Ebooks en onderwijs

Een paar maanden geleden mocht ik een aantal ebookreaders testen voor de universiteitsbibliotheek waar ik werk. Maar niet alleen ik testte de readers ook studenten, docenten en onderzoekers deden mee. Wij kwamen allemaal tot dezelfde conclusie: aardige apparaten maar voor het onderzoek en onderwijs is het nog net niet voldoende doorontwikkeld. Tenminste niet voor het soort onderzoek en onderwijs dat op de TU Delft wordt aangeboden. En dus besloot de bibliotheek dat er nog geen dozijn ebookreaders aangeschaft hoefde te worden om deze uit te kunnen lenen aan de gebruikers.

Sindsdien houd ik de ontwikkeling van ebookreaders en ebooks in de gaten en bewaar ik alles wat ik tegenkom over de verschillende readers die op de markt zijn, de ervaringen die gebruikers met de readers hebben, maar ook de links met catalogi van ebooks. Daarom viel het bericht bij ResourceShelf mij ook op waar aandacht wordt geschonken aan een onderzoek van JISC over ebooks in het onderwijs.

jisc_ebooks

In de afgelopen twee jaar heeft JISC samengewerkt met universiteiten in de UK om te onderzoeken hoe ebooks gebruikt worden door studenten en docenten. Bij aanvang van het onderzoek gebruikten zij 36 ebooks die gebruikt worden in het onderwijs op het gebied van management, media studies, techniek en medicijnen. Deze boeken werden geselecteerd door een speciale commissie en gratis beschikbaar gesteld voor alle gebruikers binnen het hoger onderwijs op het MyiLibrary platform. Aan het onderzoek deden 127 universiteiten mee.

Het onderzoek had twee doelstellingen:

  • to collect qualitative and quantitative data on e-book user behaviours
  • to measure the impact of making e-books freely available at the point of use on publisher’s print sales and library circulation figures.

In januari 2008 werd de eerste enquete gehouden onder de gebruikers en maar liefst 23.445 mensen deden hieraan mee (resultaten). Een jaar later werd deze enquete herhaald. Deze zomer zullen de resultaten van beide onderzoeken vergeleken worden en zal er een nieuw rapport uitkomen.

Een drietal opmerkelijke dingen die in deze korte rapportage te vinden zijn:

  • de meeste studenten lezen verschillende verschillende hoofdstukken in korte perioden en gebruiken de ereader voor 11 minuten of langer per sessie
  • maar 26% van de docenten raden het lezen van ebooks niet aan, aan studenten
  • 64% van de studenten gebruiken ebooks en 52% verkrijgt deze via de bibliotheek in plaats van ze op internet te downloaden/kopen of ze van vrienden/collega’s te lenen.

En nog een fijn antwoord voor de universiteitsbibliotheken:

jisc_ebooks_bib

Gebruikt beeldmateriaal is afkomstig van Flickr – recruit more techs! van striatic

SURF Onderwijsdagen – dag 2 – Content in context – innovative and reliable unlocking of publicly funded content

Een van de weinig Engelstalige presentatie op de SURF Onderwijsdagen kwam van Alastair Dunning van JISC, de SURF van de UK zeg maar.

Dunning sprak voornamelijk over de Strategic Content Alliance en dan met name dat deze Alliance fungeert als paraplu voor digitale content uit de UK.

The aim of the Strategic Content Alliance (SCA) is to build a common information environment where users of publicly funded e-content can gain best value from the investment that has been made by reducing the barriers that currently inhibit access, use and re-use of online content.

Dunning legde uit dat de reden om de Alliance op te richten de hoeveelheid digitale content was die beschikbaar wordt gesteld door verschillende organisaties uit de publieke sector. Iedere organisatie deed dit op zijn eigen manier zonder overleg te voeren of samen te werken.

to many agencies for different audiences

Vragen die de Alliance zichzelf stelde waren:

  • Is the content really used
  • Is the ocntent being discovered
  • Has the content been licensed
  • Is the ocntent being maintained
  • Is the content contextualised

Zoals gezegd er wordt weinig samengewerkt door scholen, universiteiten, ziekenhuizen, musea, etc. Daarnaast is er een gebrek aan gedeelde kennis over onder andere infrastructuur. Iedereen vindt, volgens Dunning, het wiel opnieuw uit. Er zijn geen best practices waar anderen van kunnen leren en dat kost veel tijd, geld en creatie van (onnodige) software.

De oplossing: Strategic Content Allience met onder andere het JISC Mass digitisation programme (2004-2009) en JISC Enriching digital resourses (2008-2009).

Eerst werd er gezocht naar gebruikers en werden doelgroepen geanalyseerd. Vragen als waarom willen gebruikers content, wat is de behoefte en hoe kunnen we de doelgroep opdelen in kleine groepjes werden opgelost en de creatie van een toolkit voor het meten van impact van gebruik en voor een analyse van de doelgroepen was een feit.

Hierna spreekt Dunning over zogeheten silo’s. Dit zijn containers met metadata waarbij de gebruiker de relatie tussen die silo’s moeilijk kan leggen. Hoe zorg je er nu voor dat die silo’s vol informatie samen komen? Dunning geeft voorbeelden, zoals de Virtual Manuscript Room. Er wordt onderzocht of web 2.0 onderdelen ingezet kunnen worden in het ontsluiten van het materiaal.

BBC Memoryshare is een site waar gebruikers hun persoonlijke herinneringen kunnen uploaden, gesorteerd op plaats en tijd, lopend vanaf 1 janurai 1900. Wil je naast tekst ook beelden delen met anderen dan kun je deze uploaden naar de Flickr groep.

Bij het ter beschikking stellen van content door organisatie uit de publieke sector speelt uiteraard copyright ook een belangrijke rol. Het kost veel tijd en geld om rechten af te kopen en vooral bij gemengde content wordt het nog lastiger om duidelijk te krijgen hoe het precies zit met rechten. Hier helpt de Strategic Content Allience die rechtenkwesties onderzoekt en probeert om templates te creeren.

Tot zover niet veel nieuws. Totdat Dunning begint over sustainability – waarbij hij uitlegt dat veel digitaliseringsprojecten, juist ja, projecten zijn en dat na afloop van die projecten het geld vaak op is. En als het geld op is kunnen er geen nieuwe werkzaamheden plaatsvinden en is het mogelijk dat een initiatief doodbloed (eye-opener). Niet wenselijk. En dus geeft Dunning hier de bibliotheken een belangrijke rol. Zij moeten in het kader van de digitale bibliotheek of de bibliotheek van de toekomst deze projecten oppakken en verder uitwerken.

En als laatste staat Dunning stil bij context. Want zonder context zijn afbeeldingen soms niet te begrijpen. De context van een beeld wordt duidelijk door middel van metadata. Deze metadata moet bij het beeld aanwezig zijn voordat het onderwijs er mee aan de slag gaat.

In Engeland is er dus een Alliance. In Nederland…. ik weet het eigenlijk niet. Ik weet dat bibliotheken samenwerken en overleg voeren en ook musea. Maar bibliotheken en musea samen, ik ken de voorbeelden nog niet. En al helemaal niet tussen bibliotheken, ziekenhuizen, gemeentehuizen en andere publieke instellingen. Misschien wordt het in Nederland ook tijd voor een Alliance. En misschien moet de KB hiermee beginnen.