Dubbellezers & Dwarsliggers

Op 10 juni vond de studiemiddag Dubbellezers & Dwarsliggers plaats. Voor iedereen in de bibliotheek die meer wilde weten over de doelgroep Young Adults, was deze middag de place to be!

Erik Boekesteijn (senior adviseur Koninklijke Bibliotheek) opende de middag en interviewde Amy Jones van Storyhouse in Chester.

Zij spraken over Young Storyhouse. Verschillende groepen van jonge mensen (jonge marketeers, jonge programmamakers, jong catalists) komen samen rondom een thema en bedenken verbeterpunten voor Storyhouse zodat zij zich, als groep, meer welkom voelen. Amy hoeft niet veel moeite te doen om jonge mensen te bereiken, ze melden zich vaak uit zichzelf aan. De groep bestaat uit jongeren van 8-25 jaar. Onderwerpen waar over nagedacht wordt zijn bijvoorbeeld duurzaamheid, inclusie en marketing.

Sharon Houben (DOK – Delft)

Sharon Houben (projectleider collectie jeugd) van DOK Delft inspireert ons met nieuwe manieren van denken en andere werkwijzen. In 2017 werd DOK verbouwd en dat gaf de ruimte om opnieuw te kijken naar de ruimte en de collectieplaatsing. Ze hadden net een nieuwe visie waarop zij zich richten op jeugd. Zo ontstond DOK wereld (de jeugdafdeling) met de Torteltuin (0-6 jaar), WegisWeg (6-9 jaar) en Metropolis (9-14 jaar). Collectie moest een centrale plek in de bibliotheek krijgen omdat het de basis is van alles wat zij doen. Kinderen moeten ontdekken en gestimuleerd worden om nieuwe dingen te vinden. In de oude situatie is de zoekstrategie gericht op kinderen die al graag lezen en op kinderen die al weten wat ze zoeken. De plaatsing was bedacht door en gericht op volwassenen.

Als een plaatsing voor kinderen geschikt is moet je het door hen laten bedenken. Zo ontstond DOK designers. De kinderen moesten solliciteren en motiveren waarom ze mee wilden denken. De groep bestond uit 15 kinderen en er was daarnaast nog een testgroep van 15 kinderen. In 3 pizzasessies werd nagedacht over hoe je een boek zoekt, hoe je tot nieuwe boeken komt en of het laatste boek dat je gelezen hebt effect heeft op nieuwe keuzes.

Hier kwam uit: een boek volgt altijd op een boek. Een boek is onderdeel van een reeks, ze lezen series, ze kiezen boeken die op elkaar lijken. Er wordt weinig gesprongen en ze kiezen bijna nooit een boek dat ze niet kennen. Dus je kan het linken aan thema’s.

Strips zijn het snoepje van de bibliotheek.


Hoe verleng en verbreed je dan de reeks? Toen er een beeld ontstond van themaplaatsing en een netwerk van boeken is er met experts gekeken naar welke thema’s er nodig zijn, welke namen kies je en welke iconen spreken tot de verbeelding. Belangrijkste: iedereen kan een leuk boek vinden. Alle thema’s staan in een vaste volgorde met een looproute waardoor er een groot geheel ontstaat. Alle boeken staan op thema. Fictie en non-fictie staan door elkaar.


Het is een succes! Kinderen gaan met meer boeken naar huis waar ze voor kwamen. Kinderen begrijpen nu beter hoe de bibliotheek werkt. Het aantal uitleningen gaat omhoog, vooral van de informatieve boeken. Voor DOK was het een spannend proces om overboord te gooien waar ze vertrouwd mee waren. Het was heel bijzonder om door de ogen van de kinderen te kijken. Ze blijven in gesprek met kinderen en blijven daardoor groeien. Themaplaatsing is nu ook toegepast op leeftijd 0-6 jaar. En uitgerold op de bibliotheek op school (Vindplaatsen) en in de filialen. Elk jaar komt er een nieuwe groep DOK designers.

