen zag en sprak met mensen die, net als wij in Nederland, innovatieve en creatieve ideeen hebben.

Dag 1 begon met een bezoek aan de bibliotheek van de Technische Universiteit. Deze universiteit ligt net buiten Helsinki, in Otaniemi / Espoo. Een aantal van de gebouwen op de campus (zo ook de bibliotheek) zijn ontworpen door de beroemde architect Alvar Aalto. En dit brengt direct een probleem met zich mee, want hoe ga je dit nationale erfgoed aanpassen aan de wensen van vandaag zonder het gebouw van zijn “ziel” te ontdoen. Aalto’s architectuur staat bekend om het gebruik van wit, hout en licht. Zo komt het licht in de centrale hal op een ingenieuze manier het gebouw binnen en wordt er gebruik gemaakt van indirect daglicht dat reflecteert op de witte wanden.  In de bibliotheek ontmoette ik Marja Malmgrenn die mij eigenlijk direct naar Irma Pasanen (Associate Director for Information Services) bracht.

Irma Pasanen bij de kaartcatalogus
Irma Pasanen bij de kaartcatalogus

Irma vertelde mij over de plannen van de Finse overheid om universiteiten en hogescholen meer met elkaar samen te laten werken. Voor de Technische Universiteit van Helsinki betekent dit dat zij onderdeel worden van de Aalto University (een samenvoeging van de Helsinki School of Economics, de University of Art & Design en de Technische Universiteit Helsinki). Momenteel zijn zij aan het wachten op besluitvorming van de regering en de inrichting van de organisatiestructuur van de nieuwe universiteit. Tot die tijd staat de bibliotheek als het ware stil, niet wetende wat de toekomst zal brengen. Dus worden er nog wel kleine projecten gestart, maar de grote projecten blijven even liggen. En dan is er ook nog het onderdeel de financien. De universiteit wordt gesubsidieerd door de overheid, maar in de nieuwe situatie is het de bedoeling dat et bedrijfsleven deze taak op zich gaat nemen.

Onzekere tijden dus voor de bibliotheek. Men weet wel zeker dat er geen mensen uit moeten, maar taken gaan verschuiven, dienstverlening wordt aangepast en wanneer nu precies… dat is nog niet geheel duidelijk.

Toch wordt er wel steeds nagedacht over nieuwe technologie en diensten. Zo heeft Irma bijvoorbeeld alle oudere stafleden (40+ ers) een kleine laptop gegeven. In ruil hiervoor moesten zij zich op facebook aanmelden, een twitter account nemen, eigenlijk 23 dingen doen maar op de eigen laptop. De jongere stafleden deden de begeleiding en hielpen waar nodig. Irma vertelde dat zij iedereen wil mee laten denken over nieuwe toepassingen voor de bibliotheek en dit was een interessante manier om dat te doen.

Nationale Bibliotheek Finland

Na de lunch had ik een afspraak met Liisa Savolainen (Director Research Library Services) van de Nationale Bibliotheek van Finland. Ik moest mijn tas en jas achterlaten bij de (gelukkig) bewaakte garderobe. Mijn camera mocht ik wel mee nemen. En dat was maar goed ook want er was genoeg moois te zien in deze bibliotheek.

Liisa Savolainen van de Nationale Bibliotheek Finland
Liisa Savolainen van de Nationale Bibliotheek Finland

Liisa bracht mij terug in de tijd, in de tijd van de overheersing van Finland door Zweden en Rusland en de tijd van de oorlogen en de verzelfstandiging.Wat mij opviel is dat wij in Nederland zo weinig leren over Scandinavie. Tijdens geschiedenislessen komen Frankrijk, Engeland en Spanje ruimschoots aan bod maar Scandinavische landen blijven onderbelicht en dat is toch wel jammer. Ook deze landen hebben een bijzondere en interessante geschiedenis die zeker de moeite waard is om te bestuderen.

De collectie van de Nationale Bibliotheek bestaat uiteraard uit boeken (2,9 miljoen) maar ook uit muziek, aangezien hier ook het National Sound Archive (150.000 opnamen en 50.000 bladmuziek) zich bevindt. Maak ook speciale collecties zoals Russische en Amerikaanse collectie hebben een plaatsje gekregen. Liisa zei het heel mooi, hier is het waar Oost West ontmoet. In totaal werken in deze bibliotheek 79 personen. Per jaar ontvangt deze bibliotheek 200.000 bezoekers. Zij kunnen ongeveer de helft van de collectie in de kasten vinden, de overige helft bevindt zich in het magazijn dat in vier verdiepingen onder het gebouw bewaard wordt.

