Biebwatch – het verhaal van de toekomst

Afgelopen dinsdag vertrok ik al vroeg in de morgen richting Amsterdam om in het Bimhuis de Biebwatch bij te wonen. Het verhaal van de toekomst was het thema en in de vooraankondiging stond het volgende:

Bent u klaar voor de toekomst? En hoe ziet uw collectie er dan uit? De identiteit van uw bibliotheek bepaalt de inhoud van uw ‘kasten’. Maar die identiteit – wat u wilt zijn en voor wie – bepaalt u zelf. Het is dus van groot belang om te anticiperen op de wereld waarin uw bibliotheek zich bevindt. Het verhaal van de toekomst gaat over het wezen van de bibliotheek. Aan de hand van voorbeelden, trends en toekomstschetsen zetten we u aan het denken over het verhaal dat uw collectie straks vertelt. In vervolgsessies en workshops krijgt u handvatten om dit verhaal daadwerkelijk vorm te geven.

De bibliotheek als supermarkt of smart agent

Inspirerende sprekers stonden er op het programma. Zoals bijvoorbeeld de directeur van Total Identity. Het leek er even op dat de directeur er niet was want hij werd vervangen door Caro van Dijk. Zij begon sterk met de titel van haar presentatie de bibliotheek als supermarkt of smart agent?

Maar om bij haar titel uit te komen moest zij eerst aan de zaal uitleggen wat een merk kan doen voor een organisatie en hoe je je identiteit kan maken en gebruiken om je te onderscheiden. Hiervoor maakte zij onderscheid tussen een merkscenario (onderscheidend vermogen, merkpositie en branding, wil onderscheidend aanwezig zijn) en een identiteitscenario (transparantie aanbrengen, oorspronkelijkheid tonen in communicatie dus storytelling, maatschappelijk relevant opereren, wil verbanden leggen).

Maar welke rol speelt de bibliotheek hierin. Volgens van Dijk is de bibliotheek de expert in de 1:1 relaties. Zij beschreef drie scenario’s:

  • dinosaurus van de kenniseconomie
    basis = ambitie
    verheffing leidt tot mogelijkheden
    beheer is toegang verschaffen
    = visie op onze tijd is noodzakelijk, boeken zijn niet langer onze corebusiness
  • supermarkt van de informatiemaatschappij
    retailformule
    effectiviteit & efficiëntie
    optimalisatie van ruimte en tijd
    = bibliotheek als veredelde vakkenvuller
  • smart agent in open source omgeving
    1:1 contact
    bibliothecaris 2.0 is de expert
    betrokkenheid
    networking the networks
    gepersonaliseerd aanbod
    time as the source of value
    relatie en ontmoeting
    talent ontwikkeling

En de doelstelling van van Dijk voor de bibliotheek: jezelf in de actuele context steeds weer opnieuw uitvinden.

Misschien was ik nog niet helemaal wakker toen van Dijk begon maar mijn eerste indruk na haar presentatie was, waar ging dit in hemelsnaam over. Ik had vooral het gevoel dat ik niet aangesloten was. Of van Dijk niet aan het publiek, wanneer was zij ook alweer voor het laatst in een bibliotheek geweest…. Toen iemand haar dat vroeg gaf zij aan dat dat lang geleden was, tijdens haar studie, maar dat zij nu in de nieuwe OBA weleens ging werken. De directeur van Total Identity bleek wel in de zaal te zitten en roerde zich ook in het debat en ik vraag mij dan af, waarom hield hij de presentatie niet? En met een beetje een down gevoel luisterde ik naar de volgende spreker, hopend dat dit niet de toon van de dag zou zijn.

Hoe een klein museum groot kan zijn

En gelukkig was dat het niet. Dimitri van den Berg van het Nationaal Museum van de Psychiatrie het Dolhuys in Haarlem vertelde enthousiast over zijn museum. Hij heeft bijna dagelijks contact met de klant omdat hij die klant belangrijk vindt. Ik zal eens aan mijn directeur vragen wanneer zij voor het laatst de bibliotheek in is gelopen om zomaar een klant aan te spreken en te vragen wat hij van de bibliotheek vindt en wat er verbeterd kan worden.

Wat mij vooral is bijgebleven aan de presentatie van van den Berg is dat je een rol kan spelen in de buurt. Hij wilde met het museum een rol spelen en dat is gelukt. Ik trek dat dan door naar mijn bibliotheek, welke rol spelen wij in de buurt, zijn wij er eigenlijk wel voor de buurt? Misschien wel niet omdat wij als universiteit ons erg richten op de interne klant, de student, de medewerker en de onderzoeker. Het is interessant om te onderzoeken of welke rol de buurt van ons verwacht en of wij daarin iets kunnen betekenen. Natuurlijk hoeven we geen buurthuis te worden maar we kunnen wel een fijne verblijfplaats zijn waar activiteiten worden georganiseerd.

De uitgever & de boekverkoper

Na de lunch betrad Sander Knol (algemeen directeur Uitgeverij Meulenhoff Boekerij) het podium. Zijn begin was sterk.

Wie zijn wij straks?

  • als iedereen een schrijver is
  • als iedereen een uitgever is
  • als iedereen een boekverkoper is
  • als iedereen deskundig is
  • als iedereen connected is

Tsja, dat is wel even iets om over na te denken. Als bibliotheekmens denk ik vaak na over de toekomst van de bibliotheek, maar de uitgevers die krijgen het misschien nog wel zwaarder dan wij. En hoe gaan zij dan met die toekomst om? Maar Knol wilde het met de zaal vooral hebben over de toekomst van de bibliotheek (dat was tenslotte ook het thema van de dag) en vroeg zich af:

  • wordt de bibliotheek straks een marktgerichte aanbieder
  • of retailer
  • wordt de bibliotheek marktleider in het segment (bijna) gratis
  • of wordt de bibliotheek exploitant van rechten?

en

  • waar zit dan de toegevoegde waarde van de bibliotheek in de informatieketen
  • partnership – maar met wie dan in de informatieketen, misschien met de uitgevers
  • auteursrecht – publiek is niet perse gratis
  • beleid: markt- of cultuurgericht – en met welke meetbare doelstellingen

Veel vragen en weinig antwoorden, maar wel iets om over na te denken. Ik denk dat de bibliotheek moet kijken naar samenwerking met de uitgevers en moet zoeken naar datgene waar zij elkaar kunnen versterken. Hoe dat precies moet weet ik ook nog niet maar het is wel iets waar ik over na wil denken in de komende tijd.