Sharon sluit af met een aantal stellingen:

  • een vooraf bedacht boek snel kunnen vinden is belangrijker dan het ontdekken van nieuwe boeken
  • de collectie indeling moet gericht zijn op jongeren die niet graag lezen
  • de schrijver en zijn/haar achternaam zijn belangrijker dan de inhoud van het boek
  • (stel dat een supermarkt als een bibliotheek zou zijn) in de supermarkt zouden alle producten gealfabetiseerd op merknaam moeten staan
  • onze collectie behoeft geen uitleg, ik krijg zelden hulpvragen

Erik stelt Sharon nog enkele vragen over het proces, of de kinderen werden losgelaten of ze binnen een kader hebben gewerkt. Om los te komen hebben ze een expert ingehuurd zodat de medewerkers ook door het proces heen konden gaan. Sharon heeft ook tijd nodig gehad om te wennen aan het idee en er helemaal voor te gaan. En zij en Erik spreken over de toekomst van deze nieuwe indeling en de dingen die opgevallen zijn de afgelopen tijd.

Lin Megens & Levi Smits (Rozet – Arnhem)

Op biebtobieb stelde Lin de volgende vraag.

Wij hebben in Rozet Arnhem onze YA afdeling onder de loep laten nemen door studenten van de lerarenopleiding Engels van de Hogeschool Arnhem Nijmegen. Zij hebben onderzoek gedaan en adviezen uitgebracht en daar kwamen interessante punten uit.

Een van die adviezen was dat het voor jongeren aantrekkelijker is om boeken op thema te kunnen vinden, dan op achternaam van de schrijver. Hier kunnen wij heel erg in komen. [….]

Ik hoor dus graag of er anderen zijn die hierin interesse hebben en samen een plan zouden willen maken.

Erik en ik namen contact op met Lin (community librarian) en Levi (consulent onderwijs), maakten de denktank groter en bedachten een plan. Dubbellezers & Dwarsliggers was het resultaat.

In een vraaggesprek vertellen Lin en Levi hoe het allemaal zo gekomen is, hoe ze in gesprek gingen met docent/studenten van de HAN, waar de studenten allemaal aan dachten en wat de verdere plannen zijn.

De studenten waren heel eerlijk en keihard. Ze hebben zich heel erg gefocussed op de collectie. De studenten deden een analyse en vonden het aanbod te beperkt, verouderd, ze missen boeken voor bijvoorbeeld jongens, over LGBTQ+, andere culturen en godsdienst. Fantasy is oververtegenwoordigd en er zijn weinig Engelse boeken of andere talen. Beginnende lezers is veel aandacht voor. De studenten kozen ook voor 10 thema’s voor de thematafels.

Het voorstel voor de indeling van de kasten is liever op thema dan op schrijver, met binnen het thema op schrijver ingedeeld. En voor de lees/werkomgeving hebben de studenten graag een gezellige en knusse inrichting met fijne leesplekjes. Door kamerplanten wordt de ruimte meer ingericht als een huiskamer.

Het onderzoek heeft wel wat los gemaakt in de organisatie. Zo heeft het veel inzicht gegeven in wat de doelgroep nu precies vindt, inspiratie rondom de thema’s en titels. Er is nu een YA-boekenclub onder collega’s opgericht en er worden trainingen gevolgd. Het collectieplan is aangepast. Thematafels worden ingericht met de doelgroep. En er is nu een structurele samenwerking met de HAN en in september volgt een nieuwe opdracht met een nieuwe groep studenten. De nieuwe opdracht (met budget) is om een experience rondom een kleine collectie te maken in de Boekenweek voor Jongeren.

Als we volgend jaar dit gesprek weer voeren wat is er dan? Een jongerenteam (zoals DOK designers) en een jongeren kanaal (Piepschuim) om alles wat met jongeren te maken heeft te delen. En er is een lijn ontwikkeld voor jongeren rondom de 4 O’s (ontdekken, ontmoeten, ontwikkelen en ondernemen).

Marjolein Hordijk – OB Gelderland Zuid

Marjolein is programmamaker bij de OBGZ en neemt ons mee in hoe je programma’s maakt voor Young Adults. Ze oriënteert zich breed om te weten wat de doelgroep interessant vindt. Haar stappenplan.