Leeszaal Nationale Bibliotheek Finland
Leeszaal Nationale Bibliotheek Finland

Het totale jaarbudget van deze bibliotheek is ongeveer 19 miljoen euro. Waarvan 80% door de overheid wordt gefinancierd en 20% van de universiteit afkomstig is. Nog niet zolang geleden heette de Nationale Bibliotheek ook de Universiteitsbibliotheek van Helsinki.

En na een uitgebreide rondleiding door Liisa werd ik opgehaald door Nicola Nykopp (Planning Officer) van de Universiteit van Helsinki.

Universiteit van Helsinki

Nicola nam mij mee naar drie verschillende gebouwen. De eerste die wij bezochten was het Learning Centre Minerva.

Learning Centre Minerva
Learning Centre Minerva

Gebouwd in 2005, licht en open en een fijne plek om te vertoeven. De bibliotheken in Helsini gebruiken geen RFID maar gewoon de barcodes waarmee de gebruikers zelf boeken kunnen uitchecken. Het Learning Centre Minerva heeft naast studieplekken, ook groepswerkplekken en een speciale afgesloten ruimte voor de naslagwerken. Hier kun je rustig lezen en zijn laptops niet welkom. Op de benedenverdieping vonden wij de tijdschriften in kasten op wielen. Nicola vertelde dat deze kasten verplaatsbaar zijn zodat als er een feestje of een lezing wordt gegeven de ruimte gemakkelijk leeggemaakt kan worden.

Na het bezoek aan Learning Centre Minerva gingen wij naar het Learning Centre Aleksandria. Dit gebouw was is net nieuw en past prima in het plaatje dat binnen nu en 2 jaar onstaat als de Undergraduate Library wordt verbouwd en de parkeergarage naast de beide gebouwen wordt geconfisceerd om vervolgens een hele mooie grote nieuwe bibliotheek te bouwen. In dit nieuwe gebouw komen de faculteitsbibliotheken dan allemaal samen (met uitzondering van Learning Centre Minerva). Nicola mag als Planning Officer zorgen dat dit proces gladjes verloopt.

Wat mij opviel in het Learning Centre Aleksandria was onder andere deze stoel:

Stoel om te telefoneren zonder geluidsoverlast te veroorzaken
Stoel om te telefoneren zonder geluidsoverlast te veroorzaken

In het Learning Centre mag namelijk niet getelefoneerd worden behalve in de trappenhuizen en in deze speciaal ontworpen stoelen. Niet dat het helpt overigens, de stoelen staan met de open kant naar de open ruimte van het gebouw zodat een gesprek weergalmd wordt. Maar het idee is zeker origineel. Ook origineel vond ik de verrijdbare lockers. Kleine kastjes op wielen waar je je spulletjes in kan bewaren en die je voor langere tijd kan gebruiken.

Wat mij ook opviel is dat er veel plekken zijn om rustig te lezen. Maar volgens Nicola is het bij lange na niet genoeg en de studenten willen meer rustige plekken. Dus plekken om alleen te lezen waar een laptop verboden is. Overigens was dit de eerste bibliotheek waar het lekker druk was. In de andere bibliotheken die ik bezocht kon je een kanon afschieten. Niet vreemd als je je bedenkt dat het zomerseizoen in Helsinki al is begonnen en veel studenten genieten van hun vakantie.

De Undergraduate Library bevindt zich naast het Learning Centre Aleksandria en ook al was deze bibliotheek bijna geheel ontmanteld wilde ik toch graag een kijkje nemen. En toen zag ik dit:

De directeur van de Undergraduate Library
De directeur van de Undergraduate Library

Geweldig!! De directeur die oproept om stil te zijn en niet te telefoneren. Nicola vertelde mij dat ook andere bibliotheken zo’n standaard wilden zodat de directeur nu op verschillende plekken in het land te zien is.

Na dit laatste bezoek nam Nicole mij mee naar haar kantoor om me de nieuwbouwplannen te laten zien en nog wat te kletsen over nieuwe concepten. Bijzonder om te horen vond ik dat de tender die is uitgeschreven voor het nieuwe gebouw gewonnen is door een jong architectenteam dat zich als enige had laten informeren door medewerkers van een bibliotheek. Deze architecten zaten niet bij de groep architecten die van te voren geselecteerd waren om mee te doen maar melden zichzelf aan naar aanleiding van de Europese aanbesteding. En na het zien van de tekeningen en impressie kan ik alleen maar zeggen dat ik begrijp waarom zij gewonnen hebben, het nieuwe gebouw gaat er waanzinnig uitzien. Ik denk dat ik over een paar jaar weer terugkeer naar Helsinki om het eindresultaat te bewonderen.

