KB-college – Global Librarianship, the Power of the Network

Met plezier stond ik gister om half 6 op om de trein van 6.17 uur te halen. Ik was hierdoor wel wat te vroeg in Den Haag bij de KB maar zo kon ik nog even kletsen met bibliotheekcollega’s en nieuwe mensen ontmoeten. Ik ging naar Den Haag voor het 1e KB-college met als onderwerp Global Librarianship, the Power of the Network. Belangrijkste spreker deze ochtend was Rolf Hapel van de Openbare Bibliotheek in Aarhus (Denemarken). Ik heb het geluk gehad dat ik tweemaal in Aarhus ben geweest. De eerste keer was in 2009. De bijeenkomsten van de Next Library (un)conference waren in de oude bibliotheek en bij de universiteit. Er werd wel gesproken over de nieuwe bibliotheek en het proces daarnaartoe maar de bibliotheek was nog niet af. In 2015 was de nieuwe bibliotheek wel klaar en het was geweldig om daar te zijn. De bibliotheek bruist, er zit leven in en iedereen is super enthousiast. Van beide bezoeken heb ik verschillende blogposts geschreven, die vind je hier, als je die nog eens terug wilt kijken. Foto’s van het bezoek in 2009 staan hier en die van 2015 hier.

En nu dat Rolf Hapel in Nederland was wilde ik hem graag weer horen spreken. Eerst vertelde hij iets over de bibliotheek, de kosten en de vierkante meters. Het gebouw staat op 9 kolommen om ook, als het water van de haven zou stijgen, als een buffer naar de stad te dienen. Maar waarom zou je zo’n enorme bibliotheek bouwen in een digitale wereld. Op welke vragen uit de samenleving ga je antwoorden geven? Hapel verdeelde deze in 3, het gaat om democratie, educatie en cultuur. Het gaat om de library as a space. Het gaat van informatie die overal gevonden kan worden naar iets dat alleen beleefd kan worden in de bibliotheek, van online naar on-site, van informatie naar betekenis en van het ontmoeten van informatie naar het ontmoeten van mensen. Van weten naar beleven en experimenteren. Van georganiseerde evenementen naar dingen die gebeuren.

De bibliotheek is een ruimte voor ontwikkeling en interactie, het opdoen van ervaringen, leren, innovatie, perceptie, overpeinzing en inspiratie.

Hoe zij tot deze bibliotheek en inrichting zijn gekomen is met dank van het publiek. Heel veel, maar dan ook heel veel sessies met gebruikers. Jarenlang, steeds opnieuw, steeds beter begrijpen wat nodig is. Op verschillende manieren mensen mee laten denken, in bijvoorbeeld idea pitches, world cafés, etc. Het gaat om citizen cooperation, user driver innovation, co-production en co-creation. Op de ladder van participatie van Sherry Arnstein uit 1969 (zie ook wikipedia) zijn zij bewogen naar delegated power (samenwerken met burgers als grootste belanghebbende) in plaats van informing en consulting. Als je hier nu ook mee aan de slag wilt kijk dan even bij de toolkit die is ontworpen voor bibliotheken, de Design Thinking for Libraries. Bij deze manier van ontwerpen staat de gebruiker centraal (user centered design). Als je hulp nodig hebt van een bedrijf die je hier bij kan helpen dan raad ik Muzus aan.

de trend movement of citizen engagement is groter dan alleen voor bibliotheken

Een van de ideeën voor deze bibliotheek kwam uit Engeland. Een mash-up (iets creëren uit meerdere onderdelen, soms is dat een website die met widgets opgebouwd wordt) werd vertaald naar een fysieke plek. De mash-up library was een feit. Er werd gezocht naar partijen om samen mee te werken, zij organiseren iets in de fysieke ruimte van de bibliotheek en onderhouden dit. Zijn er vrijwilligers voor nodig dan regelen zij dit ook. De bibliotheek programmeert romdom deze activiteiten ook en zij helpen met de marketing en PR. Inmiddels zijn er 3 jaar na de opening 130 partijen die samen met de bibliotheek deze mash-up library een gezicht geven. Daardoor kunnen er weken zijn dat er 42 activiteiten in de bibliotheek plaatsvinden. De meeste georganiseerd door de partners.