Stap 1: kijk om je heen, ga naar buiten, bezoek de festivals (bibliotheken zijn best populair kwam zij achter), maak je zichtbaar. Marjolen maakte kennis met Kees (spoken word artist, oprichter van mensenzeggendingen / platform voor poëzie en performance) en Simon (rapper) en geeft ze de sleutel van de bibliotheek.
Stap 2: kijk naar je eigen omgeving. Zo is Nijmegen een literaire stad. Speel hier op in. Want er zijn veel jongeren geïnteresseerd in taal en dus organiseert Marjolein een festival (Buiten Zinnen) rondom jong taal talent.
Stap 3: luister! naar de doelgroep
Stap 4: creëer een save space – jongeren maken bijvoorbeeld zelf content voor de social media kanalen.
Stap 5: verbinden – en niet inleven vanuit de buitenkant – huur gespreksleiders in om het gesprek te leiden en die ervaringen delen

En zeker niet alles gaat goed. Marjolein heeft ook epic fails in de aanbieding voor ons. Zoals een leesclub voor de leeslijst, samen lezen onder leiding van een docent. Dat liep niet. Waar het misging is niet helemaal duidelijk. Boekenswap was ook zo’n idee dat niet landde. Maar zie een epic fail vooral niet als een mislukking. Soms duurt het gewoon wat langer voor een idee om wel te lukken. Lezen voor de lijst zijn nu boekentasjes geworden. En dat werkt wel.

Marjolein heeft geen biebpanel maar werkt op projectbasis met jongeren en heel veel verschillende partijen in de samenleving. Jongeren bij elkaar brengen en ervaringen delen zorgt voor verbinding &

En dat is haar missie. Jongeren EMPOWEREN.

Erik vraagt, welke cultuur is er nodig om mensen zoals jij te empoweren. Voor Marjolein is vertrouwen het keyword. De vrije hand om te experimenteren en te leren. En de ruimte om samen te werken met partners zodat je niet alles zelf hoeft te doen.

In het programma was na Marjolein een half uur ingericht om, of te pauzeren, of om actief te werken aan een opdracht. Er waren 12 groepjes van 4 personen die dit laatste wilde doen. Zij kozen een persona en kregen de opdracht om een activiteit te bedenken.


De oplossingen werden door een vijfkoppige jury van Young Adults beoordeeld en de captains van de top 3 hielden voor de jury een pitch. Daarop konden de juryleden weer vragen stellen en werd een winnaar gekozen.

Tussendoor was er ruimte voor de presentatie van Stuart Hamilton – Head, Libraries Development / Local Government Management Agency (Ierland). Hij vertelde over de campagne Ireland Reads.

En hield spoken word artist Thijs Kersten een voordracht met werk speciaal voor deze middag samengesteld. Onthoud deze naam, Thijs is geweldig!

Wat ik heb geleerd van deze dag is dat het geweldig is om met een super enthousiast team de studiemiddag in te richten en vorm te geven. Dat het fijn is om bij elkaar te zijn maar dat online ook heel goed werkt. Dat Young Adults (of jongeren) een doelgroep is die veel meer aandacht verdient. En dat wij ons daar ook voor gaan inzetten. Dit was een eerste studiemiddag maar zeker niet de laatste. Misschien in een andere vorm. Misschien met andere mensen. Wil je meedenken over hoe, wat, wanneer of heb je andere ideeën die je kwijt wilt, bezoek dan de biebtobieb groep en laat je horen. Deze zomer dompel in me in ieder geval onder in de YA-favorieten van de sprekers.

de halfjaarlijkse KB/OB-directeurenbijeenkomst

Afgelopen dinsdag mocht ik naar Den Haag voor de halfjaarlijkse KB/OB-directeuren bijeenkomst. In de trein kwam ik al een aantal andere Limburgse collega’s tegen en in Den Haag zag ik ook bekenden. En dat worden er steeds meer.

Lily Knibbeler heette ons van harte welkom en liet het beleidsplan, waar wij in de zomer op hadden mogen reageren, nog even zien.

De leidende principes in het beleidsplan zijn:

  • maatschappelijke waarde centraal
  • digitaal eerst
  • denken in netwerken

Lily zei dat we het beleidsplan mee naar huis mochten nemen aan het einde van de dag. Op de een of andere manier had ik verwacht dat hij in het tasje zou zitten. Ik zal het verkeerd begrepen hebben. Misschien krijgen we hem nog opgestuurd of kunnen we hem ergens downloaden.