Dat samenwerken zie ik ook wel met de boekhandelaren, waar Caroline Damwijk van Libris vertegenwoordiger was. Zij vertelde over ondernemerschap en hoe Libris boekhandels samen sterk zijn. Zij vertelde ook over ebooks en dat zij die verkopen. Ebooks….. verkopen ….. ik zat voorop mijn stoel, waarom wist ik dit niet? Ik stelde die vraag aan het einde van Damwijks betoog, waarom wist ik, als inmiddels fervent ebooklezer, niet dat ik bij hen online ebooks kan kopen? Het antwoord stelde mij niet gerust, ik had namelijk de reclame hiervoor kunnen zien in onder andere de boekwinkel. Maar ik kom niet in een de boekwinkels van Libris. Ik wist niet eens dat die in Rotterdam zit (volgens de website zit er een op de Peppelweg, maar dat is Schiebroek!). Als ik al een boekwinkel bezoek is het Donner en dat is een Selexyz boekwinkel en die hebben volgens mij ebooks nog niet echt omarmd. Op de website hebben ze niet eens een knop ebooks. Inmiddels ben ik erachter dat Libris dat wel heeft.

Maargoed dan wil ik dus een ebook bestellen bij Libris en dan betaal ik nog steeds de hoofdprijs. Ik vind de belevenis van een ebook absoluut niet vergelijkbaar met een papieren boek en dus wil ik die hoofdprijs niet betalen. Een ebook kan ik niet uitlenen, ik kan hem in de kast zetten (soort van) maar het is meer een vluchtig boek dan een boek op papier dat je jaren kan bewaren. Wat gebeurd er overigens als mijn ereader te oud wordt en nieuwe versies mijn aangekochte ebooks niet meer ondersteund. De kans bestaat dat ik dan niet meer bij mijn ebook kan komen. En dus wil ik, zoals gezegd, die hoofdprijs niet betalen. Zolang de uitgevers en de boekverkopers hier niets voor gevonden hebben zal ik weinig tot geen ebooks aanschaffen. Wat ik dan doe. Ik doe nogal eens mee aan online enquêtes waar je BOL boekenbonnen mee kan sparen, ik spaar totdat ik genoeg heb zodat ik de ebooks gratis aan kan schaffen. Dat voelt toch net even beter. Dat ik daarvoor verbonden ben aan BOL is een gegeven, misschien niet mijn eerste  maar wel de goedkoopste keus. En ik leen ebooks bij de bibliotheek. Dat die collectie niet zo snel groeit als ik zou willen is ook een gegeven, maar dat is iets voor een andere keer.

Informatiewarenhuis

Terug naar Biebwatch voor de laatste presentatie van de dag. Pim van den Berg straatoloog neemt ons mee op ontdekkingstocht. Met een stortvloed aan foto’s en quotes sluit hij de dag  af.

Een aantal quotes:

  • jij bent voor mij de architect van informatie (bibliotheek) en jij mag dat zijn
  • ik ben een beelddenker, ik begrijp boeken niet (jongere generatie)
  • de bibliotheek is verleerd om verhalen te vertellen (ondersteund met een foto van slechte cappuccino als metafoor voor de bibliotheek)
  • vertel een ander verhaal dan dat je tot nu toe hebt gedaan
  • warenhuis aan informatie
  • wat staat er op het boodschappenlijstje van klanten
  • vers geperst, hoe vers is informatie
  • fantasiefabriek
  • vak van bibliothecaris is sexy, maar de naam is dat niet
  • huis der verloren dromen
  • beleving van de media

Ik voeg daar zelf nog even aan toe: boulevard van kennis.

En wat vond ik nu precies van de dag, of met andere woorden, wat neem ik mee. In ieder geval nieuwe connecties (heb met veel nieuwe en interessante mensen gesproken). Ik neem ook mee het inzicht dat het merk van de bibliotheek belangrijk is en dat we een nieuw verhaal moeten verzinnen. Dat wij misschien wel contact moeten zoeken met de uitgevers en boekverkopers en de samenwerking in gang moeten zetten. Zeker in het geval van ebooks is hier veel te winnen denk ik. Dat wij moeten blijven praten, nadenken, filosoferen, brainstormen over de toekomst. Maar dat wij ook moeten doen! Dat niet alle sprekers even aansprekend waren vergeet ik even. Dat de klant, de gebruiker en de nog niet klant weinig aan bod kwamen ook. Dat bibliotheken nog ontzettend hun best doen om jongeren binnen te halen en hier van alles voor verzinnen, ik dacht tijdens de Biebwatch waarom eigenlijk….. waarom zoveel moeite doen en trekken aan een dood paard? De jongeren willen niet naar binnen, dus waarom niet richten op de gebruikers die dat wel willen. Er wel voor zorgend dat de jongeren je weten te vinden als het nodig is.

Heeft Probiblio met deze Biebwatch zijn aankondiging waargemaakt? Misschien niet helemaal. Het ging wel over de identiteit van de bibliotheek (zijdelings) en over de collectie (heel soms). En ook werden de workshops aangekondigd, aparte sessies waar je dieper ingaat op het onderwerp. Maar hoe je het merk bibliotheek sterk neer moet zetten, daar had ik graag meer over willen weten. En ook de toekomstschetsen mistte ik. De locatie en de mensen maakte veel (zo niet alles) goed. En dus sluit ik niet negatief af, ik heb een leuke dag gehad!