Bij DOKK1 speelt play een grote rol. Op allerlei plekken in de bibliotheek zie je dit terugkomen. Bijvoorbeeld op de interactieve vloer. Of bij de oude consoles waar de vaders vaak weggestuurd moeten worden omdat de kinderen willen spelen. Maar het is ook de enorme glijbaan buiten en de gong binnen de afgaat als er een kindje in het ziekenhuis wordt geboren. Het gaat ook om het niet helemaal inrichten van de ruimte. Iets wat Hapel in Nederland was opgevallen. Wij bedenken alles, wij laten niets vrij. In Aarhus zijn ruimtes die de mogelijkheid hebben om zelf in te richten. Om daar dingen te doen die jij wilt. En ja, soms wordt het dan vies.

Het laatste waar Hapel ons iets over vertelde was Smart City Aarhus. Overal in de stad hangen sensoren en wordt er data verzameld. De bibliotheek helpt mee om deze data te gebruiken in evenementen en activiteiten en de IT afdeling helpt ook met het toegankelijk maken van de data. Momenteel werken zij een een online plek voor de samenwerking tussen politiek en burgers, ze noemen het digital citizen involvement. En Hapel vertelde over de nieuwste medewerker van de bibliotheek, ze heet Norma en is een humanoid robot. Zij verteld verhaaltjes aan kinderen maar luistert ook als de kinderen voorlezen en geeft feedback. Het idee is om haar te koppelen aan Watson zodat zij slimmer kan worden.

Zo’n bibliotheek ontwerpen, inrichten en blijvend innoveren vraagt natuurlijk iets van de medewerkers. Zij worden steeds meer een facilitator, een docent, een projectleider en een professionele host. De oriëntatie van de bibliotheek is gericht op relaties en niet langer op het boekenproces. Hapel zegt ook dat de medewerkers veel meer dan vroeger moeten weten wat er in de samenleving speelt, hoe zij hierop in willen spelen, dat zij veel meer sociale competenties nodig hebben maar dat er ook collega’s moeten zijn die kunnen programmeren en snappen wat ICT kan doen voor de bibliotheek.

Hannah Gent vertelde ons iets over Public Libraries 2020, library advocacy, Europe Loud & Proud en de dingen die zij geleerd heeft in de afgelopen jaren.

Het gaat allemaal om relaties, wie ken je, waar kom je binnen bij de EU en hoe zorg je ervoor dat zij ook bij jou op bezoek komen. Bibliotheekmensen zijn uitstekende ambassadeurs. Niet alleen op managementniveau maar ook aan de balie.

Er is een groep MEP Library Lovers. Esther de Lange is een van de leden van deze groep. Deze groep stelde de lijst 60 boeken voor de zomer samen en op de website van de groep vind je per land een factsheet over libraries and skills in relatie tot Europa.

Naast deze groep is er een groep bibliotheekmensen die samenwerken om de MEP’s meer kennis te geven over bibliotheken, zij noemen zich Library Advocacy Lab.

2019 wordt een belangrijk jaar voor de EU. Er zijn verkiezingen, Brexit en het MFF proposal moet worden goedgekeurd. Nu in contact komen met de MEP uit jouw land heeft heel veel zin.

Gerald Leitner (Secretary General IFLA) nam als laatste spreker het woord. Hij liet ons zien wat er de afgelopen tijd is gedaan, in samenwerking met de leden, aan het tot stand komen van een wereldwijde toekomstvisie. Veel workshops, veel deelnemers en veel input. Deze hebben geresulteerd in 10 highlights:

  • we are dedicated to equal and free access to information and knowledge
  • we remain deeply committed to supporting literacy, learning and reading
  • we are focused on serving our community
  • we embrace digital innovation
  • we have leaders who see the need for strong advocacy
  • we see funding as one of our biggest challenges
  • we see the need to build collaborations and partnerships
  • we want to be less bureaucratic, inflexible and resistent to change
  • we are guardians of the memory of the world
  • our young professionals are deeply committed and eager to learn

Bij deze 10 highlights horen ook 10 kansen die beschreven zijn. Meer daarover vind je op de website van IFLA.

Stedentripje – Kopenhagen

De afgelopen week bezocht ik Kopenhagen, een stad waar ik in een ver verleden al eens was geweest maar graag nog een keer naar terug wilde keren. Dit keer niet met de auto, maar met de trein. Vijftien uur… je moet er zin in hebben, maar ik vind het een bijzondere manier van reizen. In een coupe voor zes mensen, opgevouwen op een stoel toch nog iets proberen te slapen, want ja deze treinreis verliep voornamelijk ‘s nachts. Het is een rare gewaarwording om midden in de nacht wakker te worden op een leeg station ergens in Duitsland om daar vervolgens 2 uur te blijven staan. Geen idee waarom, heb het ook maar niet gevraagd aan de conducteur. Betekent wel dat je met een voet in de deuropening even snel een sigaretje kan roken, wel blijven opletten want je weet niet wanneer de trein weer vertrekt en je wilt wel mee.