Naomi Deegenaars zag ik denk ik voor het laatst bij de eerste editie van UGame – ULearn, dus dat is 10 jaar geleden. Zij vertelde vandaag iets over Waas en de standaard pagina’s die zijn ontwikkeld.

Ik moet daar eens in gaan duiken want het ziet er wel heel mooi uit, bijvoorbeeld die inspiratiepagina voor de collectie of de pagina naar de online bibliotheek toe. Nu gebruiken wij daar niets van, misschien in de toekomst wel. Ben benieuwd naar de ervaringen in het land dus mocht je die hebben en willen delen laat het me weten.

Naomi vertelde ook dat de FOBID persona’s zijn gebruikt in dit traject en dat zij een upgrade hebben gekregen. Super leuk en ik wil ze graag zien. Dus even in de pauze Naomi opgezocht en bijgekletst en ook vertelt van het persona traject dat Cubiss/Bisc nu ingezet heeft met Sia van Keijsteren. Ik hoop dat deze dingen allemaal bij elkaar komen en we samen nog betere producten kunnen maken.

Marc van den Berg vertelde heel kort iets over de stand van zaken van het landelijk, collectieve bibliotheeksysteem.

Ergens volgend jaar in mei zal een beslismoment zijn of er verder wordt gegaan of niet. Maar eerst wordt er een keten-business-case opgesteld.

Sara Bergkamp mocht gespreksleider zijn van 2 panels. Maar eerst deden we een quiz met vragen over lezen.

Het eerste panel sprak over leesvuur. Gerlien van Dalen (Stichting Lezen), Erno de Groot (Bibliotheek Eemland) en Carina De Walle (KB) zaten in het panel.

De stellingen:

  1. het gaat internationaal gezien heel goed met lezen in Nederland, we hoeven niets te stimuleren
  2. ik zou me graag bezig houden met leesvuur, maar mijn wethouder downloadt alles illegaal op zijn tablet en vindt de leesfunctie van de bibliotheek hopeloos ouderwets
  3. luisterboeken zijn slecht voor het leesvuur, mensen moeten echt lezen
  4. ik ben blij als ik mijn huidige leden kan verleiden tot lezen, voor inclusiviteit heb ik geen tijd.

Nu gebruik ik sinds een paar weken de digitale bibliotheek en lees ik e-books op mijn telefoon. Een luisterboek heb ik nog nooit geluisterd. Maar sinds vandaag wel. Op de weg terug in huis luisterde ik voor het eerst een luisterboek. Het is even wennen maar het is wel heel spannend (heeft misschien ook met het verhaal te make) en je moet je supergoed concentreren anders ben je het verhaal kwijt. Het is een hele andere belevenis dan zelf lezen. Beter of slechter, daar heb ik nog geen oordeel over.

Jos Debeij vertelde over inclusie en een congres dat een week eerder had plaatsgevonden en waar heel veel mensen waren geweest.

En toen was het tijd voor het tweede panel. Hierbij was het thema basisvaardigheden.

Ik heb de namen van de panelleden niet opgeschreven. Er was in ieder geval iemand van de VNG bij.

De stellingen:

  1. de bibliotheek heeft het programma basisvaardigheden nodig om te blijven bestaan en relevant te blijven voor de maatschappij
  2. landelijke allianties zijn nodig voor lokale bibliotheekorganisaties om gemeente en lokale partners te overtuigen van de rol van de bibliotheek als “hulp om de hoek”
  3. een hoger bereik bij het digitaal vaardig maken van Nederlanders betekent dat er meer geld van de rijksoverheid moet komen

De groep ging uit elkaar. Ik mocht naar de workshop design thinking van Wieske van der Velden (OB Eindhoven, expeditie Anton)

De opstelling was niet echt geschikt voor een workshop en eigenlijk was het een presentatie. Over de werkwijze van Expeditie Anton. Super interessant en leuk om eens met een team van De Domijnen met hen samen te doen. Nu geven ze ook cursussen dus dat komt mooi uit. Design Thinking for Libraries is nu ook in het Nederlands vertaald dus mocht je dit interessant vinden, het ligt klaar om te gebruiken. Op 31 januari is er bij de KB ook een middag rondom dit thema.