De openbare bibliotheek van Boulder

De laatste dag voordat het geweld van Educause 2009 losbarst bezochten Willem en ik de stad Boulder, op ongeveer een half uurtje rijden van Denver. Op het programma stond een bezoek aan de openbare bibliotheek waar Tony Tallent iets meer dan een jaar directeur is.

Via twitter kreeg ik ‘s morgens van oud collega Monique de tip door om ook de Celestial Seasonings fabriek te bezoeken en aangezien wij meer dan genoeg tijd hadden begonnen wij daarmee.

celestial seasonings

Net te laat voor de rondleiding van 10 uur moesten wij een klein uurtje wachten. Tijd genoeg dus om alvast in het winkeltje te kijken waar zij alle soorten thee die zij hebben verkopen. De rondleiding was gratis en het toegangskaartje een probeerverpakking van de citroenthee. Erg interessant allemaal. Wij mochten alleen geen foto’s maken in de fabriek. Wat we wel mochten, snuiven aan alle theeluchtjes en in de munthal staan, totdat je ogen traanden en je luchtwegen helemaal open waren gegaan.

Na de fabriek gingen wij lunchen op de campus van de universiteit van Boulder en om half 4 hadden wij met Tony afgesproken. Het was goed om hem weer eens te zien, het was toch al bijna 2 jaar geleden dat wij elkaar voor het laatst live gesproken hadden. Sinds iets meer dan een jaar is hij directeur van de OB van Boulder. En er is nog genoeg te doen. Het gebouw is van de buitenkant waanzinnig mooi, maar van binnen lijkt de tijd stil te hebben gestaan. Tot groot ongenoegen van Tony.

Public Library Boulder

De boekenkasten zijn hoog en je kan er niet doorheen kijken maar dat is nog niet het ergste. De favoriete kleur van de vorige directeur (die er overigens 43 jaar heeft gezeten) was roze en dat is goed te zien in het gebouw. Een van de eerste dingen die Tony heeft laten doen is onderzoeken of de zijkant van het gebouw, een mooie gevel met veel glas, niet als hoofdingang kan dienen om op die manier een openere bibliotheekingang te creeren. Dit onderzoek is gedaan alleen is er geen geld om het idee ook echt uit te voeren. En dus probeert Tony met kleine beetjes de inrichting en uitstraling van de bibliotheek alvast aan te passen. Bijvoorbeeld door het ontwerpen van een nieuwe huisstijl, nieuwe bibliotheekpasjes, het schilderen van de muren en het inrichten van studieruimtes.

De bibliotheek bestaat uit drie gebouwen die allemaal in een andere tijd gebouwd zijn en dat maakt het lastig om van deze bibliotheek een logisch geheel te maken. Tony heeft een enorme uitdaging voor de boeg en ik hoop dat hij de energie heeft om echt zijn schouders eronder te zetten. Want het is natuurlijk niet alleen het gebouw dat hij wil transformeren, ook de medewerkers moeten mee en dat is vaak lastiger dan een muur van een andere kleur te voorzien.

Na het bezoek en de prive rondleiding hebben wij nog gegeten met Tony en zijn man George. George is architect en hij denkt momenteel met studenten van de universiteit na over de bibliotheek van de toekomst. Interessante materie! Want ook de studenten van nu kunnen het romantische idee van een bibliotheek met boeken maar moeilijk loslaten.

Meer foto’s van deze dag op Flickr.

Minisymposium Multitouch bij de OB Rotterdam

Vandaag introduceerden de OB Rotterdam samen met nog een paar andere bibliotheken de NieuwsQuiz, gemaakt voor de Surface (multitouch tafel) van Microsoft. Dit deden zij door het organiseren van een minisymposium met ongeveer 70 mensen in de zaal die luisterden naar een aantal sprekers.

Waaronder Martin Tirion, user experience evangelist van Microsoft. Tirion schrijft op zijn weblog over de Surface en andere zaken waar hij zich mee bezighoudt. Vanmiddag nam hij de zaal mee in de ontwikkeling van deze bijzondere tafel waar je met meerdere mensen tegelijk aan kan spelen.

Martin Tirion

Zo wist ik bijvoorbeeld niet dat er al vanaf 2001 aan de Surface wordt gewerkt en dat er verschillende prototypes zijn gemaakt (in 2004 al 10!) voordat de versie zoals hij nu is verder werd ontwikkeld. Zo wist ik ook niet dat een van die prototypes een computer in een Ikea tafel ingebouwd was. En ook niet dat het aantal touchpoints geen limiet kent. En ook niet dat de tafel rechthoekig is vanwege de beamer die er in zit, een beamer die vierkant presenteert bestaat namelijk niet. En als iemand dan de Surface gebruikt om een presentatie te geven dan ziet het er gewoon heel gelikt uit. Lekker visueel in plaats van textbased.

Hierna was het tijd voor Cornelis Krul, de projectleider van dit project bij de OB van Rotterdam. Het project is ongeveer 1,5 geleden gestart met de inzending voor de Innovatieprijs. Deze werd gewonnen en daarna zochten zij samenwerkingspartner waaronder DOK, OB Den Haag en OB Huizen/Blaricum/Laren. Probiblio wilde ook graag meedoen en gaf nog wat extra financiering om het project uit te werken.

Cornelis Krul

Volgens Krul loont het de moeite om bibliotheekbezoekers met elkaar in contact te brengen omdat zij hierdoor langer in het gebouw blijven. De Surface kan hier een rol bij spelen. Maar omdat de Surface van zichzelf nogal laag staat is deze omhoog gehaald door een meubel er omheen te bouwen – het ontwerp voor het meubel is van Jan David Hanrath. Als mensen staan vinden zij het minder erg om met vreemden in contact te komen, zittend is dat lastiger te bewerkstelligen bleek uit onderzoek en tests. Op het meubel staat in groen licht Touch Me … om aanraken te stimuleren. Het bedrijf Mirabeau was ontwikkelpartner. En daarom mochten zij ook iets vertellen. Dit werd gedaan in de persoon van Franklin Heijnen. Hij liet een aantal nieuwe ontwikkelingen zien Mirabeau waaronder een grote touchwall bij een Hard Rock Cafe in de VS.