Onderweg twitterde ik er vrolijk op los. Totdat mijn vriendje opmerkte dat het niet handig was om te vertellen dat wij op vakantie waren. Niet dat ik denk dat dieven tweets lezen maar je weet het maar nooit. Ik besef het mij eigenlijk te weinig, noem het naïef, maar er is veel informatie van mij online bekend, zeker aangezien ik een eigen domein heb. Als je 1 + 1 optelt kom je een heel eind. Laten we zeggen dat ik weer iets heb geleerd.

In Kopenhagen heb ik veel gewandeld en dus ook veel gezien. Ook bibliotheken. Op de eerste dag een bezoek gebracht aan de Koninklijke Bibliotheek, een mooi nieuw/oud gebouw dat de zwarte diamant wordt genoemd.

Het nieuwe gedeelte van de bibliotheek is gebouwd aan het oude gedeelte. In het oude gedeelte, net als in het nieuwe, leeszalen en hoekjes om te zitten. Je vindt er oude en jonge mensen, in rust koffie drinken of studeren. Vanuit het oude gedeelte kijk je uit over een mooie binnentuin met een vijver. De sfeer was goed, het was er alleen wel heel stil!

Tijdens een wandeling over het universiteitsterrein van Kopenhagen vroeg ik mij af waar de universiteitsbibliotheek was. Een student wist te vertellen dat alle faculteiten een eigen bibliotheek hebben en dat de “centrale” bibliotheek de KB is. Ik heb niet alle faculteiten afzonderlijk bezocht, dat ging mij net even iets te ver. Maar wel interessant om te zien dat, waar wij op mijn universiteit centraliseren, zij dat in Kopenhagen bewust niet doen.

Aan de overkant van de universiteit was de Hortus. Gratis toegankelijk en de verassing van dit tripje. In een van de gebouwen was een bijzonder mooie wenteltrap via waar je boven de bomen, struiken en planten kon lopen. Best spannend want erg onderhouden zag het er niet uit.

Wat mij is opgevallen aan Kopenhagen is dat het een stad is met enorm veel sfeer. Gezellige mensen, mooie winkels waar je uren kan verblijven, design – veel design, weinig troep op straat, eigenlijk een stad waar je je direct thuis kan voelen. Zelfs als je wandelt in wijken die je misschien in andere steden zou overslaan is het goed vertoeven. Je ziet veel bakfietsen op straat, waarbij de kindjes, omdat de voorkant van de bakfiets open is lekker mee kunnen kijken op de weg. De prijzen van eten en drinken liggen iets hoger dan in Nederland maar ik had ook niet anders verwacht.

Op de eerste dag lunchte ik bij Mormors, waar ik helaas geen foto’s mocht maken. Het was alsof je terug in de tijd ging, het interieur was helemaal jaren zestig. De sandwich werd eerst ingepakt in vetvrij papier en daarna door midden gesneden en op het bordje gelegd. De twee zusjes (denk ik want ze leken wel heel erg op elkaar) runden met veel liefde deze zaak en dat straalde er ook aan alle kanten af.

De voorbereiding van de trip deed ik online. Kaartjes bestellen bij de treinreiswinkel, die ook het hotel boekte. Bij BiepmiepLeen lezen wat zij allemaal had gedaan toen zij in Kopenhagen was. De berichten op fora over het hotel waren wisselend, sommigen mensen vonden het vreselijk, anderen fantastisch. Ik zit bij die laatste groep. De kamer was groot, comfortabel en ik mocht er zelf roken. Dat het hotel in een “slechte” wijk lag (achter het station) deed mij niet zo heel veel en ik heb er dan ook weinig last van gehad. Tivoli was helaas net deze week gesloten maar gelukkig was de meermin nog niet naar Japan verscheept. Al met al dus een leuke, gezellige en fijne stedentrip naar een stad die ik iedereen aan zou raden.

Mijn vriendje heeft bij thuiskomst een kleine fotoplayer in elkaar gezet met behulp van flash. Vijf fotootjes die uiteraard in groot formaat op Flickr te vinden zijn.