Daarna door naar het worldcafé. Samen met 5 anderen sprak ik over het generatiepact en over de vaardigheden van de bibliotheekmedewerker die de komende jaren nodig zijn.

Tijdens de afsluiting werd er verbaasd gereageerd hoeveel mensen er nog waren. Blijkbaar is het heel normaal dat de meerderheid het pand al heeft verlaten voordat de dag voorbij is. Maar nu niet. Dus de borrel was gezellig en heb ik leuk staan kletsen met nieuwe mensen en oude bekenden. Neem ik iets mee van vandaag? Ja, dat we allemaal over veel dezelfde dingen nadenken. Dat we nog niet heel veel samenwerken of gebruik maken van elkaars expertise. Dat wel veel meer kunnen delen (producten, ideeën, misschien ook wel mensen). En dat het altijd goed is om te netwerken.

De Europese Bibliotheek

Vanmiddag, toen ik aan het zoeken was naar bibliotheken in Helsinki om te bezoeken, stuitte ik op een link naar de Europese Bibliotheek. En het vreemde is…. ik kende deze website niet. En dat terwijl deze toch al een paar jaar bestaat. Best een vreemde gewaarwording. Om niet veel later te denken, als ik deze site niet ken zijn er misschien wel anderen die hem ook niet kennen. En dus een post over een website die toegang geeft tot de collecties van 48 nationale bibliotheken.

europeanlibrary

Laten wij eens beter kijken naar de site. Als ik bijvoorbeeld in de verschillende collecties zoek op Delft krijg ik aan de linkerkant van de pagina per bibliotheek te zien hoeveel items er te vinden zijn. Met natuurlijk de meeste hits bij de KB in Den Haag. Achter sommige resultaten staat een knop met see online. Ik verwacht een online bron, misschien een fulltekst… en krijg een popup met de catalogusentry van de KB waar ik eigenlijk niets mee kan. Ja, ik kan het boek aanvragen om het later op te halen in Den Haag. Ik heb geen lenerspas van de KB dus dat schiet niet op.

Wel aardig zijn de online tentoonstellingen die tot nu toe gemaakt zijn.

Ik struin nog even door de site, zie een knop zoek op online boeken en krijg precies dezelfde resultaten als bij de eerste zoekvraag. Als ik de collectie bijzonder items van Shakespeare opvraag (een suggestie door de Europese Bibliotheek gegeven) krijg ik een foutmelding als ik deze online wil bekijken.

Een beetje een tegenvaller dus. Wel een goed idee om alle collecties online samen te voegen maar een gebruiker wil meer dan wat er nu wordt geboden. Nu gaat de Europese Bibliotheek het komende jaar samenwerken met Europeana, misschien helpt dat.

Stedentripje – Kopenhagen

De afgelopen week bezocht ik Kopenhagen, een stad waar ik in een ver verleden al eens was geweest maar graag nog een keer naar terug wilde keren. Dit keer niet met de auto, maar met de trein. Vijftien uur… je moet er zin in hebben, maar ik vind het een bijzondere manier van reizen. In een coupe voor zes mensen, opgevouwen op een stoel toch nog iets proberen te slapen, want ja deze treinreis verliep voornamelijk ‘s nachts. Het is een rare gewaarwording om midden in de nacht wakker te worden op een leeg station ergens in Duitsland om daar vervolgens 2 uur te blijven staan. Geen idee waarom, heb het ook maar niet gevraagd aan de conducteur. Betekent wel dat je met een voet in de deuropening even snel een sigaretje kan roken, wel blijven opletten want je weet niet wanneer de trein weer vertrekt en je wilt wel mee.

Onderweg twitterde ik er vrolijk op los. Totdat mijn vriendje opmerkte dat het niet handig was om te vertellen dat wij op vakantie waren. Niet dat ik denk dat dieven tweets lezen maar je weet het maar nooit. Ik besef het mij eigenlijk te weinig, noem het naïef, maar er is veel informatie van mij online bekend, zeker aangezien ik een eigen domein heb. Als je 1 + 1 optelt kom je een heel eind. Laten we zeggen dat ik weer iets heb geleerd.