En hierna werd de Surface NieuwsQuiz in gebruik genomen door Antoin Peeters van RTL Nieuws en de directeur van de OB Rotterdam. Waarom Antoin Peeters vraag je je misschien af. De Surface NieuwsQuiz maakt gebruik van de vragen die elke dag op de NieuwsQuiz van RTL worden geplaatst. Een interessante samenwerking met een omroep dus.

nieuwsquiz

Meer foto’s van de middag staan op Flickr. En wil de je Surface een keer proberen, bezoek dan een van de bibliotheken die aan dit project meedoen waar er vanaf vandaag een staat.

Next Library unConference – Aarhus

Van 14 tot 16 juni was ik in Aarhus (Denemarken) om de Next Library unConference te bezoeken. Op de website kon ik lezen wat er precies met een unConference werd bedoeld:

It is not the main scope to have a programme with a lot of long speeches and presentations – the idea is that the most of the time we will all work together in groups and bring up relevant topics and contribute with mutual knowledge and ideas.

Tijdens de opening op de eerste dag werd nog even uitgelegd wat we nu precies gingen doen. Hiervoor werden vier principes van een unConference gepresenteerd:

  • the people that are here are the right people
  • whatever happens is supposed to happen
  • whenever it starts it is the right time to start
  • when it’s over it’s over

Maar eerst de warming-up met Christian Byrge – oftewel een introductie in het nieuwe denken. De avond ervoor deed Christian ook al iets vergelijkbaars toen wij met zijn allen in de openbare bibliotheek van Aarhus werden ontvangen voor diner & drinks.

obaarhus

Christian was op zoek naar mensen in de zaal die iets gemeenschappelijks hebben, dit kan zijn de haarkleur, de kleding, de schoenen, de lengte, etc. Deze duo’s moeten dan tegenover elkaar gaan staan, ogen sluiten en denken aan een gebeurtenis, een idee, een visie en vervolgens dit in zeer korte tijd overbrengen aan de ander. Voor de mensen in de zaal die er de avond ervoor niet bij waren was dit een leuk spelletje, maar als je het al een keer gedaan hebt denk je toch al snel…. daar gaan we weer. Wat hij niet eerder deed en op zich wel grappig was, was dat hij de hele zaal tegelijk liet schreeuwen YES WE MADE A MISTAKE!! De energie was goed en de zaal enthousiast. Laten we beginnen met de keynotes. Ow nee. Christian heeft nog een aantal tips. Emailen, surfen op het web en je mobiel gebruiken leiden af tijdens de presentaties. Dus deze dingen liever niet gebruiken en je aandacht erbij houden.

Jens Thorhauge

Als eerste kwam Jens Thorhauge het podium op. Hij is de algemeen directeur van de Danish Agency for Libraries and Media.  De titel van zijn presentatie: Next Library… or shrink.

In zijn meer inleidende verhaal sprak hij over de nieuwe bibliotheek, een plek waar gebruikers een belangrijke rol spelen in het aanleveren van content en het aanjagen van innovatie. Maar waar ook interactieve ruimten een plek krijgen. In de geschiedenis ziet Thorhauge drie golven van verandering: van kaartcatalogus naar database, van niet digitaal naar digitaal (internet) en van google en sociale technologieën naar globalisering waarbij een cultuuromslag belangrijk is. Ook ziet hij drie assen in de veranderende wereld: een nieuwe geglobaliseerde economie en technologie, een kennismaatschappij die gebaseerd is op netwerken en een nieuwe mindset die gecreëerd wordt. Dat deze nieuwe kansen ook zorgen voor nieuwe problemen is duidelijk. Er ontstaat een nieuw soort armoede, maar ook nieuwe vormen van fundamentalisme en sociale spanning. Thorhauge haalt hiervoor Otto Scharmer aan. Een naam die ik nog niet kende maar waarvan ik zeker het boek Theory U wil lezen. Volgens Thorhauge zijn er diepgaande culturele veranderingen wenselijk (hij noemde het van solid naar liquid en verwees naar het boek Liquid Modernity van Zygmunt Bauman) waarbij de wereld steeds platter wordt en nieuwe competenties noodzakelijk zijn. Lifelong Learning speelt hierbij een zeer belangrijke rol. Maar ook de constante herdefinitie van de eigen leefsituatie. Het veranderende medialandschap vraagt om nieuwe manieren om mensen te betrekken bij innovatie en verandering.

Hoe past de bibliotheek in dit plaatje? De bibliotheek moet volgens Thorhauge zorgen voor waarde voor haar gebruikers en moet de agenda van de maatschappij ondersteunen, sociale vooruitgang dus. De nieuwe media zijn een middel of een gereedschap om de doelen van de bibliotheek om een antwoord te geven op de uitdagingen die voor ons liggen. Door innovatie te ondersteunen en belang te hechten aan Lifelong Learning kan de bibliotheek haar plaats in de maatschappij veilig stellen. In Denemarken zie je dat het aantal bezoekers van de bibliotheek gelijk blijft maar dat er minder wordt uitgeleend. De gebruikers willen 24/7 toegang en dus zie je dat technologie wordt gebruikt om dit te realiseren.

the library space is becoming the medium

Maar hoe nu verder? Volgens Thorhauge claimen de openbare bibliotheken al een nieuwe rol door die derde plaats te zijn, activiteiten rondom leren te organiseren en door relaties aan te gaan in plaats van alleen maar aan te bieden.

Helene Blowers

Hierna was Helene Blowers aan de beurt. Haar presentatie had ik nog niet eerder in zijn geheel gezien maar er is (eerder) al zoveel over geschreven dat ik mijn samenvatting hier niet zal geven en zal volstaan met het embedden van haar presentatie.