Nicola schreef bijna direct na mijn bezoek een blogpost (inclusief foto die zij van mij maakte) waarin ongeveer staat dat ik langs ben geweest en wat ik doe.

Reblog this post [with Zemanta]

Helsinki & Aarhus

Aanstaande woensdag vertrek ik voor een werk gerelateerd tripje naar Helsinki en Aarhus. In de twee dagen die ik in Helsinki heb ga ik verschillende bibliotheken bezoeken, waaronder de bibliotheek van de Technische Universiteit.

tkk

Maar of ik tijdens dit bezoek ook iemand die bij de bibliotheek werkt te spreken krijg is nog maar de vraag. Ik had namelijk de directeur een mail gestuurd. Zijn naam kreeg ik van mijn directeur en na wat zoekwerk op de website vond ik de persoonlijke pagina van Ari Muhonen. Ik plakte het emailadres dat ik op de pagina vond in een email en voila, verzenden en klaar. Dacht ik. Maar ik hoorde maar niets. Een week later nog niets. Dus ik een mail naar het algemene mailadres verzonden. En weer niets. Inmiddels weet ik waarom. Het mailadres op de pagina van Ari Muhonen betekent, als je de woorden gaat vertalen, voornaam.achternaam@tkk.fi. Tsja en als je dat niet weet dan komt een mail aan dat adres natuurlijk nooit aan. Afgelopen week kreeg ik een mailadres van de bibliotheek en toen ik daar naartoe mailde kreeg ik zowaar een antwoord. Morgen gaan zij contact met mij opnemen. Dus als het even meezit bezoek ik donderdagmorgen deze bibliotheek.

Donderdagmiddag ga ik naar de Nationale Bibliotheek van Finland.

nationalfinland

Hier krijg ik een rondleiding van Liisa Savolainen (Research Library Services, Director).

En dan om 16.00 uur word ik bij deze bibliotheek opgehaald door Nicola Nykopp (Planning Officer) van de Universiteitsbibliotheek van Helsinki. Zij gaat mij de het Learning Center Aleksandria en de Library of Behavioural Sciences laten zien. Deze laatste is drie jaar geleden nieuw gebouwd.

En dan vrijdag. Vrijdag wordt heel erg leuk. Ik mailde met twee directeuren, die van de Openbare Bibliotheek en die van Library 10. En zij schakelden allerlei mensen in om van mijn tripje een waar feestje te maken. Vooral Harri Annala is geweldig. Hij stelde een programma voor mij samen en gaat de hele dag met mij op stap. Eerst naar de Openbare Bibliotheek voor een meeting met de directeur en nog anderen die mij heel graag willen ontmoeten (ik schijn al bekend te zijn, ook in Finland :)). Dan naar Library 10 en de City Library Meetingpoint. En dan gaan we ook nog naar Espoo om de bibliotheek daar te bezoeken.

En het hotel in Helsinki waar ik mag slapen….. laten we zeggen dat ik daar erg van ga genieten.

Op zaterdag vertrek ik van Helsinki naar Aarhus in Denemarken voor de Next Library Unconference. De conferentie begint met een excursie. Ik heb gekozen om mee te gaan naar de bibliotheek van Hjørring. Op maandag en dinsdag zijn er voldoende sessie om naartoe te gaan. Kiezen was lastig want er zitten veel erg interessante dingen bij. Maar waar ik vooral naar uitkijk is het ontmoeten van oude bekenden en veel nieuwe mensen.

Mijn trip heb ik in TripIt ingevoerd. Deze online app heeft ook een iPhone variant en synchroniseert deze met elkaar. Superhandig om alle info bij elkaar te hebben over vluchten, hotels, afspraken en plattegronden. En ik heb mijn gegevens gedeeld met die mensen voor wie het handig is om te weten waar ik precies uithang.

Ik heb enorm veel zin in deze trip. Ben nog niet eerder zo ver naar het noorden gereisd dus dit is een geheel nieuwe ervaring voor mij. Uiteraard zal ik bloggen en op twitter mijn ervaringen delen.