In Kopenhagen heb ik veel gewandeld en dus ook veel gezien. Ook bibliotheken. Op de eerste dag een bezoek gebracht aan de Koninklijke Bibliotheek, een mooi nieuw/oud gebouw dat de zwarte diamant wordt genoemd.

Het nieuwe gedeelte van de bibliotheek is gebouwd aan het oude gedeelte. In het oude gedeelte, net als in het nieuwe, leeszalen en hoekjes om te zitten. Je vindt er oude en jonge mensen, in rust koffie drinken of studeren. Vanuit het oude gedeelte kijk je uit over een mooie binnentuin met een vijver. De sfeer was goed, het was er alleen wel heel stil!

Tijdens een wandeling over het universiteitsterrein van Kopenhagen vroeg ik mij af waar de universiteitsbibliotheek was. Een student wist te vertellen dat alle faculteiten een eigen bibliotheek hebben en dat de “centrale” bibliotheek de KB is. Ik heb niet alle faculteiten afzonderlijk bezocht, dat ging mij net even iets te ver. Maar wel interessant om te zien dat, waar wij op mijn universiteit centraliseren, zij dat in Kopenhagen bewust niet doen.

Aan de overkant van de universiteit was de Hortus. Gratis toegankelijk en de verassing van dit tripje. In een van de gebouwen was een bijzonder mooie wenteltrap via waar je boven de bomen, struiken en planten kon lopen. Best spannend want erg onderhouden zag het er niet uit.

Wat mij is opgevallen aan Kopenhagen is dat het een stad is met enorm veel sfeer. Gezellige mensen, mooie winkels waar je uren kan verblijven, design – veel design, weinig troep op straat, eigenlijk een stad waar je je direct thuis kan voelen. Zelfs als je wandelt in wijken die je misschien in andere steden zou overslaan is het goed vertoeven. Je ziet veel bakfietsen op straat, waarbij de kindjes, omdat de voorkant van de bakfiets open is lekker mee kunnen kijken op de weg. De prijzen van eten en drinken liggen iets hoger dan in Nederland maar ik had ook niet anders verwacht.

Op de eerste dag lunchte ik bij Mormors, waar ik helaas geen foto’s mocht maken. Het was alsof je terug in de tijd ging, het interieur was helemaal jaren zestig. De sandwich werd eerst ingepakt in vetvrij papier en daarna door midden gesneden en op het bordje gelegd. De twee zusjes (denk ik want ze leken wel heel erg op elkaar) runden met veel liefde deze zaak en dat straalde er ook aan alle kanten af.

De voorbereiding van de trip deed ik online. Kaartjes bestellen bij de treinreiswinkel, die ook het hotel boekte. Bij BiepmiepLeen lezen wat zij allemaal had gedaan toen zij in Kopenhagen was. De berichten op fora over het hotel waren wisselend, sommigen mensen vonden het vreselijk, anderen fantastisch. Ik zit bij die laatste groep. De kamer was groot, comfortabel en ik mocht er zelf roken. Dat het hotel in een “slechte” wijk lag (achter het station) deed mij niet zo heel veel en ik heb er dan ook weinig last van gehad. Tivoli was helaas net deze week gesloten maar gelukkig was de meermin nog niet naar Japan verscheept. Al met al dus een leuke, gezellige en fijne stedentrip naar een stad die ik iedereen aan zou raden.

Mijn vriendje heeft bij thuiskomst een kleine fotoplayer in elkaar gezet met behulp van flash. Vijf fotootjes die uiteraard in groot formaat op Flickr te vinden zijn.

Bespreek een bibliotheek – deel 1 – de kb

In bespreek een bibliotheek “maandelijks” mijn mening over de website van een bibliotheek.Voor deze eerste keer heb ik gekozen voor de bibliotheek der bibliotheken in Nederland: de KB (Koninklijke Bibliotheek) te Den-Haag.

20050617-kb.jpg
(website koninklijke bibliotheek ) Continue reading Bespreek een bibliotheek – deel 1 – de kb