Gene Tan

En toen betrad Gene Tan het podium. Wat een bijzondere verschijning was dit, zeker een die je niet snel associeert met een bibliotheek. Hij begon met een spelletje.

Gene Tan laat nu de hele zaal het spelletje doen from moqub on Vimeo.

Het kwam hier op neer: pak de wijsvinger van de persoon naast je vast in jouw hand en terwijl er een verhaal wordt voorgelezen knijp je heel hard in die vinger als je het woord book, face of facebook hoort. Hilarish.

Hierna sprak Tan over The Unlibrary Service: Subvert. Zijn presentatie maakte hij op een servetje in het vliegtuig en was redelijk chaotisch.Wat ik ervan heb onthouden is dat Tan met zijn team iets heeft ontwikkeld dat heet Ask Stupid Questions – the unGoogle Search. Met een groep gaat hij bij bedrijven langs en doet dan sessies die veel overeenkomsten hebben met Japanse gameshows. Nadat het bedrijf stomme vragen heeft gesteld gaat het team aan de slag en na 8 uur hebben zij de oplossing gevonden.

En Tan sprak over het project UnLibrary:

Project UnLibrary -redefining libraries: unconventional . unravelled . unbound
Project UnLibrary WHAT IF YOU TOOK OVER A LIBRARY? HOW WOULD IT LOOK LIKE?
Project UnLibrary is a social experiment to prototype a participatory ‘library within a library’. This would involve a group of outsiders who were non-librarians, who would ‘take over’ a space within a public library, and redesign it towards an end-goal in mind.

Na de keynotes was het tijd voor workshops. In vier verschillende zalen werd dieper ingegaan op bepaalde onderwerpen. Nu is het lastig om in een collegezaal een workshop te houden en dus werd de workshop van Chriss Batt over Libraries in the Knowledge Landscape meer een lezing dan een workshop.

Nate Hill & Peter Alsbjer

Nate Hill van de Brroklyn Public Library had hetzelfde probleem. Hij vertelde over de Library Outpost – a new service model for urban public libraries.

In het kort komt het model van Hill hierop neer.

  • Strategic location. The Outpost is a small space in a commercial area, a business improvement district, or a transportation hub. Rather than bring the patrons to the library, the Outpost brings the library to the patrons.
  • Extended service hours. The Outpost will be open from 8AM until 10PM, giving the community access to library materials, exhibitions, and programs during the times most convenient to them.
  • Collection available via online holds system. Rather than providing a localized browsing collection, the Outpost will connect users to all library materials via the catalog.
  • Reference service. Outpost staff will provide exceptional reference services using online databases and internet searching strategies. All reference sources will be electronic.
  • Wireless access and digital library content. The Outpost will be a comfortable WiFi zone to work in from a table or play in from a lounge chair. Through patrons’ portable devices they can access digital content via the library website.
  • Programming and Exhibition space. The Outpost will feature exhibitions that pair the library’s collection and services with art related to community interests. The space will also be flexible enough to accommodate performances, lectures, concerts, discussions, even meals during evening hours.

Dus geen collectie, maar wel de toegang tot de collectie. Op een strategische plek, dit kan zijn een kantorengebied in de stad, een winkelcentrum of op een station. En weinig vloeroppervlak, Hill heeft het dan over 160m2.

Hill vertelde ook over het project Greenpoint Poetry. Meer hierover lees je op zijn weblog.

Peter Alsbjer die ook in deze workshop als spreker op mocht treden is een oldschool librarian. Hij zette Ning in om de bibliotheek virtueel te maken.

De vraag aan de zaal aan het einde van deze workshop was: kun je een bibliotheek openen zonder boeken? Mag je het dan nog een bibliotheek noemen? Ook al kun je alles online aanvragen? En dat zijn vragen om eens langer over na te denken. Dan voeg ik deze vraag hier nog aan toe: als je het geen bibliotheek noemt komen er dan weer groepen binnen die je al jaren kwijt bent?

Martin Brynskov

De laatste workshop van de dag die ik volgde was die van Martin Brynskov. Hij is onderzoeker aan de universiteit van Aarhus en houdt zich bezig met Digital Urban Living waarvoor hij samenwerkt met journalisten en mensen uit de media. Brynskov vindat dat de dingen die mensen met hun mobiele telefoon doen allemaal relevantie hebben voor de bibliotheek.

Brynskov ziet de volgende relevante trends:

  • trend 1: digitalisering – ebook, kindle, iphone
  • trend 2: mobile en childern – in Scandinavië krijgen kinderen erg vroeg al een mobiel, eerder dan in Japan – new mobile services
  • trend 3: near field interaction – payment, ID
  • trend 4: contextualization (augmented reality) – location based services
  • trend 5: de contextualization – place is an optional experience, not a requirement

Na zijn korte presentatie gingen de deelnemers in de zaal nadenken over deze trends en wat de bibliotheek hiermee zou kunnen doen.

Chris Batt

De eerste spreker op de tweede dag was Chris Batt. Hij sprak over Learning Spaces en de titel van zijn presentatie was Learning was never was what it used to be. Batt heeft de laatste zeven jaar met politici gewerkt en denkt met hen na over nationale politieke framework rondom bibliotheken. Net als de spreker van de eerste dag gebruikt Batt quotes van andere auteurs om zijn verhaal te onderbouwen. De eerste auteur die hij aanhaalt is Manuel Castello en zijn boek The Rise of the Network Society (link naar Google Books). Batt beschrijft een van de problemen die in dit boek worden beschreven en die the land of informed bewilderment wordt genoemd. Iedereen heeft toegang tot informatie maar mensen weten niet wat ze ermee moeten doen. Dit probleem oplossen is datgene dat de maatschappij in de toekomst zou moeten doen.

Batt stelt het publiek een vraag: als bibliotheken nog niet zouden bestaan, zou iemand ze dan uitvinden? Bij deze vraag gaat het om een paar dingen. Kun je als bibliotheek op lange termijn sociale waarde opbrengen? Hoe ziet de next librarian er uit? Wie werken er de komende 50 jaar in de bibliotheek? Wat wil je het publiek geven en is dit haalbaar?

Boeken spelen nog altijd een grote rol in bibliotheken en zijn belangrijk in het debat. Volgens Batt is dat verkeerd. Hij ziet namelijk een gevaar in het feit dat wij onszelf blijven herhalen met iets dat al vanaf 1416 bestaat, namelijk boeken. Toen de boekdrukkunst ontstond kwamen belangrijke mensen bij elkaar die spraken over de toekomst van het handgeschreven boek. Toen dacht men, als wij de boekdrukkunst negeren, gaat deze vanzelf wel weg. En dus meent Batt dat wij los van het medium de rol van de bibliotheek moeten definiëren en hiermee maximale waarde aan de gemeenschap geven. Batt geeft quotes uit Susan Greenfields boek Tomorrow’s People en uit Clay Shirkys boek Here comes Everybody om aan te geven dat iemand die is geboren in de 21e eeuw geen nostalgische gevoelens heeft ten opzichte van het gedrukte boek.

Batt ziet een rol voor bibliotheken als het gaat om Learning for Life. Zijn onderzoek zal ook de komende tijd dit onderwerp hebben.

help everyone to discover and understand more about the world everyday

ziet Batt als de missie van de openbare bibliotheek. Hiervoor moet een ander soort bibliotheekmedewerker opgeleid worden. Een knowledge warrior in plaats van een bibliothecaris. En zullen samenwerkingsverbanden gezocht worden met andere instituten in het kennislandschap, zoals musea, archieven, etc. om samen leiders te worden in het kennisnetwerk.

Meer presentaties van Batt vind je op Slideshare.

Deborah Jacobs

Na Batt is het tijd voor Deborah Jacobs van de Bill & Melinda Gates Foundation om iets te vertellen over Global Libraries in haar presentatie  Libraries building communities and communities building libraries – a call to action. Haar presentatie is meer een wakkerschudsessie. Het is wat haar betreft te laat als wij ons alleen maar bezig gaan houden met advocacy, wij moeten rebellen worden als wij willen dat de politiek ons werk blijft ondersteunen. 

Haar vraag aan de zaal: welke competenties hebben nieuwe bibliothecarissen nodig? Uiteraard is dit charisma, maar ook durven opstaan en spreken voor datgene waarvoor je staat. Vaak zijn het niet de traditionele bibliothecarissen die dit doen maar mensen vanuit andere bedrijfstakken die de rol van de bibliothecaris overnemen. En je kunt je afvragen of dit heel erg is.

Conclusie

Na deze lezing stond er nog een workshop op het programma waarna het symposium alweer afgelopen was. Anderhalve dag unConference in Aarhus en ik ging weer op weg naar huis. Wat mij is bijgebleven is het enthousiasme van onze noorderburen. De medewerkers van de Openbare Bibliotheek in Aarhus die al jaren wachten op een nieuw gebouw dat er hopenlijk in 2017 gaat komen. De medewerkers van Library10 die juist eens niet doen wat je in een bibliotheek verwacht en hier ontzettend succesvol in zijn. Het is gewoon interessant om mensen te spreken met hetzelfde vak in een ander deel van de wereld, een ander deel dat eigenlijk heel dicht bij Nederland ligt. Vreemd eigenlijk als je erover nadenkt, mijn focus ligt vaak op de Verenigde Staten, terwijl er dicht bij huis ook voldoende te leren en te beleven valt. In ieder geval heeft het werkbezoek aan Helsinki en de conferentie in Aarhus ervoor gezorgd dat ik interessante contacten heb gelegd, heb kunnen vertellen over wat wij in Nederland doen en hiermee deuren heb geopend voor samenwerkingsverbanden in de toekomst.

Werkbezoek aan Helsinki – deel II

De tweede dag vol werkbezoeken had de focus op de openbare bibliotheken van Helsinki. Harri Annala had in de weken voor mijn komst bijzonder erg zijn best gedaan om een interessant programma samen te stellen. En hij ging ook nog de hele dag met mij mee op stap, introduceerde mij op de verschillende locaties en bleef soms meeluisteren of ging nog even wat werken.

Helsinki City Library

De Helsinki City Library heeft verspreid over de stad 36 filialen en twee mobiele bibliotheken. Best veel. Maar als je je bedenkt dat in Finland een lidmaatschap van de bibliotheek gratis is dan kun je je hier wel iets bij voorstellen. In de Main Library – Pasila ontmoette ik (van voor naar achter op de foto) Maija Berndston (Library Director), Maria Repo (Pedagoginen Informaatikko), Pirjo Lipasti (Project Planner) en Kristina Virtanen (Project Manager).

vierdames

En in plaats van dat ik naar hun luisterde, luisterden zij naar mij. Zij waren namelijk reuze nieuwsgierig naar het Library Learning Centre en het gebouw van de bibliotheek van de TU Delft. Dus na een korte presentatie kwamen zij dan toch eindelijk aan het woord en kon ik hen uithoren. Over de nieuwbouwplannen (nieuwe bibliotheek gereed in 2017) en de verschillende projecten.

Allemaal vanuit de visie:

The boundless Library – a source of enlightenment and inspiration throughout your life

Na de meeting nam Kristina mij mee de bibliotheek in. Een bijzonder gebouw dat in het midden staat van een kantorenwijk net buiten Helsinki. Dat mensen het gebouw kunnen vinden…. blijkbaar wel want het was best druk op de vroeg vrijdagmorgen.

Midden in het gebouw staat een kunstwerk, the lifecycle of the library. Binnen het Library Learning Centre project in Delft hebben wij het ook over de levensloop van de bibliotheekgebruiker met als kreet daarvoor the Centre of Belonging. En hier in Helsinki stond dus een kunstwerk dat deze levensloop erg mooi laat zien, beginnend bij een baby onderaan de stapel boeken en eindigend met een hele oude man boven op de stapel.

levensloop

Vanwege de nieuwbouw bezoekt Kristina met een groep van ongeveer 40 collega’s in september Nederland. Op het programma staan dan Amsterdam en Delft en wij hebben het nu zo geregeld dat ik ook dan een presentatie geef over het Library Learning Centre.

Library 10

De tweede bibliotheek op deze dag was de bibliotheek met een wel heel bijzondere naam, namelijk Library 10. Ik had al veel over deze bijzondere bibliotheek gehoord en ik moet zeggen, wouw, wat een concept, wat een succes en wat fijn dat het nog steeds bibliotheek heet, ook al is het veel meer dan dat alleen. In minder dan 10 minuten ging de manager van Library 10 – Kari Lamsa – door een powerpresentatie, hij had een beetje haast omdat hij wilde dat ik de bibliotheek nog kon zien voordat de bezoekers kwamen. De ruimte is namelijk beperkt en het aantal bezoekers groot en Kari wilde mij de gelegenheid geven om wat plaatjes te schieten.

Wat mij in het bijzonder bij is gebleven aan de presentatie is de slide met deze tekst:

When other Libraries just start planning, we have already made mistakes!

Bij Library 10 houden ze ervan om dingen uit te proberen, werkt het dan zorg je ervoor dat andere bibliotheken het overnemen, werkt het niet dan stop je er gewoon weer mee. Een kwestie van doen dus!

library10

Het helpt dat de medewerkers van Library 10 erg jong zijn (bijna allemaal onder de 40) en dat zij voor het overgrote deel niet uit het bibliotheekvak komen. Librray 10 is namelijk een plek waar je kan werken als je geen zin hebt in de dienstplicht die nog steeds geldt in Finland of als je mee wilt doen aan een herintegratieproject.

Een interessante discussie had ik met Kari over het begrip huiskamer. De sfeer van een huiskamer wilden zij namelijk in het begin creeren maar daar zijn zij vanaf gestapt. In Delft willen wij ook een huiskamersfeer creeren dus ik was erg benieuwd waarom zij in Helsinki hadden besloten dit niet langer te willen. Het zit zo, in Finland is de huiskamer een ruimte voor speciale gelegenheden, voor intieme vrienden of bezoek dat je erg goed kent en een ruimte waar je eigenlijk niets doet behalve een beetje zitten, televisie kijken en misschien wat kletsen. De keuken daarentegen is een ruimte waar het gebeurd. Hier vindt de actie plaats, hier wordt gewerkt en gediscusieerd, hier ben je creatief. En dat is de sfeer die Library 10 wil uitstralen. Dus geen huiskamer maar een keuken, of een werkruimte in plaats van een huiskamer. In Nederland is het vaak zo dat de keuken samen met de woonkamer een ruimte is en dus is het logisch dat wij denken aan een huiskamer als wij een gezellige sfeer willen creeren waar tegelijkertijd van alles gebeurd.

En dan de ruimte. Volgepakt met kasten vol muziek en ook wat boeken. Werkplekken met pc’s die je gewoon mag gebruiken (op verzoek van de gebruikers zo opgesteld dat de gebruiker met zijn rug naar een muur zit) en informatiebalies waar de gebruiker niet anders kan dan naast de medewerker te zitten als hij/zij een vraag heeft. Of hij/zij moet blijven staan. Maar voor de balie plaatsnemen is geen optie. Wij noemen dit in Delft de hip-to-hip librarian. En het werkt. Oke sommige mensen houden er niet van om zo dicht naast iemand anders te zitten die zij niet kennen maar voor het overgrote deel hebben de gebruikers geen probleem en vinden zij het fijn als zij de medewerker kunnen helpen met het invoeren van de zoekvraag. Zeker met muziek wil je nog wel eens een naam van een zanger of band verkeerd spellen. En wat ook blijkt is dat soms de gebruiker veel meer weet dan de medewerker en zo helpen zij elkaar.

En dan niet te vergeten de Laptopdokter, voor al je vragen over de laptop, van software tot hardware. Hier stel je de vraag en krijg je gewoon een antwoord. Als het langer duurt dan het half uur dat je kan reserveren mag je gewoon terugkomen. Bij Library 10 geven zij pas op als de vraag beantwoord is. Ook hebben ze bij Library 10 laptop clubs, waar groepjes ouderen samenkomen en korte lessen krijgen over het gebruik van de laptop. De gebruikers brengen de onderwerpen in en soms gebeurd het dat zij elkaar helpen zodat Library 10 alleen faciliteert. Library 10 werkt hiervoor samen met het aan de overkant gesitueerde Meeting Point dat meer is ingericht op ICT voorzieningen. Bij het Meeting Point kreeg ik een korte uitleg van Paula Laaksonen die deze week ook een presentatie geeft op de Next Library Unconference in Aarhus.

Nog even terug naar Library 10. Gelegen naast het station dus forenzen komen vaak snel nog even binnen om iets te lenen of iets op te halen, bijvoorbeeld een boek dat zij gereserveerd hebben. Als je een item reserveert dan heb je 7 dagen de tijd om het op te halen. De bibliotheken in Helsinki en omstreken horen allemaal bij de zogeheten Helmet bibliotheken die gebruik maken van een catalogus en een logistieke oplossing. Je mag de geleende items dus ophalen waar je wilt en wegbrengen waar je wilt. Ik wil dat ook in Nederland!
Maar niet alleen boeken, films of cd’s kun je huren bij Library 10, ook muziekinstrumenten om hiermee in een opnamestudio muziek te maken. Cd’s met muziek van de gebruikers kun je in de bibliotheek beluisteren. Vaak zijn er ook optredens die allemaal live worden gestreamd. En ze hebben een eigen radiostation.

En als klap op de vuurpijl is bijna al het meubilair verrijdbaar. Wil je dus een tafel en een stoel ergens anders neerzetten dan kan dat gewoon wat er voor zorgt dat de bibliotheek er elke avond heel anders uitziet dan ‘s morgens toen de bibliotheek open ging. Opklapbare tafeltjes zorgen ervoor dat je ze makkelijk in elkaar kan schuiven als je de ruimte nodig hebt voor een lezing of een karaoke wedstrijd.

Zoals ik al zei, WOUW!

En had ik al vertelt over de Information Gas Station en de mobiele bibliotheek. Deze laatste (een bus) staat op alle muziekfestivals in het land en past zich qua inrichting aan aan de stijl van het festival. De Information Gas Station is een offline en online oplossing waar je al je vragen kan stellen. De offline oplossing is een brandstofvat dat meegenomen wordt en bijvoorbeeld midden in de stad wordt gezet. Laptop er op, internetverbinding en iemand die jouw vraag kan beantwoorden in de buurt van het station en klaar.

Het was dat Harri mij het Meetingpoint en een openbare bibliotheek in Espoo wilden laten zien en dus gingen wij weer verder. Maar ow wat had ik graag nog even willen rondhangen in Library 10 om net als dit meisje lekker een boek te lezen in een inspirerende omgeving.

ikleesmanga

Het was dus tijd om een bezoek te brengen aan Espoo oftewel de Entresse Library.

Espoo City Library / Entresse Library

Net geopend op 1 april, dus het nieuwste van het nieuwste. In een winkelcentrum, zoals wel vaker in Finland. Blijkbaar doen bibliotheken en winkelcentra het erg goed samen.

espoo

Bij binnenkomst valt direct al een ding op, wat een grote open ruimte! (ruim 2700m2) Hier geldt de ruimte is voor de gebruiker. Waarbij de ruimte voor 50% is gereserveerd voor kinderen, jongeren en muziek en voor 50% voor volwassen en boeken. Maar slechts vijf van de twaalf medewerkers hebben een eigen kantoor. Vergaderen doen ze hier gewoon op de werkvloer, dus midden in de bibliotheek en ook lunchen. Want in deze bibliotheek mag je geluid maken en eten en drinken. En de medewerkers dragen bedrijfskleding. Een giletje met achterop een ikoon, een vraagteken voor alle vragen en een lachend gezicht speciaal voor de jongeren en kids.

In het midden van de ruimte is een open podium dat je kan reserveren voor wat je maar wilt. Ook is er een blauwe half doorzichtige kubus met de naam Soppy waar je in rust kunt studeren. En een gameroom. Hier staan een Xbox, een PS3 en een Wii en zijn er games te spelen die elke maand geselecteerd worden. Als het druk is mag je maar een half uurtje gamen en je moet altijd je schoenen uitdoen.

Over gamen gesproken. Toen ik er was scheen buiten de zon maar de kids wilden binnen achter de computer dingen doen of een spelletje schaak spelen. Maar dat was dus niet de bedoeling en de kids werd gevraagd om naar buiten te gaan. Veel begreep ik er niet van tot Harri uitlegde dat de mooie dagen in Finland schaars zijn en dat het zomerseizoen erg kort is. Ze willen dat de kids van elk moment dat zij buiten kunnen spelen genieten, er is in de wintertijd nog genoeg tijd om binnen te zitten als het vroeg donker wordt en regent. Overigens heeft deze bibliotheek een heel mooi plein waar de kids kunnen spelen en waar zij activiteiten kunnen doen met leeftijdsgenoten die speciaal door de bibliotheek tijdens de zomer in dienst worden genomen.

Ik was onder de indruk van het gebruik van de ruimte, van het nummertjes apparaat aan het begin van de bibliotheek en van de fairytellingroom op de jeugdafdeling. Ik was ook onder de indruk dat het in deze bibliotheek de normaaltste zaak van de wereld is dat de medewerker zijn ruimte afstaat aan de gebruiker. En de bedrijfskleding, subtiel maar erg effectief.

En dan denk je dat ik wel genoeg bibliotheken heb gezien op een dag. Maar nee hoor. Harri had mij aan het begin van de dag een OV-kaart laten kopen. Deze was 24 uur geldig en hiermee kon ik met alle openbaar vervoer die ik wilde. Ook met de ferry die naar een eiland met een fort er op zou gaan. En ook op dit eiland was een bibliotheek te vinden. En een mevrouw die lekker in het zonnetje aan het lezen was.

eiland

Een stap in de goede richting

Nog niet helemaal zoals ik het zou willen maar het is een stap in de goede richting. De bibliotheek van Phoenix heeft een kunstenaar de nieuwe bibliotheekpas laten ontwerpen. phoenix-library-cardAls je al lid bent kun je de oude bibliotheekpas inleveren voor een nieuwe (gratis tot eind februari, daarna kost de kaart twee dollar). Nieuwe leden krijgen sowieso de nieuw ontworpen kaart gratis. De bibliotheekpas is ontworpen door Kiyomi King een lokale kunstenaar die ook nog eens gek is op boeken en lezen.

De kaart wordt geleverd in twee formaten, een gewone (creditcard formaat) en een kleinere die je aan bijvoorbeeld een sleutelbos kan hangen. Omdat de bibliotheek geen geld had om de kunstenaar voor het ontwerp te betalen krijgt King in ruil voor het werk een expositie in de bibliotheek.

Voor het ontwerp van de nieuwe bibliotheekpas werd in maart vorig jaar een wedstrijd uitgeschreven. 32 kunstenaar ontwierpen 51 mogelijke designs en King won dus de wedstrijd. De aantal andere inzendingen zie je hier.

Volgens de jury is het ontwerp creatief en kleurrijk, spreekt het gebruikers van alle leeftijden aan en past het bij de slogan van de bibliotheek Yours to Explore. De phoenix, de vogel die transformeert staat voor de bibliotheek die een transformatie ondergaat.

Het zou leuk geweest zijn als de gebruiker uit alle inzendingen zijn eigen favoriete ontwerp had mogen kiezen. Ikzelf ben nog steeds een voorstander van het zelf ontwerpen van een bibliotheekpas. Maar zoals ik al schreef, het is een stap in de goede richting. Nu is het afwachten…. wie volgt?

Met dank aan: ResourceShelf